Vệ tinh Starlink 'phát nổ' trên quỹ đạo: Sự thật phía sau cảnh báo về rác vũ trụ

Starlink là một trong những hệ thống có mật độ dày đặc nhất trên quỹ đạo Trái Đất thấp.

Sự thật về vệ tinh Starlink "phát nổ"

Gần đây, thông tin một vệ tinh thuộc mạng Starlink của SpaceX đã "phát nổ" trên quỹ đạo, tạo ra hàng chục mảnh vỡ đã gây xôn xao dư luận. Tuy nhiên, theo cách hiểu trong ngành hàng không vũ trụ, đây không phải là một vụ nổ theo nghĩa thông thường, mà là một sự kiện phân mảnh (fragmentation) hay còn gọi là hiện tượng vệ tinh bị vỡ do lỗi kỹ thuật hoặc áp suất bên trong.

Dữ liệu từ các hệ thống theo dõi không gian như US Space Surveillance Network cho thấy các mảnh vỡ này đã được ghi nhận và đang được giám sát. Điều này đồng nghĩa với việc sự cố là có thật, nhưng bản chất của nó mang tính kỹ thuật nhiều hơn là thảm họa.

Điểm đáng lo không nằm ở một vệ tinh riêng lẻ, mà ở bức tranh lớn hơn. Với hàng nghìn vệ tinh đang hoạt động, Starlink là một trong những hệ thống có mật độ dày đặc nhất trên quỹ đạo Trái Đất thấp. Khi số lượng tăng lên, xác suất xảy ra các sự cố phân mảnh dù nhỏ cũng tăng theo. Mỗi mảnh vỡ, dù chỉ vài centimet, đều có thể trở thành "viên đạn" bay với tốc độ hàng chục nghìn km/h, đủ sức gây hư hại nghiêm trọng nếu va chạm.

Rủi ro từ rác vũ trụ

Theo cảnh báo từ NASA, rác vũ trụ đang trở thành một trong những rủi ro lớn nhất đối với hoạt động không gian. Kịch bản xấu nhất được gọi là hiệu ứng Kessler, có thể xảy ra khi các mảnh vỡ va chạm dây chuyền, tạo ra thêm nhiều mảnh khác và khiến một số quỹ đạo trở nên không thể sử dụng.

Sự cố lần này của SpaceX như là lời nhắc gián tiếp về áp lực ngày càng lớn lên không gian gần Trái Đất. Khi các tập đoàn công nghệ đẩy nhanh cuộc đua phủ sóng internet toàn cầu từ quỹ đạo, bài toán quản lý rác vũ trụ trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Trong thực tế, các vệ tinh Starlink được thiết kế để tự hạ quỹ đạo và cháy trong khí quyển sau khi hết vòng đời, nhằm hạn chế rác thải. Tuy nhiên, những sự cố ngoài ý muốn như phân mảnh trên quỹ đạo vẫn có thể xảy ra và mỗi lần như vậy lại làm dày thêm "lớp bụi" vô hình bao quanh hành tinh.

Đỗ Tho