Văn phòng Thủ tướng Anh muốn giữ quyền chi phối ngân sách

Tân Bộ trưởng Tài chính Anh John Healey. Ảnh: Anadolu Agency/TTXVN

Theo báo chí Anh, việc bổ nhiệm ông John Healey làm Bộ trưởng Tài chính được xem là động thái cho thấy Thủ tướng Andy Burnham muốn trực tiếp nắm quyền điều hành chính sách kinh tế, đồng thời ưu tiên ổn định và kỷ luật tài khóa trong giai đoạn nhiều thách thức.

Lựa chọn này phản ánh mong muốn của ông Burnham về một Bộ trưởng Tài chính tập trung triển khai chương trình nghị sự của chính phủ, thay vì trở thành một nhân vật có ảnh hưởng độc lập hay tạo ra các tranh luận nội bộ về định hướng kinh tế.

Lựa chọn bất ngờ sau nhiều đồn đoán

Trước khi quyết định được công bố, giới quan sát cho rằng cuộc cạnh tranh chỉ còn xoay quanh hai ứng viên là ông Ed Miliband, đại diện cho cánh tả Công đảng và bà Shabana Mahmood, nhân vật được xem là gần với khuynh hướng ôn hòa hơn.

Tuy nhiên, Thủ tướng Burnham cuối cùng lại chọn ông John Healey, 66 tuổi, một chính trị gia kỳ cựu được đánh giá là thận trọng, kín tiếng và giàu kinh nghiệm trong bộ máy điều hành.

Một số nguồn tin cho biết bà Mahmood thậm chí vẫn được xem là ứng viên sáng giá nhất cho đến cuối tuần trước, trước khi có sự thay đổi vào phút chót. Việc thông báo nhân sự bị trì hoãn tới bốn giờ càng làm dấy lên đồn đoán rằng quyết định cuối cùng chỉ được chốt ngay trước thời điểm công bố.

Dù vậy, nhiều đồng minh của Thủ tướng Burnham nhận định ông Healey là lựa chọn phù hợp nhờ phong cách điều hành thực dụng, khả năng triển khai chính sách hiệu quả và được đánh giá cao về sự kín kẽ cũng như đáng tin cậy.

Ưu tiên ổn định hơn tham vọng cá nhân

Trong thời gian qua, ông Burnham nhiều lần phát tín hiệu muốn trực tiếp quyết định các vấn đề chi tiêu công, từ kiểm soát giá thuê nhà, điều chỉnh ngưỡng miễn thuế thu nhập cá nhân đến xem xét đánh thuế tài sản. Với cách tiếp cận đó, giới quan sát cho rằng ông cần một Bộ trưởng Tài chính sẵn sàng thực thi chương trình của chính phủ thay vì theo đuổi quan điểm riêng.

Ông Healey được xem là phù hợp với vai trò này. Sau khi từ chức Bộ trưởng Quốc phòng hồi tháng 6 vì lý do nguyên tắc, ông được nhiều nghị sĩ đánh giá là người điềm tĩnh, ít gây tranh cãi và hiếm khi mắc sai sót trong phát ngôn.

Việc ông tiếp quản Bộ Tài chính cũng làm dấy lên kỳ vọng ngân sách quốc phòng sẽ được tăng đáng kể, nhất là khi trước đó Thủ tướng Burnham khẳng định chính phủ sẽ thực hiện đầy đủ các cam kết về quốc phòng.

Tuy nhiên, đây chỉ là một trong nhiều bài toán khó đang chờ vị tân Bộ trưởng Tài chính. Ngoài việc cân đối chi tiêu, ông còn phải thuyết phục giới đầu tư rằng chính phủ mới đủ năng lực duy trì ổn định tài khóa và kiểm soát nợ công.

Thị trường chờ tín hiệu từ tân Bộ trưởng

Giới tài chính đặc biệt theo dõi phản ứng của thị trường sau thông báo bổ nhiệm ông Healey. Nếu chi phí vay của chính phủ giảm, đây sẽ được xem là thành công quan trọng trong những ngày đầu nhiệm kỳ của Thủ tướng Burnham.

So với bà Shabana Mahmood, người chưa có nhiều kinh nghiệm về điều hành kinh tế dù được đánh giá tích cực tại Bộ Nội vụ, ông Healey có hồ sơ phù hợp hơn.

Ông từng giữ chức Thứ trưởng Kinh tế và Thứ trưởng Tài chính dưới thời cựu Thủ tướng Tony Blair, đồng thời có 5 năm làm việc cùng cựu Bộ trưởng Tài chính Gordon Brown - người nổi tiếng với triết lý quản lý tài khóa thận trọng.

Ngoài lĩnh vực tài chính, ông Healey còn từng đảm nhiệm các vị trí liên quan đến chính quyền địa phương, nhà ở, quy hoạch, đào tạo kỹ năng và y tế. Kinh nghiệm này được cho là phù hợp với những ưu tiên mà Thủ tướng Burnham đặt ra, bao gồm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, xây dựng thêm nhà ở xã hội, tạo việc làm cho thanh niên, phân quyền cho các địa phương và cải cách hệ thống chăm sóc xã hội.

Đối mặt những bài toán đầy áp lực

Một trong những thách thức lớn nhất của chính phủ mới là kiểm soát hóa đơn phúc lợi khoảng 333 tỷ bảng mỗi năm, đồng thời từng bước giảm quy mô nợ công của Anh, hiện đã tiến sát mốc 3.000 tỷ bảng.

Theo giới quan sát, để đạt được các mục tiêu này, chính phủ sẽ phải đưa ra nhiều quyết định không được lòng cử tri. Việc lựa chọn ông Healey - người không có tham vọng tranh cử vị trí lãnh đạo Công đảng trong tương lai - được kỳ vọng sẽ giúp Bộ Tài chính sẵn sàng thực hiện những chính sách khó khăn mà không chịu nhiều sức ép từ lợi ích chính trị cá nhân.

Trong nội bộ Công đảng, ông Healey cũng được đánh giá có quan hệ tốt với các nghị sĩ, thường xuyên trao đổi và duy trì liên lạc với đồng nghiệp, yếu tố có thể giúp chính phủ thuận lợi hơn trong việc vận động sự ủng hộ của các nghị sĩ hậu thuẫn khi triển khai những chính sách nhạy cảm.

Dù Quốc hội Anh đã bước vào kỳ nghỉ hè, áp lực dành cho nội các mới vẫn rất lớn khi công chúng kỳ vọng những cải cách về kinh tế, tài khóa và an sinh xã hội sẽ sớm mang lại kết quả trong nhiệm kỳ của Thủ tướng Andy Burnham.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc