VCCI: Hàng phở khó chứng minh con gà mua ở đâu mà có hóa đơn, chứng từ

Thực tế trên được Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng ban Pháp chế của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Đậu Anh Tuấn đặt ra tại phiên họp sáng 28/8 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng ban Pháp chế VCCI Đậu Anh Tuấn. (Ảnh: Media Quốc hội)

Từ kinh nghiệm thực hiện Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017, ông Đậu Anh Tuấn đề nghị ưu tiên những chính sách có khả năng thực thi ngay sau khi luật được ban hành.

Theo ông, nhiều chính sách hỗ trợ về tiền, vốn, đất đai có mục tiêu tốt nhưng để đi vào cuộc sống phải có bộ máy, nguồn lực và động lực thực hiện. Thực tế cho thấy khi triển khai xuống cơ sở, số doanh nghiệp thực sự được thụ hưởng còn ít.

“Luật này nên ưu tiên những chính sách mà sau khi ban hành có thể tự thực hiện được ngay”, ông Tuấn nói.

Một trong những chính sách được ông Đậu Anh Tuấn đặc biệt đề cập là cho phép doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và nếu có thể, mở rộng cả với hộ kinh doanh, được nộp thuế theo doanh thu.

Đại diện VCCI cho biết, doanh nghiệp có doanh thu dưới 10 tỷ đồng phải mở sổ sách kế toán, có đến 4 loại sổ sách và nộp thuế trên doanh thu trừ chi phi. Trong khi đó, với doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh, việc xác định và chứng minh chi phí thực tế không đơn giản.

“Một hàng phở mà phải chứng minh được con gà mua ở đâu mà có hóa đơn, chứng từ thì tính chi phí rất khó”, ông Tuấn dẫn ví dụ.

Ông Đậu Anh Tuấn nhận định nếu cho nộp thuế trên doanh thu sẽ tác động đến 5-6 triệu hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ, hiệu ứng xã hội sẽ rất lớn.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn. (Ảnh: Media Quốc hội)

Nêu ý kiến tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn mêu rõ mục tiêu từ hỗ trợ theo khả năng cung cấp của nhà nước chuyển sang hỗ trợ theo nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, lấy doanh nghiệp làm trung tâm, đo bằng kết quả đầu ra.

Theo Chủ tịch Quốc hội, dự thảo Luật cần phải thay đổi tiêu chí xác định và đối tượng ưu tiên, khơi thông điểm nghẽn nguồn lực: tài chính, tín dụng, đất đai, hạ tầng.

“Sắp tới Quốc hội sửa Luật Đất đai và hàng loạt các Luật khác để phục vụ cho sự phát triển của đất nước thì trong này doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng được hưởng lợi”, Chủ tịch Quốc hội nói.

Yêu cầu tiếp theo từ Chủ tịch Quốc hội là phải đổi mới phương thức hỗ trợ: hỗ trợ theo kết quả, không cào bằng.

Lưu ý vấn đề hỗ trợ vốn cho doanh nghiệp, Chủ tịch Quốc hội cho rằng với doanh nghiệp “vấn đề đầu tiên là tiền đâu”. “Rào cản lớn nhất của doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện nay chính là tiếp cận vốn. Nếu cho vay dựa trên dữ liệu được thiết kế tốt và bảo lãnh tín dụng hiệu quả thì sẽ đảm bảo tăng trưởng lớn”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Tuy vậy, Chủ tịch Quốc hội chỉ ra thách thức khi các ngân hàng thương mại e ngại rủi ro “tài sản vô hình” nên cần quy định rõ ràng về tài sản số, tránh quy định “nằm trên giấy”.

Chuyển tư duy “hỗ trợ doanh nghiệp” sang “kiến tạo phát triển”

Trước đó, trình bày tờ trình dự thảo Luật, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Chính phủ đề xuất nâng cấp và đổi tên thành Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

“Việc đổi tên này thể hiện sự thay đổi căn bản về tư duy chính sách chuyển từ ‘hỗ trợ doanh nghiệp’ là chính sang ‘kiến tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp phát triển’, phản ánh đúng định hướng của Đảng, xác định đúng vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong phát triển kinh tế - xã hội và tiệm cận với xu hướng quốc tế”, Bộ trưởng nói.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn. (Ảnh: Media Quốc hội)

Dự thảo Luật gồm 5 Chương, 35 Điều, chuyển từ hỗ trợ dàn trải sang hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm theo nhu cầu và lộ trình nâng cấp trưởng thành của doanh nghiệp (từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp, từ siêu nhỏ lên nhỏ, từ nhỏ lên vừa và từ vừa lên lớn). Thước đo chính sách chuyển từ “số lượng doanh nghiệp được hỗ trợ” sang “sự phát triển, khả năng hấp thụ của doanh nghiệp sau hỗ trợ”.

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, quản lý chính sách chuyển từ quy trình, thủ tục sang quản lý bằng dữ liệu, kết quả và trách nhiệm giải trình. Đẩy mạnh số hóa quy trình hỗ trợ trên cơ sở kết nối, chia sẻ dữ liệu doanh nghiệp; ứng dụng công nghệ thông tin trong tiếp nhận, triển khai, theo dõi, giám sát và đánh giá.

Nhà nước không trực tiếp cung cấp hỗ trợ đơn lẻ mà tập trung kiến tạo hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện (kết nối đơn vị hỗ trợ, chuyên gia, cơ sở ươm tạo, trung tâm đổi mới sáng tạo, trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức tài chính, quỹ đầu tư, hiệp hội và doanh nghiệp lớn).

Đồng thời, chuyển từ “hỗ trợ cái Nhà nước có” sang “hỗ trợ thứ doanh nghiệp cần” thông qua phiếu hỗ trợ, đặt hàng, giao nhiệm vụ. Ngân sách nhà nước đóng vai trò vốn dẫn dắt, chia sẻ rủi ro và huy động nguồn lực xã hội.

Dự thảo Luật quy định rõ hai nhóm chính sách hỗ trợ cụ thể.

Một là nhóm chính sách hỗ trợ chung sẽ khơi thông các điểm nghẽn về tiếp cận vốn, mặt bằng, công nghệ, thị trường; mở rộng các kênh tài chính mới; hỗ trợ nghiên cứu, đổi mới công nghệ, chuyển đổi số; nâng cao năng lực đáp ứng thị trường và tham gia chuỗi cung ứng.

Hai là nhóm chính sách hỗ trợ trọng tâm tập trung vào các đối tượng ưu tiên tạo đột phá như doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi giá trị, doanh nghiệp nhỏ và vừa kinh doanh bền vững và doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi từ hộ kinh doanh.

Thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành và đề xuất đổi tên luật.

Về nguyên tắc hỗ trợ, vấn đề thụ hưởng các chương trình hỗ trợ, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát các quy định bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, xác định rõ tiêu chí, điều kiện được hưởng chính sách hỗ trợ, không phát sinh thêm thủ tục hành chính, tránh cơ chế xét duyệt, “xin - cho”.

Về các chính sách hỗ trợ, dự thảo luật đã bổ sung đề xuất nhiều chính sách và đổi mới cách thức hỗ trợ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa so với luật hiện hành.

Tuy nhiên, theo ông Phan Văn Mãi, cơ bản các nội dung chính sách hỗ trợ còn chung chung, hỗ trợ mang tính cố định, thường xuyên, cơ bản không bị giới hạn về thời gian.

“Đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, bổ sung các nguyên tắc cơ bản về định hướng, cách thức xây dựng và thực hiện các chương trình hỗ trợ, trợ cấp, bảo đảm hỗ trợ có thời hạn, mục tiêu, nguồn lực và kết quả đầu ra rõ ràng”, theo quan điểm của cơ quan thẩm tra.

Anh Văn