Vì sao chưa đưa tài xế xe công nghệ, shipper vào diện đóng bảo hiểm bắt buộc?

Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến về hồ sơ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH). Trong quá trình xây dựng dự thảo, nhiều bộ, ngành và địa phương đã đề xuất mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội.

Vì sao chưa bổ sung tài xế xe công nghệ, shipper vào diện đóng bảo hiểm bắt buộc?

Cụ thể, UBND TP Hải Phòng và Sở Nội vụ TPHCM kiến nghị nghiên cứu bổ sung các nhóm lao động phi chính thức và lao động trên nền tảng số như lái xe công nghệ, shipper, người bán hàng online trên các sàn thương mại điện tử có thu nhập chịu thuế vào diện tham gia BHXH.

Một số địa phương khác như Thái Nguyên, Bắc Ninh và UBND TP Đà Nẵng cũng đề nghị mở rộng diện tham gia BHXH bắt buộc đối với các nhóm lao động có việc làm, có thu nhập thường xuyên nhưng quan hệ lao động chưa được xác lập đầy đủ, hợp đồng lao động dưới một tháng hoặc không có quan hệ lao động.

Các đối tượng được đề xuất bổ sung gồm cộng tác viên, hướng dẫn viên du lịch thời vụ, lao động làm việc trên nền tảng số, nhân viên đại lý bảo hiểm, đại lý bảo hiểm thương mại, người làm dịch vụ môi giới bất động sản…

Theo các địa phương, đây là nhóm lao động có thu nhập ổn định nhưng hiện chưa thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, dẫn đến nguy cơ thiếu an sinh khi hết tuổi lao động hoặc gặp rủi ro trong cuộc sống.

Phản hồi các đề xuất trên, Bộ Nội vụ cho biết những người lao động như lái xe công nghệ, shipper, người bán hàng online, cộng tác viên, nhân viên đại lý bảo hiểm… hiện không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc mà thuộc đối tượng tham gia BHXH tự nguyện.

Theo Bộ Nội vụ, BHXH tự nguyện đang được thiết kế với phương thức đóng linh hoạt, phù hợp với đặc điểm thu nhập không ổn định của khu vực lao động phi chính thức. Nhà nước cũng đã có nhiều chính sách hỗ trợ đối với người tham gia loại hình này.

Bộ cho rằng nếu chuyển các nhóm lao động trên sang tham gia BHXH bắt buộc, họ sẽ không còn được hưởng các chính sách hỗ trợ dành cho người tham gia BHXH tự nguyện. Đồng thời, phương thức đóng của BHXH bắt buộc cũng không bảo đảm tính linh hoạt, có thể không phù hợp với đặc thù công việc và thu nhập của các nhóm lao động này.

Vì vậy, Bộ Nội vụ cho biết chưa tiếp thu đề xuất mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc đối với lao động phi chính thức trong lần sửa đổi luật này. Thay vào đó, cơ quan soạn thảo đề nghị tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, đa dạng các hình thức tiếp cận để khuyến khích các nhóm lao động này tham gia BHXH tự nguyện.

Bên cạnh kiến nghị mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, nhiều địa phương cũng đề xuất hoàn thiện chính sách BHXH tự nguyện theo hướng hấp dẫn hơn.

UBND TP Hải Phòng kiến nghị điều chỉnh chính sách theo hướng linh hoạt hơn về mức đóng, phương thức và thời điểm đóng; đồng thời bổ sung thêm các quyền lợi phù hợp để tăng tính hấp dẫn và khuyến khích người lao động tham gia lâu dài.

Đề xuất này xuất phát từ thực tế khu vực lao động phi chính thức hiện chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế nhưng tỷ lệ tham gia BHXH vẫn ở mức thấp, trong khi chính sách hiện hành chưa thực sự phù hợp với đặc điểm thu nhập bấp bênh của nhóm lao động này.

Sở Nội vụ tỉnh Hưng Yên cũng đề nghị tiếp tục mở rộng diện tham gia BHXH bắt buộc phù hợp với xu hướng phát triển của thị trường lao động, đồng thời cần có cơ chế hỗ trợ mạnh hơn để thu hút lao động khu vực phi chính thức tham gia BHXH tự nguyện. Địa phương này đề xuất nghiên cứu bổ sung các chính sách hỗ trợ đối với người lao động có thu nhập thấp, lao động thời vụ và lao động tự do.

Theo Bộ Nội vụ, chính sách BHXH hiện được xây dựng theo hướng đa tầng, bảo đảm bao phủ đối với toàn bộ người lao động. Trong đó, trợ cấp hưu trí xã hội dành cho những người không có khả năng tham gia và đóng góp vào quỹ BHXH trong quá trình lao động; còn BHXH được triển khai theo hai hình thức là bắt buộc và tự nguyện.

Nhà nước hiện đã có nhiều chính sách hỗ trợ đối với người tham gia BHXH tự nguyện, như hỗ trợ tiền đóng, hỗ trợ trợ cấp thai sản khi sinh con. Đáng chú ý, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 159, trong đó điều chỉnh tăng mức hỗ trợ tiền đóng đối với người tham gia BHXH tự nguyện so với trước đây.

Theo Bộ Nội vụ, với các chính sách hiện hành, hệ thống BHXH đã từng bước bao phủ tới khu vực lao động phi chính thức, đặc biệt là người có thu nhập thấp, hộ nghèo, hộ cận nghèo và các nhóm lao động tự do. Vấn đề đặt ra hiện nay là tiếp tục nâng cao khả năng tiếp cận, tăng tính hấp dẫn của BHXH tự nguyện để mở rộng diện bao phủ an sinh xã hội trong thời gian tới.

Minh Phong