Vì sao nhiều nước châu Âu triển khai lực lượng quân sự tới Trung Đông?

Máy bay chiến đấu Rafale chuẩn bị hạ cánh xuống tàu sân bay Charles de Gaulle của Pháp trong cuộc tập trận hải quân ở biển Arab. Ảnh: popularmechanics.com/TTXVN

Theo trang Al Jazeera, chiến dịch “Cơn thịnh nộ dữ dội” do Mỹ và Israel phát động nhằm vào Iran ngày 28/2 đã mở màn cho cuộc xung đột. Đến ngày thứ bảy, các đợt tấn công vẫn tiếp diễn tại Iran, Israel và nhiều quốc gia khác trong khu vực, cho thấy căng thẳng chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Diễn biến đáng chú ý là cuộc tấn công nhằm vào căn cứ quân sự của Anh tại Cyprus, làm dấy lên lo ngại xung đột có thể lan rộng ra khu vực Địa Trung Hải.

Ngày 5/3, Thủ tướng Australia Anthony Albanese cho biết nước này sẽ triển khai “các phương tiện quân sự” tới Trung Đông, song chưa công bố chi tiết.

Những nước châu Âu nào đã gửi hỗ trợ quân sự?

Anh

Đêm ngày 3/3, Căn cứ Không quân Akrotiri của Không quân Hoàng gia Anh tại Cyprus đã bị tấn công bằng thiết bị bay không người lái (UAV), theo thông tin từ Tổng thống Cyprus và Bộ Quốc phòng Anh. Vụ việc xảy ra sau khi Thủ tướng Keir Starmer tuyên bố London sẽ cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ của nước này để tiến hành những đòn tấn công mang tính phòng vệ nhằm vào Iran.

Cùng ngày, Bộ Quốc phòng Anh thông báo nước này đã điều tàu khu trục HMS Dragon tới phía đông Địa Trung Hải, cùng hai trực thăng Wildcat nhằm “tăng cường năng lực phòng thủ trước UAV cho các đối tác tại Cyprus”.

HMS Dragon là một trong sáu tàu khu trục phòng không Type-45 của Hải quân Hoàng gia Anh, được trang bị hệ thống tên lửa Sea Viper có thể phóng 8 quả tên lửa trong chưa đầy 10 giây và dẫn đường đồng thời cho tới 16 tên lửa.

Đến ngày 5/3, Thủ tướng Starmer cho biết Anh cũng sẽ điều thêm bốn tiêm kích Typhoon tới Qatar để hỗ trợ phòng thủ.

Pháp

Ngày 4/3, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron thông báo nước này sẽ điều tàu sân bay Charles de Gaulle tới Địa Trung Hải khi xung đột có nguy cơ lan rộng.

“Tôi đã ra lệnh cho tàu sân bay Charles de Gaulle, các phi đội không quân trên tàu cùng lực lượng hộ tống gồm nhiều tàu frigate di chuyển tới Địa Trung Hải”, ông Macron nói.

Nhà lãnh đạo Pháp cũng cho biết Paris sẽ triển khai thêm khí tài quân sự tới Cyprus sau khi các UAV do Iran sản xuất tấn công căn cứ Akrotiri trên đảo này.

“Tôi cũng quyết định điều thêm các hệ thống phòng không và tàu frigate Languedoc của Pháp, dự kiến có mặt ngoài khơi Cyprus ngay trong tối nay”, ông nói.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron phát biểu trong cuộc họp báo ở Baabda, Liban. Ảnh: THX/TTXVN

Hy Lạp

Hy Lạp đã điều hai tàu khu trục và bốn tiêm kích F-16 tới Cyprus, đồng thời cho phép Mỹ sử dụng căn cứ Souda Bay trên đảo Crete.

Italy

Chính phủ Italy cho biết sẽ điều “các khí tài hải quân” tới Cyprus trong vài ngày tới cùng với Pháp, Hà Lan và Tây Ban Nha. Rome cũng cam kết cung cấp cho các đối tác tại vùng Vịnh các hệ thống phòng không, chống thiết bị bay không người lái và chống tên lửa.

Truyền thông Italy cho rằng gói hỗ trợ này có thể bao gồm hệ thống phòng không SAMP/T.

Bộ trưởng Quốc phòng Italy Guido Crosetto cho biết các căn cứ không quân nước này có thể được Mỹ sử dụng để hỗ trợ hậu cần cho “những máy bay không phục vụ mục đích chiến đấu”, theo các thỏa thuận hiện có.

Bồ Đào Nha

Chính phủ Bồ Đào Nha đã cho phép Mỹ sử dụng căn cứ Lajes tại quần đảo Azores trong các hoạt động liên quan tới Iran, nhưng kèm theo một số điều kiện.

Thủ tướng Luis Montenegro cho biết sự cho phép này dựa trên nguyên tắc các hoạt động phải mang tính phòng vệ hoặc đáp trả, cần thiết và tương xứng, đồng thời chỉ nhằm vào các mục tiêu quân sự.

Tây Ban Nha

Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez đã bày tỏ phản đối cuộc chiến tại Iran trong cuộc tranh luận gay gắt với Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Ngày 3/3, Madrid nhấn mạnh Washington cần tôn trọng luật pháp quốc tế và các thỏa thuận thương mại song phương với Liên minh châu Âu, sau khi ông Trump đe dọa cắt toàn bộ quan hệ thương mại với Tây Ban Nha nếu nước này không cho phép quân đội Mỹ sử dụng các căn cứ cho chiến dịch liên quan tới Iran.

Dù vậy, Tây Ban Nha vẫn thông báo sẽ điều tàu khu trục hiện đại nhất của nước này, Cristobal Colon, tới hỗ trợ bảo vệ Cyprus.

Bộ Quốc phòng Tây Ban Nha cho biết chiến hạm này sẽ “cung cấp năng lực phòng thủ trên không” và có thể hỗ trợ các hoạt động sơ tán dân thường nếu cần thiết.

Vì sao các nước châu Âu hành động như vậy?

Máy bay chiến đấu Rafale của Pháp. Ảnh: THX/TTXVN

Dù thận trọng trước nguy cơ bị cuốn trực tiếp vào cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran, nhiều nước châu Âu vẫn bị kéo vào cuộc khủng hoảng sau các vụ tấn công nhằm vào Cyprus và các đồng minh phương Tây tại các quốc gia vùng Vịnh, nơi đặt nhiều căn cứ quân sự của Mỹ.

Trong bài đăng trên mạng xã hội ngày 3/3, Thủ tướng Anh Keir Starmer cho biết London “cam kết hoàn toàn đối với an ninh của Cyprus và lực lượng quân sự Anh đóng tại đây”.

“Chúng tôi sẽ luôn hành động vì lợi ích của Anh và các đồng minh”, ông viết.

Tuy nhiên, ông Starmer cũng khẳng định Anh sẽ không tham gia trực tiếp vào chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel tại Iran. Quyết định này đã vấp phải phản ứng mạnh từ Tổng thống Trump.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cũng chỉ trích chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel, cho rằng các hoạt động này được tiến hành ngoài khuôn khổ luật pháp quốc tế.

Tuy nhiên, ông đồng thời nhận định Iran “chịu trách nhiệm chính” cho tình hình hiện nay do chương trình hạt nhân gây tranh cãi, việc hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực và cách xử lý các cuộc biểu tình trong nước.

Ông Macron cũng cho biết lực lượng Pháp đã bắn hạ một số UAV trong những giờ đầu của cuộc xung đột.

“Chúng tôi đã phản ứng ngay lập tức và bắn hạ các UAV để tự vệ, nhằm bảo vệ không phận của các đồng minh”, ông nói, đề cập tới các thỏa thuận quốc phòng với Qatar, Kuwait và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất.

Những quốc gia nào khác đang triển khai lực lượng?

Khói bốc lên sau khi tên lửa Iran đánh trúng trụ sở Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ ở Manama, Bahrain ngày 28/2/2026. Ảnh: AA/TTXVN

Ngày 5/3, Thủ tướng Australia Anthony Albanese cho biết Canberra sẽ điều “các phương tiện quân sự” tới Trung Đông trong khi chính phủ tiếp tục tổ chức các chuyến bay đưa công dân mắc kẹt trở về nước.

“Tôi cảm ơn những người Australia đang bước vào tình huống nguy hiểm để hỗ trợ người dân của mình”, ông nói trước Quốc hội, nhưng không nêu chi tiết.

Truyền thông Australia sau đó cho biết các khí tài có thể bao gồm máy bay vận tải quân sự C-17A Globemaster và máy bay tiếp dầu đa năng KC-30A của Không quân Hoàng gia Australia, dù chính phủ chưa xác nhận vị trí triển khai của các máy bay này.

Hải Vân/Báo Tin tức và Dân tộc