Vì sao MiG-17 thường tìm cách kéo máy bay Mỹ vào không chiến quần vòng?

Trong chiến tranh Việt Nam, MiG-17 thường phải đối đầu với những máy bay Mỹ có tốc độ cao hơn, radar hiện đại hơn và khả năng mang nhiều vũ khí hơn.

Nếu cố chạy đua tốc độ hoặc giao chiến theo đúng lợi thế của đối phương, MiG-17 sẽ gặp bất lợi. Vì vậy, cách tiếp cận hợp lý là tìm cách biến cuộc chạm trán thành một trận không chiến quần vòng.

Điểm mạnh của MiG-17 nằm ở khả năng cơ động. Chiếc tiêm kích này được tối ưu cho tốc độ cận âm và có đặc tính điều khiển phù hợp với những cuộc không chiến ở độ cao thấp và trung bình.

Khi 2 máy bay liên tục đổi hướng để tìm vị trí phía sau đối phương, tốc độ tối đa không còn là yếu tố duy nhất quyết định. Đây là nơi MiG-17 có thể thu hẹp khoảng cách với các máy bay Mỹ.

Nếu đối phương duy trì tốc độ cao và có đủ không gian, họ có thể tận dụng năng lượng để thoát khỏi tình huống bất lợi. Nhưng trong một khu vực giao chiến hạn chế, đặc biệt khi phải bảo vệ đội hình hoặc thực hiện nhiệm vụ tấn công, máy bay Mỹ không phải lúc nào cũng có thể đơn giản tăng tốc và rời khỏi trận đánh.

MiG-17 còn có một lợi thế khác: hỏa lực pháo mạnh. Máy bay được trang bị 2 pháo 23 mm và 1 pháo 37 mm. So với súng máy cỡ nhỏ, pháo có sức công phá lớn hơn và phù hợp với việc khai hỏa trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, cơ số đạn hạn chế khiến phi công phải chọn thời điểm bắn khá kỹ.

Trong khi đó, nhiều máy bay Mỹ ban đầu được phát triển với kỳ vọng rằng tên lửa không đối không sẽ giúp giảm nhu cầu không chiến bằng pháo.

Nhưng thực tế tại Việt Nam cho thấy tên lửa không phải lúc nào cũng đạt hiệu quả như mong muốn. Khi khoảng cách bị rút ngắn, phi công vẫn phải dựa vào khả năng điều khiển máy bay và kỹ năng không chiến.

Điều đáng nói là MiG-17 không nhất thiết phải tự mình phát hiện đối phương từ xa. Hệ thống radar mặt đất của Việt Nam có thể cung cấp cảnh báo và hỗ trợ dẫn đường, giúp phi công tiếp cận mục tiêu trong điều kiện thuận lợi hơn. Khi đã áp sát, MiG-17 có thể cố gắng biến trận đánh thành cuộc đối đầu ở cự ly gần.

Nhưng "quần vòng" cũng không phải chiến thuật bảo đảm chiến thắng. Nếu mất quá nhiều năng lượng hoặc để đối phương chiếm vị trí thuận lợi, MiG-17 có thể nhanh chóng rơi vào thế bất lợi. Ngoài ra, các máy bay Mỹ ngày càng cải thiện chiến thuật, huấn luyện và khả năng không chiến trong suốt cuộc chiến.

Vì vậy, câu chuyện MiG-17 không phải là máy bay chậm đánh bại máy bay nhanh. Đúng hơn, đó là câu chuyện về việc một bên cố kéo trận đánh vào môi trường mà mình có lợi thế, thay vì chơi theo luật của đối phương.

Việt Hùng