Về Gò Cỏ ngủ nhà tranh, nghe biển kể chuyện

Chị Trần Thị Hà (bên trái) giới thiệu cách dựng nhà tranh bằng tre, đất sét và rơm

Khi người làng làm du lịch từ ký ức

Không có những vật liệu hiện đại, những ngôi nhà tranh ở Gò Cỏ được dựng nên từ tre, tranh, đất sét và rơm. Đất được trộn cùng rơm, nhào kỹ rồi đắp, trét lên khung tre, tạo thành những bức vách mộc mạc nhưng chắc chắn.

Chị Trần Thị Hà (40 tuổi), người dân Gò Cỏ cho biết, ngôi nhà tranh của gia đình được dựng trong khoảng nửa tháng, với chi phí khoảng 60 triệu đồng, chưa tính nội thất. Với chị, làm nhà tranh không chỉ để kinh doanh lưu trú mà còn là cách giữ lại một phần nếp nhà của ông bà, đồng thời tạo không gian để du khách trải nghiệm cuộc sống xưa.

“Đất sét trộn với rơm rồi trét lên khung tre, phối hợp với nhau để giữ đất và rơm, tạo thành vách nhà”, chị Hà chia sẻ.

Không gian bên trong nhà tranh đang trong giai đoạn hoàn thành

Những chiếc giường tre, mái tranh, vách đất và cách bài trí giản dị đưa du khách trở về không gian làng quê từng rất quen thuộc ở nhiều vùng nông thôn Việt Nam. Nhưng ở Gò Cỏ, ký ức ấy không nằm yên trong quá khứ. Người dân đang đánh thức ký ức, biến nó thành một phần của sản phẩm du lịch cộng đồng.

Ông Nguyễn Huấn, người có hơn 5 năm làm nhà tranh, cho biết để công trình bền chắc, tre phải chọn loại tre già, sau đó xử lý bằng cách ngâm trong vài tháng trước khi đưa vào dựng nhà. Đất sét được trộn với rơm, nhào kỹ rồi trét lên khung tre thành từng lớp.

Những vách đất được đắp thủ công trên khung tre tạo nên vẻ đẹp mộc mạc cho ngôi nhà

Theo ông Huấn, nhà tranh còn có khả năng thích ứng với thời tiết. “Trời mưa thì nằm trong nhà gần như không nghe tiếng mưa, còn trời nắng thì nhà không hấp thụ nhiệt nên bên trong luôn mát”, ông nói.

Bởi vậy, nhà tranh ở Gò Cỏ không đơn thuần là nơi nghỉ qua đêm. Đó là một phần của trải nghiệm, nơi du khách có thể cảm nhận nhịp sống chậm và sự gắn bó của người làng với đất, tre, rơm cùng những giá trị truyền thống.

Ngủ trong nhà tranh, sống như người làng

Ở Gò Cỏ, du lịch cộng đồng không bắt đầu từ những dịch vụ cầu kỳ. Người dân tận dụng chính ngôi nhà, khu vườn, căn bếp và những câu chuyện của gia đình để đón khách.

Bà Bùi Thị Sen bên ngôi nhà tranh của gia đình, nơi vừa đón khách lưu trú, vừa mang đến trải nghiệm gần gũi

Nhà bà Bùi Thị Sen là một trong những homestay cộng đồng tại làng. Ngôi nhà tranh được dựng từ vài năm trước, có hai giường, phục vụ khoảng bốn khách. Gia đình vừa đón khách lưu trú, vừa nấu những bữa cơm quê, trò chuyện và hướng dẫn du khách khám phá đời sống địa phương.

Điều đáng quý nằm ở cách người Gò Cỏ đón khách. Họ không coi du khách đơn thuần là người thuê phòng hay sử dụng dịch vụ, mà như những người thân từ xa trở về.

“Chăm sóc con cháu nó y như ở xa nó về vậy”, câu nói mộc mạc ấy cũng phần nào thể hiện tinh thần của du lịch cộng đồng Gò Cỏ: gần gũi, chân tình và không quá thương mại hóa trải nghiệm.

Một góc homestay nhà tranh tại Gò Cỏ

Theo bà Trần Thị Thu Thủy, Phó Giám đốc Hợp tác xã Cộng đồng Điều phối làng Gò Cỏ, hiện làng có 14 nhà tranh. Từ đầu năm đến nay, lượng khách tham quan đạt hơn 10.000 lượt, khách lưu trú hơn 2.000 lượt, tăng khoảng 80-90% so với cùng kỳ năm trước.

Qua đó cho thấy sức hút ngày càng rõ của một mô hình du lịch được xây dựng từ cộng đồng. Những người từng quen với quăng lưới, vá lưới, trồng lúa, trồng bông hay làm muối nay trở thành chủ homestay, người dẫn đường và người kể chuyện về quê hương.

Đi giữa những dấu tích của thời gian

Nếu những ngôi nhà tranh là ký ức được dựng lên từ tre, đất và rơm thì cảnh quan Gò Cỏ lại là câu chuyện được bồi đắp bởi thời gian.

Nằm bên mép biển, Gò Cỏ gây ấn tượng bởi những khối đá có niên đại hàng trăm triệu năm. Đá hiện diện trong đường làng, hàng rào, giếng cổ và nhiều cấu trúc cảnh quan đặc trưng.

Không gian yên bình quanh những ngôi nhà tranh ở Gò Cỏ

Thong thả bước trên những con đường đá, ghé những giếng cổ, ngắm biển và nghe câu chuyện của người làng, du khách có thể cảm nhận sự giao hòa giữa thiên nhiên vàđời sống cư dân nơi đây.

Nhưng sức hấp dẫn của Gò Cỏ không chỉ nằm ở cảnh quan. Điều làm nên chiều sâu của điểm đến chính là những câu chuyện văn hóa được người dân gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Từ những trảng đá ven biển, nghề muối gắn với ký ức cộng đồng được tái hiện như một trải nghiệm văn hóa. Du khách có thể tự tay cào muối, cảm nhận cái nắng, vị mặn của biển và nhịp lao động chậm rãi của người làm nghề.

Những mái tranh nép mình giữa cảnh quan làng biển tạo nên nét riêng cho du lịch cộng đồng Gò Cỏ

Hạt muối Gò Cỏ vì thế không chỉ mang vị mặn của biển. Trong câu chuyện của người làng, đó còn là sợi nối giữa những lớp văn hóa Sa Huỳnh - Chăm Pa - Đại Việt, là ký ức về nghề truyền thống và lao động thủ công được trao truyền qua thời gian.

Gò Cỏ không cần những điều quá lớn lao để níu chân du khách. Chính sự mộc mạc, chậm rãi và chân tình đã tạo nên sức hấp dẫn riêng của điểm đến này, nơi người ta có thể ngủ dưới mái tranh, nghe biển kể chuyện, chạm vào đất, nếm vị muối và tìm lại một phần ký ức của những ngôi làng Việt Nam xưa.

NHƯ ĐỒNG