Vì sao Hà Nội oi nóng trên 50 độ C?

Tác động kép từ El Nino và hiệu ứng phơn

Trong hai ngày gần đây, Hà Nội bước vào đợt nắng nóng gay gắt nhất kể từ đầu mùa hè. Dù nhiệt độ không khí phổ biến ở mức 39 - 40 độ C, nhưng nhiệt độ thực tế đo được ngoài trời tại nhiều khu vực vào gần trưa đã chính thức vượt ngưỡng 50 độ C. Dưới cái nắng như đổ lửa, mặt đường nhựa hấp thụ nhiệt mạnh khiến hơi nóng bốc lên bỏng rát. Khi ra đường, người dân bắt buộc phải trang bị kín mít từ đầu đến chân để đối phó với thời tiết khắc nghiệt.

Nhiều tuyến phố xuất hiện ảo ảnh vũng nước do mặt đường bị nung nóng (Ảnh: Mạnh Quân).

Giải mã nguyên nhân của hiện tượng này, GS.TS Phan Văn Tân (Khoa Khí tượng Thủy văn và Hải dương học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên) cho biết, năm nay có sự khác biệt rõ rệt do ảnh hưởng của hiện tượng El Nino.

Cụ thể, El Nino đã làm thay đổi quy luật thời tiết, khiến gió mùa hoạt động yếu đi. Bên cạnh đó, áp thấp nóng Nam Á hoạt động tạo ra hiệu ứng phơn ở phía Việt Nam. Trong những thời điểm đứng gió, cảm giác nóng bức càng trở nên ngột ngạt, khó chịu.

"Đảo nhiệt đô thị" biến trung tâm thành túi chứa nhiệt

Đây được coi là nguyên nhân then chốt khiến người dân thủ đô cảm thấy cái nóng khủng khiếp hơn hẳn các vùng lân cận.

GS.TS Phan Văn Tân nhấn mạnh: "Hà Nội nóng hơn bởi vì bản thân thành phố chịu ảnh hưởng nặng nề của hiệu ứng đảo nhiệt đô thị".

Sự bê tông hóa mạnh mẽ, mật độ nhà cao tầng dày đặc cùng lượng phương tiện giao thông khổng lồ đã biến trung tâm thành phố thành một "túi chứa nhiệt". Tại nội thành, mặt đường nhựa và các công trình bê tông liên tục hấp thụ nhiệt từ mặt trời rồi tỏa ngược lại không khí, khiến nhiệt độ thực tế ngoài trời chênh lệch rất lớn so với nhiệt độ dự báo. Ngược lại, chỉ cần đi ra khu vực ngoại thành - nơi có nhiều cây xanh và không gian trống - người dân sẽ cảm thấy mát mẻ hẳn do hiệu ứng này giảm bớt.

Theo các nguồn dự báo được GS.TS Phan Văn Tân dẫn lời, tình trạng nắng nóng kỷ lục này có thể sẽ kéo dài thêm khoảng 2 đến 3 ngày nữa trước khi có dấu hiệu hạ nhiệt.

Cảnh báo kịch bản El Nino rất mạnh

Thông tin thêm về xu thế thời tiết thời gian tới, tại cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Nông nghiệp và Môi trường sáng 17/6, bà Đặng Thanh Mai - Phó Cục trưởng Cục Khí tượng Thủy văn cho biết, có khả năng xảy ra hiện tượng El Ninõ rất mạnh trong năm nay.

Nếu kịch bản này xảy ra, Việt Nam có nguy cơ phải đối mặt với nền nhiệt cao hơn trung bình nhiều năm, số đợt không khí lạnh giảm, lượng mưa thiếu hụt trên diện rộng (đặc biệt tại Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ). Tình trạng này sẽ làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong các tháng cuối năm nay và đầu năm 2027.

Minh Nhật