Vì sao Elon Musk muốn đặt các trung tâm dữ liệu AI trong không gian?

Elon Musk tham dự Diễn đàn Đầu tư Mỹ-Arab Saudi tại Washington, DC, Mỹ. Ảnh: Reuters.

Kế hoạch sáp nhập giữa SpaceX và xAI do Reuters vừa công bố đang tạo ra một động lực mới cho tầm nhìn đưa các trung tâm dữ liệu vệ tinh lên không gian của Elon Musk. Trong bối cảnh cuộc đua trí tuệ nhân tạo đang leo thang nghẹt thở với những đối thủ như Google và Meta, việc tận dụng không gian quỹ đạo được xem là giải pháp mang tính đột phá.

Ý tưởng về các trung tâm dữ liệu ngoài Trái Đất dựa trên hàng trăm vệ tinh chạy bằng năng lượng mặt trời nhằm xử lý khối lượng tính toán khổng lồ của các hệ thống như Grok hay ChatGPT. Điều này diễn ra vào thời điểm các cơ sở lưu trữ dữ liệu dưới mặt đất đang trở nên quá tốn kém do tiêu thụ năng lượng cực lớn và chi phí làm mát khổng lồ.

Các chuyên gia ủng hộ quan điểm này cho rằng hoạt động phía trên bầu khí quyển sẽ cung cấp nguồn năng lượng mặt trời gần như liên tục và loại bỏ hoàn toàn gánh nặng tản nhiệt vốn chiếm phần lớn chi phí vận hành tại Trái Đất. Nếu thành công, việc xử lý trí tuệ nhân tạo trong không gian sẽ trở nên hiệu quả hơn gấp nhiều lần.

Tuy nhiên các kỹ sư và chuyên gia không gian cũng đưa ra những cảnh báo thận trọng về tính khả thi thương mại. Những rủi ro lớn từ rác thải vũ trụ, việc bảo vệ phần cứng trước bức xạ vũ trụ và chi phí phóng vệ tinh đắt đỏ vẫn là những rào cản cần nhiều năm để vượt qua.

Ngân hàng Deutsche Bank dự đoán các đợt triển khai quy mô nhỏ đầu tiên sẽ bắt đầu vào giai đoạn 2027 đến 2028 để thử nghiệm công nghệ và tính kinh tế, trước khi mở rộng thành các mạng lưới hàng nghìn vệ tinh vào thập niên 2030.

Elon Musk tin rằng không gian sẽ trở thành nơi có chi phí vận hành trí tuệ nhân tạo thấp nhất chỉ trong vòng hai đến ba năm tới. Với vị thế là nhà sản xuất tên lửa thành công nhất lịch sử cùng mạng lưới Starlink rộng khắp, SpaceX sở hữu nền tảng lý tưởng nhất để vận hành các cụm vệ tinh sẵn sàng cho trí tuệ nhân tạo. Việc xem xét thực hiện đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng trong năm nay có thể giúp SpaceX đạt định giá hơn 1.000 tỷ đô la, cung cấp nguồn vốn dồi dào để phát triển các vệ tinh dữ liệu chuyên dụng này.

Không chỉ riêng Elon Musk, các đối thủ nặng ký khác cũng đang ráo riết chuẩn bị cho mặt trận không gian. Jeff Bezos với công ty Blue Origin đang nghiên cứu công nghệ cho các trung tâm dữ liệu cấp gigawatt trên quỹ đạo với kỳ vọng đánh bại chi phí dưới mặt đất trong 10 đến 20 năm tới.

Ngay cả Starcloud, một công ty được Nvidia hậu thuẫn, đã tiến xa hơn khi phóng vệ tinh mang chip H100 mạnh mẽ nhất để thử nghiệm huấn luyện mô hình Gemma của Google trong không gian. Bản thân Google cũng đang thúc đẩy dự án mang tên Suncatcher nhằm kết nối các vệ tinh trang bị bộ xử lý Tensor thành một đám mây trí tuệ nhân tạo trên quỹ đạo với kế hoạch phóng thử nghiệm vào năm 2027.

Bên cạnh các tập đoàn công nghệ Mỹ, Trung Quốc cũng đã công bố kế hoạch xây dựng đám mây không gian trong vòng 5 năm tới. Tập đoàn Khoa học và Công nghệ Hàng không Vũ trụ Trung Quốc đã cam kết xây dựng hạ tầng thông minh kỹ thuật số cấp độ gigawatt trong kế hoạch phát triển dài hạn. Sự gia nhập của các quốc gia và tập đoàn lớn cho thấy không gian không còn chỉ là nơi quan sát mà đang trở thành hạ tầng xương sống cho kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo tương lai. Cuộc chiến giành quyền tối thượng trên quỹ đạo hứa hẹn sẽ định hình lại toàn bộ nền kinh tế số toàn cầu.

Theo Reuters

Tiến Dũng