Văn học nghệ thuật góp phần phát triển văn hóa Việt Nam

Hội thảo thu hút sự tham gia của đông đảo các nhà khoa học, văn nghệ sĩ.

Hội thảo đã khẳng định mạnh mẽ sứ mệnh của văn học nghệ thuật trong công cuộc chấn hưng văn hóa dân tộc theo tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Hội thảo có 35 tham luận giá trị, 10 tác giả được mời phát biểu các vấn đề nóng bỏng về văn học nghệ thuật và sự định hướng phát triển công nghiệp văn hóa từ góc nhìn của 3 thành phố Hà Nội, Huế và Thành phố Hồ Chí Minh.

Tại Hội thảo, các chuyên gia thống nhất ý kiến văn học nghệ thuật là nền tảng tinh thần và động lực cốt lõi kiến tạo hệ giá trị. Văn học nghệ thuật không chỉ phản ánh diện mạo xã hội mà còn trực tiếp kiến tạo giá trị nhân văn, bồi đắp tâm hồn, lối sống và bản lĩnh con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Thông qua lăng kính của ba trung tâm Hà Nội-Huế-Thành phố Hồ Chí Minh; văn học nghệ thuật phác thảo nên một bức tranh văn hóa đa dạng nhưng thống nhất, khẳng định vị thế quan trọng của từng vùng miền trong trục sinh mệnh dân tộc. Văn học nghệ thuật đóng vai trò tiên phong trong việc bồi đắp khát vọng văn hóa, phồn vinh và lòng tự hào dân tộc. Đồng thời văn học nghệ thuật là "nguồn lực mềm" thúc đẩy kinh tế và công nghiệp văn hóa; thúc đẩy việc tái thiết kế các di sản văn hóa thành "nguồn lực mềm", giúp di sản không chỉ là ký ức mà còn là động lực kinh tế thông qua các không gian nghệ thuật số và hệ sinh thái sáng tạo.

Một nội dung quan trọng khác mà Hội thảo đặt ra, là văn học nghệ thuật giúp bảo tồn và phát huy giá trị di sản trong bối cảnh hiện đại. Văn học nghệ thuật giúp các loại hình nghệ thuật truyền thống (như Chèo, Ca trù, Nhã nhạc, Ca Huế, Đờn ca tài tử) tiếp tục sống động trong không gian đô thị hiện đại, thay vì chỉ là những "khối hóa thạch" trong bảo tàng.

Văn học nghệ thuật là cầu nối giữa các giá trị cũ và mới, giúp di sản "tái thích nghi" để bảo tồn linh hồn dân tộc trước những thách thức của quá trình đô thị hóa và sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI). Trong bối cảnh hiện nay, yêu cầu bức thiết là phải thúc đẩy chuyển đổi số, thiết lập các nền tảng nghệ thuật số chung giúp kéo dài vòng đời tác phẩm và đưa nghệ thuật Việt Nam phát triển bền vững trong kỷ nguyên hội nhập.

Văn học nghệ thuật là nhân tố thúc đẩy sự gắn kết và lan tỏa văn hóa Việt ra thế giới và tạo ra cơ chế liên kết bền vững giữa các trung tâm văn hóa để cùng lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam.

Trong vận hội của kỷ nguyên số và sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), văn học nghệ thuật Việt Nam đang đứng trước những đóng góp mang tính bước ngoặt cho sự phát triển văn hóa. Văn nghệ sĩ ngày nay không chỉ là người sáng tạo nội dung mà còn là "hạt nhân" cung cấp nguyên liệu cho nghệ thuật và du lịch.

Chuyển đổi số không chỉ là thay đổi công cụ mà còn là tái cấu trúc toàn diện hệ sinh thái nghệ thuật. Từ việc số hóa di sản đến việc định hình lại trải nghiệm thẩm mỹ trên không gian mạng xã hội, văn học nghệ thuật đang nỗ lực kéo dài vòng đời tác phẩm và tạo ra những phương thức tiếp cận mới.

Phát biểu tại Hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Liên hiệp Các Hội văn học nghệ thuật, nhấn mạnh: "Nghị quyết số 80-NQ/TW năm 2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, khẳng định rõ vị trí, vai trò của văn hóa trong sự phát triển bền vững của đất nước. Nghị quyết đặt văn hóa vào vị trí nền tảng tinh thần của xã hội, đồng thời xem văn hóa là động lực nội sinh cho phát triển quốc gia".

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Hồng Quân, điều này cũng đặt ra yêu cầu mới: các hội phải đổi mới phương thức hoạt động, vừa giữ bản sắc chuyên môn, vừa tham gia hiệu quả vào nhiệm vụ chung của Mặt trận Tổ quốc, nhất là công tác dân vận, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Thông qua văn học nghệ thuật, sẽ giúp gieo những cảm xúc đẹp, bồi đắp lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, ý thức cộng đồng và trách nhiệm công dân.

Bình Nguyên Trang