Vì sao tên lửa đạn đạo Nga liên tiếp xuyên thủng lá chắn Ukraine?

Tên lửa đạn đạo tầm trung Oreshnik của Nga. Ảnh: The Defense News/TTXVN

Theo truyền thông Mỹ ngày 7/8, trong vài tháng qua, Ukraine đã khiến Nga rơi vào thế bị động bằng các cuộc tấn công làm suy giảm năng lực lọc dầu của Nga, gây ra tình trạng thiếu xăng. Tuy nhiên, Nga đã khai thác một điểm yếu then chốt của Ukraine là thiếu tên lửa đánh chặn tên lửa đạn đạo để tiến hành các cuộc tập kích bằng tên lửa tốc độ cao nhằm vào các thành phố của Ukraine, kết hợp với các đòn tấn công tầm xa khác.

Chỉ trong một đêm của tuần này, hơn 20 tên lửa đạn đạo và tên lửa chống hạm đã đồng loạt tấn công khu vực thủ đô Kiev. Toàn bộ số tên lửa này đều vượt qua hệ thống phòng không của Ukraine.

Các đợt không kích quy mô lớn của Nga nhằm vào Ukraine được triển khai rất phức tạp. Trong cuộc tấn công tập trung vào các khu vực Kiev và Lviv đêm 30/6, Nga đã phóng 4 tên lửa chống hạm, 9 tên lửa đạn đạo, 61 tên lửa hành trình và gần 300 UAV tấn công nhằm vào các mục tiêu trên khắp Ukraine.

Tên lửa đạn đạo dường như là mối đe dọa khiến giới lãnh đạo Ukraine lo ngại nhất. Các đợt tập kích bằng tên lửa đạn đạo của Nga diễn ra trong bối cảnh Kiev đang nỗ lực bổ sung kho tên lửa đánh chặn của hệ thống phòng không Patriot do Mỹ sản xuất. Đây là một trong số rất ít loại vũ khí có khả năng bắn hạ tên lửa đạn đạo.

Tên lửa đạn đạo không phải là loại vũ khí mới trong chiến tranh, nhưng công nghệ đánh chặn tên lửa đạn đạo đã phát triển vượt bậc kể từ thời Chiến tranh Lạnh. Tên lửa đánh chặn PAC-3 của hệ thống Patriot lao thẳng vào mục tiêu và phá hủy bằng động năng thay vì đầu đạn nổ, thường được ví như viên đạn bắn trúng một viên đạn khác.

Trong tuyên bố ngày 5/8, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cũng nhấn mạnh rằng nước này có nhu cầu cấp thiết về các tên lửa đánh chặn.

Những mối đe dọa chính

Các mối đe dọa đối với các đô thị của Ukraine hiện chủ yếu gồm ba nhóm: tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và UAV, hầu hết được phóng từ lãnh thổ Nga hoặc các khu vực do Nga kiểm soát. Ở gần tiền tuyến, Nga còn sử dụng các UAV tấn công cỡ nhỏ để tập kích.

Ukraine đã chứng minh năng lực trong việc đối phó với UAV của Nga. Đây là loại vũ khí tương đối rẻ và được sản xuất với số lượng lớn. Nga đang sản xuất hàng loạt UAV Geran-2, đồng thời nâng cấp bằng động cơ phản lực và bổ sung UAV mồi nhử nhằm tăng hiệu quả các cuộc tấn công.

Tuy nhiên, Ukraine đã xây dựng hệ thống phòng thủ nhiều lớp để đối phó với các UAV bay chậm, và kinh nghiệm chống UAV của nước này đang được nhiều quốc gia quan tâm sau cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran.

Tên lửa hành trình thường mang đầu đạn lớn hơn UAV. Được trang bị động cơ phản lực, chúng có thể bay rất thấp để tránh bị phát hiện. Tên lửa hành trình Kalibr phóng từ tàu chiến và tàu ngầm Nga có thể bay ở độ cao khoảng 20 m trên mặt biển hoặc khoảng 50 m trên mặt đất.

Trong khi đó, tên lửa đạn đạo có tốc độ và quỹ đạo hoàn toàn khác. Sau khi được động cơ tên lửa đẩy lên cao, chúng bay theo quỹ đạo hình vòng cung rồi lao xuống mục tiêu.

Tầm bắn của các loại tên lửa này rất khác nhau, nhưng tốc độ đều cực lớn. Tên lửa đạn đạo tầm ngắn Iskander của Nga đạt vận tốc gấp 6 - 7 lần tốc độ âm thanh và có thể mang tới 700 kg thuốc nổ.

Trong khi đó, tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) có thể bay từ Mỹ qua Bắc Cực đến Nga chỉ trong khoảng 30 phút.

Trong các cuộc tập kích gần đây nhằm vào Kiev, còi báo động phòng không gần như vang lên cùng thời điểm tên lửa lao xuống mục tiêu.

Nga cũng đã sử dụng tên lửa siêu vượt âm tầm trung Oreshnik trong một số cuộc tấn công nhằm phát đi tín hiệu rằng Nga sẵn sàng leo thang xung đột.

Tuy nhiên, Iskander và các hệ thống tên lửa đạn đạo tầm ngắn vẫn là lực lượng chủ lực của Nga. Nga đã cải hoán một số tên lửa phòng không S-400 thành tên lửa đạn đạo để tấn công các mục tiêu trên lãnh thổ Ukraine.

Nhu cầu tên lửa đánh chặn của Ukraine

Trong bối cảnh nguồn tên lửa đánh chặn ngày càng khan hiếm và các cuộc tấn công nhằm vào đô thị gia tăng, Ukraine đang thúc giục Mỹ cho phép cùng sản xuất hệ thống Patriot.

Bên lề hội nghị thượng đỉnh NATO tại Thổ Nhĩ Kỳ tháng trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump phát tín hiệu rằng ông có thể xem xét cấp phép để Ukraine cùng sản xuất Patriot. Tuy nhiên, tuần trước, ông dường như đã dập tắt hy vọng của Kiev khi nói: "Chúng tôi đang thảo luận về vấn đề này, nhưng rất khó chuyển giao loại công nghệ như vậy".

Trong khi đó, Nga đang tăng cường kho vũ khí bằng các tên lửa đạn đạo do bên thứ ba cung cấp, làm gia tăng hơn nữa mối đe dọa.

Khoảng trống trong năng lực phòng thủ tên lửa của Ukraine có thể còn lớn hơn sau cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran.

Theo truyền thông Mỹ, quân đội Mỹ đã sử dụng gần 80% số tên lửa đánh chặn của hệ thống phòng thủ tên lửa khác là THAAD. Đồng thời, kho tên lửa đánh chặn Patriot của Mỹ cũng đã giảm khoảng một nửa kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu.

Theo các nhà phân tích quân sự, phòng thủ trước tên lửa đạn đạo vẫn là bài toán rất khó. Vấn đề của Ukraine về thiếu tên lửa đánh chặn Patriot đã quá rõ ràng.

Trong khi Ukraine đang cân nhắc các phương án thay thế, Nga vẫn tiếp tục mở rộng chiến dịch tấn công bằng tên lửa.

Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc