Vì sao lực lượng phòng không NATO ở vùng Baltic vẫn đang bị 'hổng một lỗ lớn'?

NATO đã không thực hiện lời hứa đưa ra 3 năm trước tại hội nghị thượng đỉnh Vilnius về việc triển khai vĩnh viễn hệ thống phòng không tại các quốc gia Baltic theo hình thức luân phiên.

Hãng thông tấn LRT của Phần Lan đưa tin, lý do chính dẫn đến việc thỏa thuận đổ vỡ là do tình trạng thiếu hụt trầm trọng các loại vũ khí phù hợp ở châu Âu và nhu cầu cấp thiết phải chuyển giao những hệ thống này cho Ukraine.

Theo kế hoạch ban đầu, các tổ hợp phòng không sẽ được đặt liên tục tại Lithuania, Latvia và Estonia, các nước đồng minh chỉ luân phiên nhau đóng quân. Tuy nhiên trên thực tế, mô hình này chỉ được áp dụng trong các cuộc tập trận ngắn hạn.

Đặc biệt, vào năm 2024, Hà Lan đã triển khai các tổ hợp Patriot ở Lithuania chỉ trong 10 ngày, và trong năm 2025, Ý cũng thực hiện một "chuyến thăm ngắn" tương tự. Tình trạng thiếu vùng bảo vệ thường trực tương tự cũng được ghi nhận ở Latvia và Estonia.

Giới quân sự của liên minh thừa nhận rằng NATO hiện chỉ sở hữu khoảng 5% năng lực cần thiết để đảm bảo bảo vệ toàn diện sườn phía Đông. Thiếu trang thiết bị vẫn là thách thức chính đối với khu vực này.

Tại hội nghị thượng đỉnh gần đây ở Ankara, các nhà lãnh đạo NATO hầu như không đề cập đến việc luân chuyển các hệ thống phòng không đã được hứa hẹn.

Thay vào đó, các nước đồng minh quyết định thay đổi quy chế của nhiệm vụ ở vùng Baltic, chuyển đổi nhiệm vụ tuần tra không phận thành nhiệm vụ phòng không.

Thể thức mới này về mặt pháp lý mở rộng quyền hạn của Tư lệnh tối cao Liên quân châu Âu. Điều này sẽ cho phép chuyển giao các lực lượng hiện có và thay đổi kế hoạch ứng phó nhanh nhất có thể, bỏ qua những cuộc tranh luận chính trị kéo dài giữa các quốc gia.

Bộ trưởng Quốc phòng Lithuania - ông Robert Kaunas lập luận rằng việc thay đổi trạng thái nhiệm vụ sẽ cho phép triển khai thêm các hệ thống trong trường hợp có mối đe dọa thực sự.

Tuy nhiên phe đối lập nhấn mạnh rằng để nhanh chóng di chuyển các khí tài phòng không, trước hết chúng phải sẵn sàng về mặt vật lý.

Đồng thời cách tiếp cận trong việc diễn giải nhiệm vụ mới ở các nước Baltic cũng có sự khác biệt một cách rất lớn.

Trong khi Lithuania nhấn mạnh vào việc mua sắm trang thiết bị, các chính trị gia Estonia lại bàn nhiều hơn về việc thay đổi thuật toán và các quy tắc mới cho việc điều động phi công chiến đấu.

Do thiếu sự hỗ trợ từ NATO, các quốc gia trong khu vực buộc phải đầu tư vào an ninh của chính mình. Lithuania đã tuyên bố phân bổ thêm khoảng 800 triệu euro để mua radar , tên lửa đánh chặn và hệ thống chống máy bay không người lái.

Theo tính toán sơ bộ, chính quyền Lithuania cần huy động ít nhất 5 tỷ euro vào năm 2035 để xây dựng một hệ thống phòng không đáng tin cậy thay vì phụ thuộc vào các đồng minh NATO của mình.

Bạch Dương