Vì sao nền kinh tế Canada lại tụt hậu so với Mỹ?

Trên cơ sở xem xét 3 thước đo chính gồm năng suất lao động, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) thực tế bình quân đầu người và tổng thu nhập quốc dân (GNI) thực tế bình quân đầu người, các nhà phân tích của Cơ quan Thống kê Canada đã chỉ ra rằng, trong nhiều năm qua, nền kinh tế Canada đã luôn tụt hậu so với Mỹ.

Ông Carter McCormack, nhà phân tích của Cơ quan Thống kê Canada và là đồng tác giả của báo cáo, cho biết, tăng trưởng năng suất lao động ở Canada đã không theo kịp Mỹ kể từ năm 1997.

Theo chuyên gia này, nền kinh tế Canada phụ thuộc nhiều hơn vào các công ty nhỏ, thường có năng suất thấp hơn so với các công ty lớn ở Mỹ. Ngoài ra, Mỹ có nhiều đầu tư hơn vào công nghệ thông tin và truyền thông, cũng như vốn vô hình, chẳng hạn như nghiên cứu và phát triển, điều này đã góp phần vào sự tăng trưởng năng suất.

Ông Nicolas Vincent, Phó Thống đốc Ngân hàng trung ương Canada (BoC) nhận định, năng suất là động lực chính của tăng trưởng tiền lương và mức sống.

Theo ông Vincent, nếu tốc độ tăng trưởng năng suất lao động của Canada kể từ năm 2000 tương tự như các nước G7 khác, thì GDP của Canada ngày nay sẽ cao hơn khoảng 9%, tương đương với gần 7.000 đô la Canada (CAD)/người.

Không giống như tăng trưởng năng suất lao động, từ năm 1997 đến năm 2015, GDP thực tế bình quân đầu người của Canada đã tăng trưởng ngang bằng với Mỹ.

Ông McCormack cho biết, tăng trưởng GDP thực tế của Canada xuất phát từ sự gia tăng số giờ làm việc do số người lao động tăng lên vào thời điểm đó. Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động quốc gia tăng đều đặn kể từ năm 1997, đạt đỉnh 67,6% vào năm 2008, trước khi giảm xuống dưới 67% vào năm 2011.

Trước đây, GDP của Canada đã được hưởng lợi từ chi phí hàng hóa tăng cao. Tuy nhiên sau năm 2015, giá hàng hóa giảm và sự gia tăng dân số mạnh mẽ thông qua nhập cư đã trở thành yếu tố làm chậm đáng kể tốc độ tăng trưởng GDP của Canada.

Ông McCormack cho rằng, từ lâu Canada đã là một nhà xuất khẩu lớn các nguồn tài nguyên như dầu khí. Cú sốc giảm giá dầu vào giữa những năm 2010 đã khiến giá dầu Brent giảm mạnh từ khoảng 110 USD/thùng xuống mức thấp nhất là 29 USD/thùng vào tháng 1/2016.

Theo dữ liệu của Cơ quan Thống kê Canada, tăng trưởng kinh tế của Canada trong năm 2015 và 2016 đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ cuộc suy thoái năm 2008-2009. Trong khi đó, dân số Canada lần đầu tiên vượt 36 triệu người vào năm 2016, chủ yếu là do sự gia tăng nhập cư. Canada đã tăng thêm 1,8 triệu người trong giai đoạn 2016-2021.

Theo báo cáo của Cơ quan Thống kê Canada, GDP bình quân đầu người của Canada so với Mỹ trong quý III/2025 đã thấp hơn 14% so với mức đầu năm 1997.

Giá hàng hóa tăng cao trong giai đoạn 1997-2015 đã thúc đẩy tăng trưởng GNI thực tế bình quân đầu người ở Canada vượt trội so với Mỹ. Các nhà phân tích của Cơ quan Thống kê Canada, cho biết: “Sự biến động giá cả hàng hóa tương tự đã kìm hãm tăng trưởng GNI thực tế bình quân đầu người ở Mỹ trong giai đoạn đó, vì Mỹ là nước nhập khẩu ròng nhiều mặt hàng, đặc biệt là dầu mỏ”.

Nhưng sau cuộc suy thoái năm 2008 và giá dầu giảm năm 2015, GNI thực tế bình quân đầu người tương đối của Canada bắt đầu giảm. Đến quý III/2025, con số này đã giảm 10% so với mức cuối những năm 1990 và so với Mỹ.

Tuy nhiên, theo ông McCormack, mặc dù các chỉ số kinh tế này đang có xu hướng giảm so với Mỹ, nhưng điều đó không có nghĩa là nền kinh tế Canada đang hoạt động kém hiệu quả. Ông nói: “Canada vẫn có sự tăng trưởng trong suốt giai đoạn này, nhưng chỉ là Mỹ có tốc độ tăng trưởng nhanh hơn”.

Các nhà kinh tế của Ngân hàng Toronto-Dominion (TD) nhận định rằng, tăng trưởng kinh tế của Canada dự kiến sẽ thấp hơn trong cả năm 2026, do sản lượng tăng chậm lại trong bối cảnh tăng trưởng dân số thấp hơn và nhu cầu xuất khẩu giảm, cũng như tâm lý kinh doanh và tiêu dùng suy giảm do chiến tranh thương mại.

Trong khi đó, nền kinh tế Mỹ sẽ tăng trưởng cao hơn một chút, một phần là do chính sách tài khóa, nới lỏng các quy định và đầu tư vào trí tuệ nhân tạo.

(theo Financial Post)

Hải Anh