Vì sao bệnh tim mạch đang ngày càng trẻ hóa?

Bệnh tim mạch trẻ hóa

Trao đổi với PV Báo Sức khỏe và Đời sống, GS.TS Hoàng Anh Tiến, Giám đốc Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Trường Đại học Y - Dược Huế cho biết, thực tế điều trị thời gian qua cho thấy ngày càng nhiều bệnh nhân trẻ nhập viện trong tình trạng nguy kịch do các biến cố tim mạch cấp.

Một trường hợp điển hình là nam bệnh nhân 30 tuổi, nhập viện trong tình trạng ngừng tuần hoàn. Bệnh nhân có tiền sử hút thuốc lá nhiều năm và rối loạn mỡ máu nhưng chưa từng điều trị. Ngay khi tiếp nhận, ê kíp cấp cứu tiến hành hồi sức tích cực, sau đó chuyển khẩn đến đơn vị can thiệp tim mạch.

Tại đây, các bác sĩ xác định bệnh nhân bị tắc hoàn toàn động mạch vành phải đoạn gần. Ca can thiệp đặt stent được thực hiện khẩn cấp nhằm tái thông dòng máu nuôi tim. Sau can thiệp, bệnh nhân tiếp tục được theo dõi và hồi sức tích cực. Nhờ xử trí kịp thời, bệnh nhân đã qua cơn nguy kịch và đang hồi phục tốt.

Các bác sĩ tiến hành ca can thiệp cho bệnh nhân.

Một ca bệnh khác là nữ bệnh nhân 31 tuổi, có tiền sử hút thuốc lá và sử dụng thuốc tránh thai kéo dài, nhập viện với tình trạng đau ngực dữ dội, tụt huyết áp, vã mồ hôi. Chỉ trong khoảng 10 phút, bệnh nhân được chẩn đoán nhồi máu cơ tim cấp và chuyển ngay đến phòng can thiệp.

Kết quả cho thấy động mạch vành phải bị tắc hoàn toàn. Trong quá trình can thiệp đặt stent, bệnh nhân xuất hiện rung thất nguy hiểm, phải sốc điện nhiều lần. Sau can thiệp, tình trạng đau ngực được cải thiện, huyết động dần ổn định. Bệnh nhân hồi phục tốt, xuất viện và có thể trở lại sinh hoạt, làm việc bình thường.

"Những trường hợp này cho thấy nếu được phát hiện sớm và can thiệp kịp thời, bệnh nhân trẻ hoàn toàn có thể được cứu sống và phục hồi", GS.TS Hoàng Anh Tiến chia sẻ.

Từ thực tế điều trị, các bác sĩ nhận định điểm chung ở nhiều bệnh nhân trẻ là có yếu tố nguy cơ nhưng chưa được kiểm soát, thậm chí không hề biết mình mắc bệnh. Điều này khiến việc phát hiện thường muộn, khi biến cố đã xảy ra.

Cần phòng ngừa từ sớm

Cũng theo GS.TS Hoàng Anh Tiến, trong khoảng 5 năm trở lại đây, Trung tâm Tim mạch tiếp nhận trung bình hơn 8000 lượt bệnh nhân mỗi năm, bao gồm cả điều trị nội trú và ngoại trú.

Trong đó, nhóm bệnh nhân dưới 40 tuổi chiếm khoảng 8 đến 11% và có xu hướng gia tăng đều. Nếu như 10 năm trước, tỷ lệ này chưa đến 5% thì nay đã tăng gấp đôi.

Đáng lưu ý, nhiều trường hợp nhồi máu cơ tim cấp xảy ra ở nam giới độ tuổi 30 đến 39, thậm chí có bệnh nhân chưa đến 30 tuổi. Không ít người trước đó chưa từng được chẩn đoán tăng huyết áp hay rối loạn lipid máu.

Tại khu vực miền Trung, xu hướng trẻ hóa bệnh tim mạch ngày càng rõ rệt. Theo ghi nhận, cứ 5 bệnh nhân nhồi máu cơ tim nhập viện thì có 1 người dưới 45 tuổi. Không chỉ bệnh mạch vành, các bệnh lý như tăng huyết áp giai đoạn sớm, đái tháo đường type 2 và rối loạn nhịp tim cũng xuất hiện ngày càng nhiều ở người trẻ.

GS.TS Hoàng Anh Tiến thăm khám cho người bệnh.

Phân tích nguyên nhân, GS.TS Hoàng Anh Tiến cho rằng có 4 nhóm yếu tố chính. Trước hết là lối sống hiện đại với việc hút thuốc lá, sử dụng thuốc lá điện tử, uống rượu bia, ít vận động, chế độ ăn nhiều thực phẩm chiên rán, đồ uống có đường. Bên cạnh đó là áp lực công việc, học tập và thói quen thức khuya kéo dài.

Tiếp đến là yếu tố môi trường, đặc biệt ô nhiễm không khí và bụi mịn, làm gia tăng nguy cơ xơ vữa động mạch và các biến cố tim mạch cấp.

Nhóm yếu tố thứ ba là rối loạn chuyển hóa và di truyền, bao gồm rối loạn lipid máu, hội chứng chuyển hóa, đái tháo đường type 2 và tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch sớm.

Cuối cùng là việc thiếu nhận thức và thói quen khám sức khỏe định kỳ. Nhiều người trẻ chủ quan với các triệu chứng như đau ngực thoáng qua, hồi hộp, mệt mỏi, chỉ đến bệnh viện khi bệnh đã tiến triển nặng.

"Hệ quả không chỉ là vấn đề sức khỏe cá nhân mà còn là gánh nặng kinh tế xã hội. Người bệnh gián đoạn công việc, chi phí điều trị cao, thậm chí tử vong sớm làm mất đi nhiều năm lao động", ông Tiến nhấn mạnh.

Trước thực trạng này, các chuyên gia khuyến cáo người trẻ cần chủ động phòng ngừa bệnh tim mạch từ sớm. Những nguyên tắc cơ bản gồm không hút thuốc, duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, tăng cường vận động thể lực, khám sức khỏe định kỳ từ sớm và đảm bảo giấc ngủ.

Đối với những người có yếu tố nguy cơ cao như rối loạn lipid máu hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch sớm, việc theo dõi và điều trị theo hướng dẫn chuyên môn là cần thiết nhằm phòng ngừa biến cố.

"Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh và càng bắt đầu sớm thì hiệu quả càng cao. Đừng đợi đến khi có biến cố mới quan tâm đến sức khỏe tim mạch", GS.TS Hoàng Anh Tiến khuyến cáo.

Hoàng Dũng