Vì sao châu Á chịu ảnh hưởng lớn nhất khi dầu khí vùng Vịnh gián đoạn?

Khi xung đột ở Trung Đông leo thang, những gián đoạn ban đầu đối với hạ tầng dầu khí trong khu vực đang cho thấy thị trường năng lượng toàn cầu dễ bị tổn thương trước bất ổn khu vực như thế nào. (Ảnh: AFP)

Khi xung đột ở Trung Đông leo thang, những gián đoạn ban đầu đối với hạ tầng dầu khí trong khu vực đang cho thấy thị trường năng lượng toàn cầu dễ bị tổn thương trước bất ổn khu vực như thế nào. Việc một số nhà khai thác lớn - trong đó có Qatar và Ả Rập Xê-út - tạm thời ngừng hoạt động cho thấy căng thẳng địa chính trị có thể nhanh chóng lan sang nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Những diễn biến này cũng làm dấy lên lo ngại rộng hơn: Nếu các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng gia tăng, hậu quả có thể vượt xa khu vực, ảnh hưởng đến nguồn cung và giá năng lượng trên toàn thế giới.

Những gián đoạn ban đầu

Các cuộc tấn công và đe dọa an ninh gần đây đã buộc một số cơ sở năng lượng quan trọng nhất trong khu vực phải tạm thời đóng cửa để phòng ngừa.

Ví dụ, tập đoàn nhà nước QatarEnergy được cho là đã dừng khai thác khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) sau khi các cuộc tấn công bằng drone của Iran nhằm vào hạ tầng năng lượng tại Qatar. Việc tạm dừng diễn ra sau các cuộc tấn công vào những cơ sở liên quan đến hệ thống xuất khẩu LNG của nước này, làm dấy lên lo ngại về gián đoạn nguồn cung trên diện rộng.

Việc dừng hoạt động này rất đáng chú ý vì Qatar là một trong những nước xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới, cung cấp cho các khách hàng lớn ở châu Âu và châu Á. Thị trường đã phản ứng nhanh khi giá khí tự nhiên ở cả hai khu vực tăng lên do lo ngại nguồn cung giảm.

Cùng lúc đó, tập đoàn dầu khí quốc gia Saudi Aramco của Ả Rập Xê-út cũng tạm dừng hoạt động tại nhà máy lọc dầu Ras Tanura sau các mối đe dọa tấn công bằng drone liên quan đến động thái trả đũa của Iran. Cơ sở này xử lý hàng trăm nghìn thùng dầu mỗi ngày và là một trong những trung tâm xuất khẩu quan trọng của Ả Rập Xê-út.

Những vụ đóng cửa này cho thấy các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng có thể nhanh chóng làm gián đoạn thị trường toàn cầu.

Vì sao vùng Vịnh quan trọng đối với năng lượng thế giới?

Vùng Vịnh là nơi tập trung nhiều mỏ dầu và khí đốt lớn nhất thế giới. Các nước như Ả Rập Xê-út, Qatar, Kuwait và UAE chiếm tỷ trọng lớn trong xuất khẩu năng lượng toàn cầu.

Phần lớn dầu và LNG từ khu vực này đi qua eo biển Hormuz - tuyến đường biển hẹp nhưng chiến lược, nơi khoảng 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu và một lượng lớn LNG được vận chuyển qua.

Khi các cuộc tấn công hoặc căng thẳng quân sự đe dọa hạ tầng năng lượng hoặc tuyến vận tải trong khu vực, thị trường thường phản ứng gần như ngay lập tức.

Trong đợt leo thang gần đây, giá dầu đã tăng mạnh sau các báo cáo về việc đóng cửa cơ sở năng lượng và gián đoạn hoạt động của tàu chở dầu trong khu vực vùng Vịnh.

Châu Á có thể đối mặt rủi ro nguồn cung lớn nhất

Dù thị trường năng lượng mang tính toàn cầu, ảnh hưởng từ các gián đoạn ở vùng Vịnh không phân bổ đồng đều.

Các nền kinh tế châu Á như Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc phụ thuộc rất nhiều vào nguồn dầu thô và LNG từ các nước vùng Vịnh.

Đối với một số quốc gia, phần lớn dầu nhập khẩu đến từ khu vực này, khiến họ đặc biệt dễ bị tổn thương nếu khai thác hoặc vận chuyển bị gián đoạn.

Vì vậy, nếu các cơ sở LNG ở Qatar bị đóng cửa kéo dài hoặc hoạt động lọc dầu ở Ả Rập Xê-út bị gián đoạn, thị trường năng lượng châu Á có thể chịu ảnh hưởng lớn nhất.

Châu Âu có thể chịu cú sốc giá hơn là thiếu nguồn cung

Châu Âu cũng sẽ bị ảnh hưởng, đặc biệt sau khi khu vực này giảm nhập khẩu năng lượng từ Nga trong những năm gần đây.

Các nước châu Âu đã tăng nhập khẩu LNG từ Qatar và nhiều nhà cung cấp khác, nên nếu xuất khẩu khí từ Vùng Vịnh bị gián đoạn, nguồn cung sẽ thắt chặt và giá có thể tăng mạnh.

Tuy nhiên, châu Âu vẫn nhập dầu và khí từ nhiều khu vực khác như Mỹ và Na Uy, giúp đa dạng nguồn cung hơn so với châu Á - nơi phụ thuộc nhiều vào năng lượng từ vùng Vịnh.

Vì vậy, châu Âu có nhiều khả năng chịu cú sốc giá và áp lực kinh tế, trong khi các nền kinh tế châu Á có thể đối mặt với rủi ro thiếu nguồn cung trực tiếp hơn.

Tín hiệu cảnh báo cho thị trường toàn cầu

Việc QatarEnergy và Saudi Aramco tạm dừng hoạt động hiện vẫn chỉ ở quy mô hạn chế, nhưng đã cho thấy căng thẳng địa chính trị có thể nhanh chóng làm gián đoạn hệ thống năng lượng toàn cầu.

Nếu các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng ở vùng Vịnh gia tăng - hoặc nếu tàu chở dầu qua eo biển Hormuz bị gián đoạn - thế giới có thể phải đối mặt với một cú sốc năng lượng lớn hơn nhiều.

Nh.Thạch

AFP