Ví điện tử khác gì tài khoản ngân hàng?

Ví điện tử mang lại tiện lợi trong thanh toán những khoản chi tiêu hằng ngày. Đồ họa: Thái Bình

Hiểu rõ bản chất của ví điện tử và tài khoản ngân hàng

Tài khoản ngân hàng và ví điện tử tuy đều là nơi lưu trữ tiền trên môi trường số, nhưng lại có cấu tạo và chức năng cơ bản khác nhau giống như sự khác biệt giữa chiếc két sắt kiên cố và chiếc ví da cầm tay hàng ngày. Tài khoản ngân hàng là một dạng tài sản được gửi tại các tổ chức tín dụng hoặc ngân hàng Nhà nước và tư nhân. Khi người dân mang tiền mặt đến quầy giao dịch để gửi vào tài khoản, số tiền đó được ngân hàng bảo quản, ghi nhận và có thể sinh lời thông qua lãi suất tiền gửi tùy theo kỳ hạn. Đây là nơi cất giữ khối lượng tài sản lớn, đảm bảo tính an toàn cao nhất và được pháp luật bảo hộ chặt chẽ thông qua các quy định về bảo hiểm tiền gửi. Tài khoản ngân hàng đóng vai trò là gốc rễ của tài chính cá nhân, nơi tiếp nhận các nguồn thu nhập chính như lương, trợ cấp hay tiền bán nông sản số lượng lớn. Để sử dụng được tiền trong tài khoản này cho các giao dịch trực tuyến, người sử dụng thường phải dùng đến ứng dụng ngân hàng số trên điện thoại thông minh.

Ngược lại với tài khoản ngân hàng, ví điện tử có thể được hình dung như một chiếc ví tiền thông thường, nhưng tồn tại trên điện thoại di động. Bản chất của ví điện tử là một tài khoản định danh điện tử trung gian, giúp người sử dụng thanh toán các khoản chi tiêu nhỏ lẻ một cách nhanh chóng mà không cần dùng tiền mặt. Để có tiền trong ví điện tử, người sử dụng bắt buộc phải thực hiện thao tác liên kết ví với tài khoản ngân hàng hoặc nạp tiền mặt tại các điểm giao dịch được ủy quyền. Ví điện tử không có chức năng trả lãi suất như ngân hàng, nghĩa là nếu để tiền trong ví một thời gian dài, số tiền đó vẫn giữ nguyên và không sinh sôi nảy nở. Chức năng chính của ví điện tử sinh ra là để tiêu dùng, thanh toán các dịch vụ đời sống hằng ngày chứ không phải để tích lũy tài sản lâu dài.

Một điểm khác biệt quan trọng nữa nằm ở quy mô giao dịch và hạn mức lưu chuyển dòng tiền giữa hai hình thức này. Tài khoản ngân hàng cho phép thực hiện các giao dịch với số tiền rất lớn, có thể lên tới hàng tỷ đồng mỗi ngày, tùy thuộc vào hạng mức khách hàng và quy định của từng ngân hàng. Điều này phục vụ tốt cho các nhu cầu mua sắm tài sản lớn, chuyển tiền kinh doanh hay gửi tiết kiệm. Trong khi đó, ví điện tử thường có hạn mức giao dịch thấp hơn nhiều, phù hợp với các khoản chi tiêu vặt, mua sắm hàng hóa tiêu dùng, thanh toán hóa đơn điện nước hay nạp thẻ điện thoại. Do đó, tài khoản ngân hàng được xem là kho tiền tổng, còn ví điện tử là kho tiền phụ giúp việc chi tiêu trở nên linh hoạt hơn trong các tình huống đời thường.

Lợi ích thiết thực khi sử dụng ví điện tử trong đời sống

Việc sử dụng ví điện tử mang lại sự thuận tiện rất lớn cho đời sống sinh hoạt, đặc biệt là đối với cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang và đồng bào vùng sâu, vùng xa nơi hạ tầng giao thông đi lại còn nhiều khó khăn. Lợi ích đầu tiên và rõ ràng nhất là khả năng thanh toán các loại hóa đơn thiết yếu ngay tại nhà mà không cần phải di chuyển xa xôi vào bất cứ thời điểm nào trong ngày. Điều này giúp tiết kiệm đáng kể thời gian, công sức và chi phí xăng xe đi lại.

Lợi ích thứ hai của ví điện tử nằm ở khả năng xử lý các giao dịch có giá trị nhỏ một cách mượt mà và chính xác. Trong thực tế, việc rút tiền mặt tại các cây ATM đôi khi gặp trở ngại vì máy hết tiền hoặc không nhả được các tờ tiền mệnh giá nhỏ và lẻ. Ví điện tử giải quyết triệt để vấn đề này khi cho phép thanh toán chính xác đến từng đồng lẻ. Ví dụ, khi mua một món hàng tạp hóa có giá 15.500 đồng, người mua có thể chuyển đúng số tiền đó cho người bán mà không cần lo lắng về việc không có tiền lẻ để trả lại.

Ngoài ra, ví điện tử thường xuyên cung cấp các chương trình ưu đãi, giảm giá và tích điểm thưởng nhằm khuyến khích người dân thay đổi thói quen dùng tiền mặt. Các nhà cung cấp dịch vụ ví điện tử thường liên kết với các đơn vị bán lẻ, siêu thị hoặc các công ty điện lực, nước sạch để tung ra các mã giảm giá trực tiếp trên hóa đơn thanh toán. Việc tiết kiệm được một khoản chi phí, dù nhỏ, từ các hóa đơn sinh hoạt định kỳ cũng mang lại ý nghĩa thiết thực. Giao diện của các ứng dụng ví điện tử hiện nay cũng được thiết kế ngày càng đơn giản, trực quan với phông chữ lớn và ngôn ngữ dễ hiểu, giúp những người không rành về công nghệ hay người lớn tuổi cũng có thể học cách sử dụng sau vài lần được hướng dẫn.

Lựa chọn phương thức thanh toán phù hợp với từng hoàn cảnh

Mặc dù ví điện tử mang lại nhiều tiện ích, nhưng không phải trong trường hợp nào việc sử dụng nó cũng tối ưu hơn tài khoản ngân hàng. Người sử dụng cần biết cách phân định rõ ràng khi nào nên dùng ví và khi nào nên dùng ngân hàng để đảm bảo an toàn tài chính. Đối với việc lưu trữ các khoản tiền lớn như tiền tiết kiệm dưỡng già, tiền bán nương rẫy hay tiền lương hưu tích lũy, tài khoản ngân hàng vẫn là lựa chọn số một. Lý do là hệ thống bảo mật của ngân hàng thường có nhiều lớp phức tạp hơn và quan trọng nhất là tiền gửi tại ngân hàng có sinh lời. Việc để quá nhiều tiền trong ví điện tử không chỉ không sinh lãi, mà còn tiềm ẩn rủi ro, nếu chẳng may điện thoại bị mất hoặc bị kẻ gian xâm nhập trái phép vào ứng dụng, bởi các lớp bảo mật của ví điện tử thường được thiết kế để ưu tiên tính nhanh gọn cho thanh toán.

Ngược lại, đối với các khoản chi tiêu thường xuyên, lặt vặt hàng ngày thì ví điện tử lại phát huy tác dụng tốt hơn hẳn ngân hàng. Các ứng dụng ngân hàng số đôi khi yêu cầu quy trình đăng nhập phức tạp, đòi hỏi xác thực nhiều bước và có thể gặp tình trạng nghẽn mạng vào các giờ cao điểm hoặc ngày lễ, Tết. Ví điện tử thường có cấu trúc nhẹ hơn, hoạt động ổn định hơn ngay cả khi tín hiệu mạng chập chờn. Do đó, người dân nên duy trì một khoản tiền vừa đủ trong ví điện tử, khoảng vài trăm nghìn đến 1-2 triệu đồng để phục vụ nhu cầu ăn uống, mua sắm nhu yếu phẩm, nạp thẻ điện thoại. Khi số tiền trong ví gần hết, người dùng mới thực hiện thao tác chuyển thêm tiền từ tài khoản ngân hàng sang.

Tại những khu vực vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo - nơi sóng điện thoại chưa thực sự ổn định, việc phụ thuộc hoàn toàn vào ví điện tử có thể gây ra những bất tiện không đáng có. Phương án tối ưu nhất là kết hợp linh hoạt: Giữ phần lớn tài sản trong tài khoản ngân hàng để an toàn và sinh lời, duy trì một lượng tiền nhỏ trong ví điện tử để thanh toán tiện lợi các dịch vụ số và luôn mang theo một ít tiền mặt để phòng thân trong những trường hợp mất điện, mất sóng hoặc thiết bị hư hỏng.

Thái Bình