Vì sao Trung Quốc tăng tốc đầu tư dầu khí ở nước ngoài?

Trung Quốc đang theo đuổi chiến lược dài hạn nhằm bảo đảm nguồn cung dầu khí trong bối cảnh sản lượng trong nước không đáp ứng đủ nhu cầu. (Ảnh minh họa)

Trung Quốc hiện có khoảng 1,4 tỷ dân, chỉ đứng sau Ấn Độ với khoảng 1,47 tỷ người. Bắc Kinh cũng là đối tác tại lô Stabroek giàu dầu ngoài khơi Guyana và tích cực tìm kiếm cơ hội khai thác hoặc nắm cổ phần tại các dự án dầu khí trên toàn thế giới.

Nhà kinh tế Ray Perryman và doanh nhân dầu khí Kirk Edwards cho rằng chiến lược này có ý nghĩa rất lớn đối với giới lãnh đạo Trung Quốc.

Theo ông Perryman, Trung Quốc đang tăng cường an ninh năng lượng và vị thế công nghiệp thông qua việc nắm giữ cổ phần, cung cấp tài chính, ký hợp đồng kỹ thuật và xây dựng quan hệ thương mại dài hạn.

Ông cho biết công ty dầu khí ngoài khơi quốc doanh của Trung Quốc đang sở hữu 25% cổ phần tại lô Stabroek, đồng thời đặc biệt quan tâm đến Namibia, nơi có thể trở thành một trong những khu vực phát hiện dầu khí ngoài khơi lớn nhất thế kỷ này.

Trong nhiều thập kỷ qua, Trung Quốc đã đầu tư mạnh vào năng lực kỹ thuật. Dù vẫn còn thua kém các tập đoàn phương Tây ở một số lĩnh vực ngoài khơi phức tạp nhất, khoảng cách này đã được thu hẹp đáng kể.

Thế mạnh của Trung Quốc hiện nằm ở xây dựng và chế tạo các công trình năng lượng như giàn khoan ngoài khơi, nhà máy LNG và nhiều thiết bị liên quan.

Do phải nhập khẩu khoảng 70% nhu cầu dầu thô, việc sở hữu các mỏ ở nước ngoài giúp Trung Quốc giảm rủi ro và hạn chế gián đoạn nguồn cung.

Ông Perryman dự báo Trung Quốc sẽ tiếp tục đầu tư vào dầu khí và ngày càng nâng cao năng lực kỹ thuật. Đồng thời, nước này cũng phát triển đồng thời năng lượng tái tạo, dầu khí và điện hạt nhân nhằm đa dạng hóa nguồn năng lượng thay vì phụ thuộc vào một kịch bản duy nhất.

Ông nhấn mạnh Trung Quốc vừa khai thác tài nguyên trong nước vừa đầu tư chiến lược vào tài sản ở nước ngoài để phục vụ các mục tiêu kinh tế dài hạn.

Chuyên gia Kirk Edwards nhận định chiến lược năng lượng ở nước ngoài của Trung Quốc đã được duy trì nhất quán hơn 20 năm.

Khác với nhiều công ty phương Tây chủ yếu tập trung tối đa hóa lợi nhuận cho cổ đông, Trung Quốc coi đầu tư năng lượng là một phần trong chiến lược an ninh quốc gia và phát triển kinh tế.

Là nước nhập khẩu năng lượng lớn nhất thế giới và phải nhập khoảng 70% lượng dầu tiêu thụ, Bắc Kinh coi việc sở hữu tài nguyên ở nước ngoài quan trọng hơn nhiều so với chỉ mua dầu trên thị trường quốc tế.

Mỗi tài sản dầu khí mà Trung Quốc sở hữu tại Guyana, Namibia, Iraq, Brazil, Angola, Kazakhstan hay các quốc gia khác đều góp phần củng cố an ninh nguồn cung lâu dài.

Theo ông Edwards, mục tiêu của Trung Quốc không phải là sở hữu mọi thùng dầu, mà là bảo đảm quyền tiếp cận ổn định với nguồn khai thác trong nhiều thập kỷ, bất kể những biến động địa chính trị trong tương lai.

Về công nghệ, các doanh nghiệp Trung Quốc đã tiến bộ vượt bậc. Hai mươi năm trước, các công ty dầu khí quốc tế chủ yếu xem họ là đối tác tài chính.

Ngày nay, CNOOC, CNPC và Sinopec đã sở hữu năng lực kỹ thuật đạt đẳng cấp quốc tế trong nhiều lĩnh vực như khoan ngoài khơi, dự án LNG, khai thác nước sâu và tài nguyên phi truyền thống.

Ở một số lĩnh vực, họ đã ngang tầm các công ty châu Âu. Tuy nhiên, trong các công nghệ nước sâu tiên tiến, hình ảnh hóa vỉa chứa và một số kỹ thuật hoàn thiện giếng, các tập đoàn như SLB, Halliburton, Baker Hughes, ExxonMobil và Chevron vẫn giữ lợi thế.

Dù vậy, khoảng cách này đang tiếp tục thu hẹp nhờ Trung Quốc đầu tư mạnh cho nghiên cứu và phát triển.

Ông Edwards cũng cho rằng câu chuyện lớn hơn không chỉ nằm ở kỹ thuật mà còn là ảnh hưởng địa kinh tế.

Trung Quốc thường kết hợp các dự án dầu khí với tài chính, xây dựng hạ tầng, cảng biển, đường sắt và các quan hệ thương mại dài hạn. Nhờ đó, các dự án năng lượng trở thành nền tảng để mở rộng ảnh hưởng kinh tế và ngoại giao tại các nước đang phát triển.

Namibia là một ví dụ điển hình. Sau nhiều phát hiện dầu khí ngoài khơi quy mô lớn, quốc gia này đã thu hút sự quan tâm mạnh mẽ của các nhà đầu tư.

Theo ông Edwards, bên nào tham gia phát triển các nguồn tài nguyên này sẽ không chỉ tiếp cận dầu khí, mà còn có cơ hội thiết lập quan hệ kinh tế kéo dài nhiều thập kỷ với một quốc gia khai thác năng lượng mới nổi.

Ông dự báo Trung Quốc sẽ tiếp tục mở rộng đầu tư tại châu Phi, Nam Mỹ, Trung Đông và Trung Á, đồng thời ngày càng nâng cao năng lực kỹ thuật và sẵn sàng đầu tư ngay cả khi giá hàng hóa suy giảm - điều khiến nhiều công ty niêm yết của phương Tây phải cắt giảm đầu tư.

Theo ông Edwards, điều quan trọng là hoạt động đầu tư ra nước ngoài của Trung Quốc xuất phát từ mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng, vốn là một trụ cột trong chiến lược phát triển kinh tế của nước này.

Ông kết luận, việc bảo đảm nguồn cung dầu và khí đốt dài hạn sẽ tiếp tục là một trong những ưu tiên chiến lược hàng đầu của Bắc Kinh trong nhiều năm tới.

Nh.Thạch

AFP