Vì sao FDI 6 tháng đầu năm tăng mạnh?

Ba động lực thúc đẩy dòng vốn ngoại giải ngân

Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), vốn FDI 6 tháng đầu năm 2026 đạt 13,03 tỷ USD, tăng 11,2% so với cùng kỳ năm trước, đạt mức cao nhất sáu tháng đầu năm của các năm từ 2022 đến nay. Đặc biệt, tính đến ngày 30/6, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 34,65 tỷ USD. Dòng vốn FDI giải ngân tại Việt Nam 6 tháng đầu năm 2026 chứng kiến sự bứt phá mạnh mẽ với mức tăng trưởng tới 61% so với cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, bức tranh kinh tế trong nước vẫn thể hiện sự phân hóa rõ rệt khi số lượng doanh nghiệp thành lập mới tăng cao nhưng tỷ lệ đào thải cũng diễn ra khốc liệt. Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, phóng viên Báo Công Thương có cuộc trao đổi với bà Phí Hương Nga, Trưởng ban Thống kê Công nghiệp và Xây dựng, Cục Thống kê (Bộ Tài chính).

Bà Phí Hương Nga, Trưởng ban Thống kê Công nghiệp và Xây dựng, Cục Thống kê, Bộ Tài chính. Ảnh: Phương Hà

- Thưa bà, yếu tố nào đã tạo nên bước “chuyển mình” lớn giúp dòng vốn FDI giải ngân tăng trưởng đến 61% trong nửa đầu năm nay?

Bà Phí Hương Nga: Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trong 6 tháng đầu năm tại Việt Nam đạt mức tăng trưởng cao, cụ thể tăng trên 61%. Theo chúng tôi, có 3 yếu tố chính giúp Việt Nam có sự đột phá về đầu tư trực tiếp nước ngoài:

Thứ nhất, các chính sách của Chính phủ trong thời gian vừa qua đã tập trung vào phát triển bền vững, đặc biệt là đầu tư có chọn lọc, thu hút các dự án công nghệ cao.

Trong 6 tháng đầu năm, riêng thu hút trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo đã chiếm tỷ lệ cao, trên 53% với mức vốn là 18,5 tỷ USD. Nguồn vốn đầu tư trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo này thu hút chủ yếu vào ngành sản xuất linh kiện điện tử và bán dẫn. Kết quả là trong 6 tháng đầu năm, ngành sản xuất thiết bị điện tử của chúng ta cũng có mức tăng trưởng rất khả quan.

Thứ hai, hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ từ đầu tư công. Trong 6 tháng đầu năm, Chính phủ, các bộ, ngành, các địa phương đã có những biện pháp quyết liệt để đẩy mạnh thực hiện các dự án đầu tư công. Việc đẩy mạnh các dự án đầu tư công đã có tác động lan tỏa, tạo nên hiệu ứng cũng như tạo ra môi trường kinh tế vĩ mô ổn định để tiếp tục thu hút các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài và các nhà đầu tư nước ngoài quan tâm đầu tư vào Việt Nam.

Thứ ba, các chính sách của Chính phủ liên quan đến việc chuyển đổi xanh cũng như chuyển dịch nguồn điện từ sản xuất năng lượng sạch đã góp phần thu hút các dự án đầu tư vào năng lượng tái tạo.

Vì vậy, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trong 6 tháng đầu năm đối với lĩnh vực năng lượng tái tạo đã nằm trong ba ngành thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài lớn nhất. Đó là hiệu ứng từ các chính sách của Chính phủ cũng như các bộ, ngành đặc biệt là Bộ Công Thương trong việc đẩy mạnh chuyển dịch các nguồn năng lượng sang năng lượng xanh, năng lượng tái tạo. Cục Thống kê nhận thấy đây là một trong số những nguồn vốn khi vào Việt Nam có thể tạo ra sức lan tỏa và bền vững hơn, đặc biệt là trong giai đoạn đầu năm nay.

Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài là nguồn vốn thẩm thấu vào doanh nghiệp nhanh nhất và hiệu quả nhất. Khi doanh nghiệp đã được cấp phép, được bỏ vốn tại Việt Nam thì ngay lập tức nguồn vốn này sẽ chuyển thành nguồn vốn để doanh nghiệp thực hiện các hoạt động sản xuất kinh doanh. Vì vậy, các hoạt động sản xuất, kinh doanh này có thể mang lại hiệu quả ngay tức thì, thậm chí ngay trong 6 tháng cuối năm. Đặc biệt đối với những ngành có quá trình đầu tư rất nhanh như ngành sản xuất linh kiện điện tử, bán dẫn, thiết bị y tế hoặc các sản phẩm dịch vụ cho sự bùng nổ của công nghệ thông tin như chip bán dẫn trên toàn thế giới.

Nhận diện sức khỏe doanh nghiệp và giải pháp vĩ mô

- Trong 6 tháng đầu năm, một bức tranh tương đối đối lập khi số lượng doanh nghiệp đăng ký thành lập mới tăng 22,5% nhưng số doanh nghiệp giải thể cũng tăng rất mạnh. Bà có đánh giá như thế nào về “sức khỏe” của các doanh nghiệp trong nước hiện nay?

Bà Phí Hương Nga: Nhìn vào con số doanh nghiệp thành lập mới và doanh nghiệp giải thể, theo chúng tôi có mấy điểm như sau:

Thứ nhất, với hiệu ứng lan tỏa từ đầu tư công cũng như đầu tư trực tiếp nước ngoài, các doanh nghiệp trong nước cũng đã có sự chuyển mình. Vì vậy, sự đào thải diễn ra nhanh hơn. Các doanh nghiệp thành lập mới nhiều hơn và các doanh nghiệp khi không thích ứng được với nhịp độ sản xuất nhanh như vậy sẽ rút lui khỏi thị trường nhanh hơn.

Tình hình đăng ký doanh nghiệp 6 tháng đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm 2025. Ảnh màn hình

Nhưng ở đây, chúng ta có một điểm tích cực là quy mô vốn đăng ký bình quân của doanh nghiệp tăng trên 30% so với cùng kỳ. Cụ thể, vốn bình quân một doanh nghiệp tại thời điểm 6 tháng đầu năm ngoái ở mức khoảng 9 tỷ đồng một doanh nghiệp thì đến nay đã ở mức là 13 tỷ đồng một doanh nghiệp. Đó là một điểm tích cực.

Thứ hai, đối với các doanh nghiệp liên quan đến lĩnh vực xây dựng và bất động sản. Nhờ hiệu ứng từ các chính sách xây dựng nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê cũng như các dự án hạ tầng dân dụng trong thời gian vừa qua, các doanh nghiệp xây dựng và bất động sản tăng trưởng với tốc độ rất cao. Đó cũng là động lực cũng như kích thích cho các doanh nghiệp trong nước khi đầu tư vào những ngành mà Chính phủ cũng như các bộ, ngành đang rất quan tâm đầu tư.

- Chi phí nguyên vật liệu và các yếu tố đầu vào tăng cao như hiện nay sẽ tác động như thế nào đến biên lợi nhuận cũng như năng lực sản xuất của khối doanh nghiệp vừa và nhỏ, thưa bà?

Bà Phí Thị Hương Nga: Chi phí nguyên vật liệu và các yếu tố đầu vào tăng cao sẽ tác động trực tiếp đến biên lợi nhuận của doanh nghiệp. Trong ngắn hạn, các doanh nghiệp có thể chống chịu được nhưng nếu tình trạng này kéo dài sẽ trở thành thách thức rất lớn.

Với đặc thù nền kinh tế Việt Nam có trên 97% là doanh nghiệp vừa và nhỏ, sức chống chịu có hạn. Nếu áp lực về giá nguyên vật liệu cũng như chi phí đầu vào tiếp tục gia tăng, đến một thời điểm vượt quá khả năng chịu đựng, hệ quả tất yếu là sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động sản xuất và làm suy giảm năng lực sản xuất của khối doanh nghiệp này.

- Trong bối cảnh áp lực lạm phát, chi phí đầu vào và cạnh tranh quốc tế gia tăng, theo bà, các doanh nghiệp cần lưu ý giải pháp gì trong 6 tháng cuối năm để hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số?

Bà Phí Hương Nga: Để tiếp tục duy trì nhịp độ tăng trưởng tích cực trong 6 tháng cuối năm, theo tôi cần phải có một số giải pháp cụ thể:

Thứ nhất, đối với các doanh nghiệp sản xuất hướng đến xuất khẩu, Chính phủ cần có những chính sách cũng như biện pháp hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp tìm các nguồn hàng xuất khẩu mới để doanh nghiệp có thể gia tăng lượng đơn hàng xuất khẩu, từ đó kích thích sản xuất trong nước.

Thứ hai, bản thân doanh nghiệp phải có những sự chuyển mình theo hướng sản xuất xanh hơn và sạch hơn. Doanh nghiệp cần đầu tư vào chuyển dịch sản xuất các sản phẩm có nguồn gốc xuất xứ cũng như đáp ứng các tiêu chuẩn xanh, sạch mà Mỹ, EU hay các nước châu Âu, Nhật Bản đang yêu cầu ngày càng cao và ngày càng khắt khe.

Thứ ba, đối với Chính phủ, rất cần một môi trường kinh tế vĩ mô ổn định, kiểm soát được lạm phát và các chỉ số lớn một cách ổn định. Điều này tạo ra tiền đề cho cả doanh nghiệp trong nước cũng như doanh nghiệp FDI có thể yên tâm bỏ vốn và tiếp tục hoạt động sản xuất kinh doanh tại Việt Nam.

Xin trân trọng cảm ơn bà!

Theo số liệu Cục Thống kê, tính chung 6 tháng đầu năm 2026, cả nước có gần 111,7 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới với tổng số vốn đăng ký hơn 1.352,6 nghìn tỷ đồng và tổng số lao động đăng ký gần 515,3 nghìn lao động, tăng 22,5% về số doanh nghiệp, tăng 64,8% về vốn đăng ký và giảm 12,8% về số lao động so với cùng kỳ năm trước. Bên cạnh đó, số doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn là 85,9 nghìn doanh nghiệp, tăng 6,3% so với cùng kỳ năm trước. Gần 41,2 nghìn doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ làm thủ tục giải thể, tăng 21,0%; gần 24,0 nghìn doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, tăng 94,7%. Bình quân một tháng có 25,2 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường.

Phương Hà