Vì sao Iran tấn công các nước vùng Vịnh nhưng tránh khí tài hải quân Mỹ và Israel?

Khói bốc lên sau một cuộc tấn công tại Farwaniya, Kuwait ngày 25/3/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Theo truyền thông Qatar ngày 20/7, các nhà phân tích cho rằng đây là chiến lược nhằm gây sức ép lên Tổng thống Mỹ Donald Trump mà không làm mở rộng phạm vi xung đột.

Trong khi Mỹ tấn công các ga đường sắt, cơ sở điện lực, mạng lưới viễn thông và hạ tầng cấp nước sinh hoạt của Iran, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã đáp trả bằng các cuộc tấn công nhằm vào sân bay cùng các nhà máy nước và điện tại Kuwait và Bahrain.

Các chuyên gia quân sự cho rằng chiến lược này có cơ sở nhất định.

Tướng Elias Hanna, cựu Chuẩn tướng quân đội Liban và là nhà phân tích quân sự, nhận định rằng việc tấn công các khí tài hải quân Mỹ sẽ khiến Iran phải hứng chịu phản ứng quân sự tàn khốc từ Mỹ. Ông nói: “Một vấn đề khác là tấn công các khí tài hải quân rất khó về mặt quân sự vì chúng được bảo vệ nghiêm ngặt và có hệ thống phòng không hiện đại”.

Bà Atifeh Taghiani, Giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Tehran, cho rằng Mỹ đang sử dụng các nước vùng Vịnh, đặc biệt là Kuwait, làm bàn đạp để tấn công hạ tầng dân sự của Iran.

Trong giai đoạn đầu của cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran hồi tháng 3 và tháng 4, các quan chức Iran từng lý giải cho các cuộc tấn công nhằm vào các nước vùng Vịnh với lập luận rằng các chiến dịch quân sự của Mỹ được triển khai từ các căn cứ trên lãnh thổ những nước này. Đến nay, Iran vẫn duy trì lập luận đó, dù điều này khiến quan hệ giữa Iran với các nước láng giềng ngày càng căng thẳng, đặc biệt khi các quốc gia vùng Vịnh nhiều lần khẳng định sẽ không cho phép lãnh thổ của mình được sử dụng để phát động các cuộc tấn công nhằm vào Iran.

Theo bà Taghiani, luật pháp quốc tế trao cho Iran quyền đáp trả bất kỳ quốc gia nào mà từ đó các cuộc tấn công được phát động.

Tuy nhiên, việc Iran cáo buộc Mỹ tiến hành các cuộc tấn công từ lãnh thổ các nước vùng Vịnh không còn đúng, bởi toàn bộ các cuộc không kích đều được thực hiện từ hai tàu sân bay Mỹ George W. Bush và Abraham Lincoln, hiện hoạt động cách bờ biển Iran chưa đến 150 km.

Tàu sân bay USS Abraham Lincoln lớp Nimitz của hải quân Mỹ di chuyển trên biển Arập. Ảnh: Hải quân Mỹ/TTXVN

Các nước vùng Vịnh đã thống nhất với Mỹ rằng lực lượng Mỹ đồn trú trong khu vực chỉ thực hiện nhiệm vụ phòng thủ, đồng thời cũng đã thông báo với Iran rằng lãnh thổ của họ sẽ không được sử dụng để phát động các cuộc tấn công nhằm vào Iran.

Iran hiểu rõ tên lửa hành trình và tên lửa Tomahawk đều được phóng từ các tàu sân bay Mỹ, nhưng nước này lo ngại hậu quả nếu gây thương vong, dù chỉ một binh sĩ Mỹ, khi tấn công các tàu đó.

Thay vào đó, Iran vẫn theo đuổi chiến lược tấn công các nước vùng Vịnh với hy vọng họ sẽ gây sức ép buộc Mỹ chấm dứt chiến tranh. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng điều này khó xảy ra vì Tổng thống Trump đã không tham vấn các nước vùng Vịnh trước khi phát động cuộc chiến và cũng không thực hiện những gì đã được thống nhất.

Việc Iran tiếp tục tấn công các cơ sở khử mặn giữa cao điểm mùa hè tại Kuwait (quốc gia có phần lớn dân số phụ thuộc vào nguồn nước khử mặn) là nỗ lực có chủ đích.

Ông Abdullah Bandar al-Otaibi, Phó Giáo sư Khoa Quan hệ quốc tế tại Đại học Qatar, cho rằng cả Mỹ lẫn Iran đều không mong muốn chiến tranh toàn diện và cả hai đều lựa chọn mục tiêu tấn công một cách có chọn lọc.

Theo ông al-Otaibi, Iran tránh tấn công các khí tài hải quân Mỹ vì lo ngại sẽ “tự mở cánh cổng địa ngục cho chính mình”, nên thay vào đó tìm cách gây sức ép lên Mỹ thông qua các nước vùng Vịnh, dù hiệu quả của chiến lược này còn hạn chế.

Ông al-Otaibi cũng cho rằng Iran không muốn tấn công các máy bay tiếp dầu của Mỹ hoạt động từ sân bay Ben Gurion của Israel vì muốn tránh mở rộng xung đột. Thay vào đó, Iran lựa chọn tấn công các nước vùng Vịnh nhằm xoa dịu dư luận trong nước, đặc biệt khi nước này tin rằng các quốc gia vùng Vịnh khó có khả năng trực tiếp tham chiến.

Theo các chuyên gia, tình hình có thể leo thang nếu cuộc tấn công nào của Iran gây thương vong lớn cho dân thường tại một quốc gia vùng Vịnh.

Trong khi đó, mục tiêu của Mỹ là biến eo biển Hormuz từ một “lá bài” gây sức ép thành gánh nặng chính trị với Iran, bởi Iran sẽ không thể thiết lập quyền kiểm soát hoàn toàn eo biển này trong khi nền kinh tế phải gánh chịu chi phí do căng thẳng leo thang.

Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc