Vì sao 27 kiểm lâm viên Vườn quốc gia Bù Gia Mập 'kêu cứu' ?

Bất ngờ, họ nhận được thông báo sẽ “khai tử” lực lượng kiểm lâm và chuyển sang lực lượng bảo vệ rừng chuyên trách. Quyết định hành chính này đang đẩy những người lính giữ rừng rơi vào ngõ cụt…

Hơn 20 năm làm kiểm lâm, bất ngờ …bị “giáng cấp”

Vườn quốc gia Bù Gia Mập được ví như "viên ngọc quý" về đa dạng sinh học giữa đại ngàn Đông Nam bộ. Để giữ màu xanh của rừng trong suốt 24 năm qua, lực lượng kiểm lâm đã thực hiện phương châm “Bảo vệ rừng tận gốc”.

Kiểm lâm Hạt Kiểm lâm rừng đặc dụng thuộc Vườn quốc gia Bù Gia Mập tuần tra bảo vệ rừng- Ảnh: Hoàng Bắc

Kể từ khi thành lập vào tháng 6.2002, Hạt Kiểm lâm Vườn quốc gia Bù Gia Mập trở thành lực lượng chủ công trong thực thi pháp luật lâm nghiệp. Không chỉ tuần tra, truy quét, lực lượng kiểm lâm còn trực tiếp xử phạt vi phạm hành chính, đề xuất khởi tố các vụ án xâm hại rừng. Qua đó tạo sức răn đe lâm tặc, khiến nạn phá rừng làm nương rẫy và săn bắt động vật hoang dã giảm dần qua từng năm, tạo niềm tin cho chính quyền địa phương. Theo anh Dương Quang Hùng – kiểm lâm viên Vườn quốc gia Bù Gia Mập - cho biết: Lực lượng kiểm lâm nơi đây, đa số từ miền Bắc, miền Trung vào lập nghiệp, với mong muốn được khoác lên mình màu áo kiểm lâm. Anh Hùng và đồng đội đã từng đổ máu, hoặc bỏ lại một phần cơ thể giữa rừng sâu để đổi lấy sự bình yên cho muông thú.

Anh Dương Quang Hùng cùng đồng nghiệp sửa chốt barie bị hỏng hóc sau khi bị xe ô tô đụng phải tại chốt bảo vệ rừng ở thôn Bù Rên, xã Bù Gia Mập- Ảnh: Hoàng Bắc

Thế nhưng, sự yên bình của rừng già đang bị lung lay bởi một biến động "khủng khiếp". Đầu tháng 4, một thông tin như “sét đánh ngang tai”, Giám đốc Vườn quốc gia Bù Gia Mập kiêm Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm thông báo: UBND tỉnh Đồng Nai sẽ giải thể Hạt Kiểm lâm. Sau đó đưa toàn bộ lực lượng này về mô hình bảo vệ rừng chuyên trách, khiến 27 kiểm lâm hoang mang tột độ.

Theo các kiểm lâm: Đây không đơn thuần là việc thay đổi tên gọi hay màu áo, mà là sự tước bỏ "vũ khí pháp lý" của những người giữ rừng. Nếu trở thành bảo vệ rừng chuyên trách, 27 con người này sẽ mất đi tư cách công chức kiểm lâm, mất quyền xử phạt vi phạm hành chính, không còn thẩm quyền tạm giữ người, tang vật hay bảo vệ hiện trường một cách chính danh như trước. Một kiểm lâm viên kỳ cựu cay đắng chia sẻ: “Chúng tôi đã dành cả tuổi thanh xuân, thậm chí là xương máu để bảo vệ rừng. Giờ đây, chỉ bằng một quyết định, chúng tôi bị 'giáng cấp' xuống thành lực lượng bảo vệ thuê, không quyền hạn, không sự bảo hộ pháp lý. Vậy chúng tôi lấy gì để đối mặt với những nhóm lâm tặc hung hãn?”

Không có kiểm lâm, có giữ được rừng?

Theo tìm hiểu của phóng viên Một Thế Giới, Vườn quốc gia Bù Gia Mập (đơn vị chủ rừng) được Nhà nước giao đất, giao rừng, giao tài sản vì vậy cần có lực lượng bảo vệ rừng tận gốc. Mặc dù Nghị định 119/2006 quy định rất rõ về nhiệm vụ của Hạt kiểm lâm rừng đặc dụng vườn quốc gia. Nhưng trên một diện tích rừng, cùng một nhiệm vụ bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy rừng, có 2 đơn vị quản lý (Hạt kiểm lâm Vườn quốc gia Bù Gia Mập và Chi cục Kiểm lâm tỉnh Bình Phước cũ).

Hiện Vườn quốc gia Bù Gia Mập có đầy đủ cơ sở (10 trạm bảo vệ rừng), các chốt bảo vệ rừng và 11 cộng đồng nhận giao khoán bảo vệ rừng. Trên một diện tích rừng nhiệm vụ bảo vệ rừng do 1 đơn vị chịu trách nhiệm theo đúng điều 74,75 Luật Lâm nghiệp. Vườn quốc gia Bù Gia Mập trực tiếp chỉ đạo lực lượng chuyên trách bảo vệ rừng. Điều này giảm đầu mối quản lý, không làm tăng biên chế công chức của tỉnh.Thế nhưng, việc giải thể Hạt kiểm lâm Vườn quốc gia Bù Gia Mập lại đi ngược lại tinh thần này, đẩy anh em vào tình thế "đem con bỏ chợ". Câu hỏi nhức nhối đặt ra: Nếu không có lực lượng kiểm lâm đủ mạnh, hơn 25.000 ha rừng nguyên sinh sẽ ra sao?

Anh Dương Quang Hùng kể lại câu chuyện về nhóm lâm tặc “xin nhầm” một cánh tay cách nay 17 năm- Ảnh: Hoàng Bắc

Thực tế công tác tại Vườn quốc gia Bù Gia Mập cực kỳ khắc nghiệt. Mỗi kiểm lâm viên đang gánh trên vai từ 700 đến 1.200 ha rừng với địa hình hiểm trở. Họ làm việc xuyên đêm, không có chế độ làm thêm giờ, lễ tết trực chiến 24/24. Chưa kể, nguy hiểm luôn rình rập, từ sự chống trả của tội phạm đến tai nạn rừng sâu. “Trong quá trình dẫn giải đối tượng ra khỏi rừng, nếu xảy ra xung đột, bị tấn công dẫn đến thương vong, liệu một nhân viên bảo vệ rừng chuyên trách có được hưởng chế độ thương binh, liệt sĩ như một công chức kiểm lâm đang thi hành công vụ hay không?” – các kiểm lâm trăn trở.

Kiểm lâm Hạt Kiểm lâm rừng đặc dụng thuộc Vườn quốc gia Bù Gia Mập diễn tập chữa cháy rừng mùa khô năm 2025-2026. Ảnh: Hoàng Bắc

Theo họ, việc chuyển sang lực lượng chuyên trách bảo vệ rừng khiến tinh thần anh em lung lay. Điều đó đang “báo động đỏ” cho sự an nguy của Vườn quốc gia Bù Gia Mập. Khi ý chí phấn đấu bị triệt tiêu, khi niềm tự hào về nghề kiểm lâm bị tước bỏ, rừng sẽ trở nên mong manh hơn bao giờ hết trước sự dòm ngó của lâm tặc. Điều khó hiểu là, mô hình Hạt Kiểm lâm trực thuộc Ban quản lý rừng đặc dụng đã được Chính phủ đánh giá cao về tính hiệu quả từ năm 2006 đến nay, đang bị đề xuất xóa sổ (?!)

Trao với Phóng viên Một Thế Giới, ông Vương Đức Hòa- Giám đốc Vườn quốc gia Bù Gia Mập cho biết: Lãnh đạo Vườn đã kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo Sở Nội vụ xem xét xét chuyển 27 kiểm lâm thành công chức và bố trí làm việc tại Chi cục Kiểm lâm để đảm bảo quyền lợi của các kiểm lâm viên đã được tuyển dụng và bổ nhiệm vào ngạch kiểm lâm. Đồng thời, cho phép Vườn quốc gia Bù Gia Mập thành lập lực lượng chuyên trách bảo vệ rừng trực thuộc, để thực hiện nhiệm vụ theo điều 74,75 Luật Lâm nghiệp và các quy định khác của pháp luật.

“Lãnh đạo Vườn quốc gia Bù Gia Mập cũng đề nghị Sở Nội vụ xem xét bổ sung 27 biên chế viên chức lực lượng chuyên trách bảo vệ rừng, thay thế 27 Kiểm lâm viên đã chuyển đi. Ngoài ra, theo lộ trình cho Vườn quốc gia Bù Gia Mập tuyển đủ số lượng viên chức, như sau: Năm 2027 cho tuyển dụng 10 biên chế, năm 2028 tuyển dụng 12 biên chế, năm 2029 là 5 biên chế làm nhiệm vụ bảo vệ rừng- viên chức lực lượng chuyên trách bảo vệ rừng”- ông Vương Đức Hòa nói.

Có thể nói, đề xuất của Vườn quốc gia Bù Gia Mập phù hợp với sinh kế, quyền lợi cá nhân vừa là lời khẩn cầu cho sự tồn vong của một hệ sinh thái vô giá. Nhưng trớ trêu thay, những đề xuất của lãnh đạo Vườn quốc gia Bù Gia Mập không được UBND tỉnh Đồng Nai chấp thuận, khiến nguyện vọng của các kiểm lâm rơi vào tuyệt vọng.

Thiết nghĩ, UBND tỉnh Đồng Nai và sở ngành liên quan cần tiếp tục nghiên cứu, tìm hiểu các chính sách pháp luật để có một cơ chế đặc thù, hoặc tạo ra một hành lang pháp lý đủ mạnh để những kiểm lâm tiếp tục cống hiến. Không để những người đã đổ máu cho rừng phải rơi vào ngõ cụt vì sự tàn nhẫn của những quyết định hành chính thiếu chiều sâu thực tiễn.

Hoàng Bắc- Anh Khoa