Chuyên mục: Thời sự

Văn hóa - Từ mạch nguồn dân tộc đến sức mạnh quốc gia - Bài 5: Sức mạnh mềm văn hóa và bản lĩnh Việt Nam trong hội nhập quốc tế

4 ngày trước

Hội nhập quốc tế về văn hóa là cầu nối vững chắc để nâng cao sức mạnh mềm quốc gia, quảng bá sâu rộng bản sắc văn hóa Việt Nam ra thế giới. Tuy nhiên, việc giữ vững bản lĩnh chính trị, bảo vệ nghiêm ngặt trận địa tư tưởng và an ninh văn hóa trên không gian mạng là nhiệm vụ sống còn để bảo đảm sự trường tồn của chế độ ta.

VĂN KIỆN ĐẠI HỘI XIV ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

ăn kiện Đại hội XIV của Đảng ta đã chỉ rõ vị trí chiến lược của công tác đối ngoại văn hóa trong tiến trình đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam. Sức mạnh mềm văn hóa không phải là một khái niệm trừu tượng, mà nó chính là tổng hòa các giá trị lịch sử truyền thống vẻ vang, bản sắc độc đáo của 54 dân tộc anh em và sự đồng thuận sâu sắc của toàn thể nhân dân. Để tăng cường năng lực tự chủ chiến lược và củng cố niềm tin của cộng đồng quốc tế, Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị triển khai mạnh mẽ chiến lược ngoại giao văn hóa toàn diện, đưa các giá trị nghệ thuật, di sản độc đáo trở thành cầu nối hữu nghị bền vững.

Sức mạnh mềm văn hóa không phải là khái niệm lý thuyết trừu tượng, mà là năng lực thu hút, cảm hóa và lan tỏa các giá trị cao đẹp của dân tộc ra cộng đồng quốc tế. Nhờ có đường lối đúng đắn và sự chủ động tích cực của toàn Đảng, toàn dân, vị thế của văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế đã đạt được những bước tiến bứt phá vượt bậc. Sức mạnh mềm của Việt Nam bên cạnh đó được kết tinh từ tổng hòa các giá trị lịch sử vẻ vang ngàn năm dựng nước và giữ nước, kho tàng di sản đồ sộ với 37 di sản được UNESCO ghi danh, 177 di tích quốc gia đặc biệt, 357 bảo vật quốc gia, cùng bản sắc độc đáo của 54 dân tộc anh em gắn kết trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Nguồn sức mạnh ấy được nhân lên bởi đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển của Đảng, tạo dựng hình ảnh một Việt Nam thủy chung, nghĩa tình, là bạn, là đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.

Thực hiện đường lối ngoại giao văn hóa toàn diện gắn với ba trụ cột đối ngoại đảng, ngoại giao nhà nước và đối ngoại nhân dân, uy tín chính trị và sức hút văn hóa của nước ta trên trường quốc tế đã gia tăng mạnh mẽ. Chỉ số Sức mạnh mềm toàn cầu (Global Soft Power Index) của Việt Nam liên tục bứt phá từ vị trí thứ 50 (năm 2020) lên vị trí thứ 40 (năm 2025). Thông qua sự hiện diện tích cực của các Trung tâm văn hóa Việt Nam tại nước ngoài và việc tổ chức các Tuần Văn hóa Việt Nam, Ngày Việt Nam ở nước ngoài cùng các liên hoan nghệ thuật tầm vóc quốc tế, chúng ta đã kiến tạo lòng tin chiến lược, mở rộng thị trường xuất khẩu sản phẩm văn hóa và thúc đẩy du lịch di sản phát triển vượt bậc.

Tiến trình cải thiện Chỉ số Sức mạnh mềm toàn cầu của Việt Nam giai đoạn 2020-2025. Nguồn: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

Sự gia tăng thứ hạng sức mạnh mềm không chỉ nâng cao vị thế ngoại giao của đất nước mà còn đóng góp trực tiếp vào sức mạnh tổng hợp quốc gia. Văn hóa đã thực sự trở thành nguồn lực kinh tế đặc sắc thông qua sự phát triển của công nghiệp văn hóa và kinh tế di sản. Nhờ sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa truyền thống và hiện đại, Việt Nam không chỉ thụ động tiếp nhận các giá trị bên ngoài, mà đã chủ động cung cấp cho thị trường toàn cầu những sản phẩm sáng tạo mang đậm bản sắc dân tộc, góp phần làm phong phú kho tàng và dòng chảy văn minh nhân loại, lan tỏa sâu rộng hình ảnh đất nước Việt Nam hòa bình, tự chủ, tự cường, đổi mới và sáng tạo.

Nghị quyết số 59-NQ/TW của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới đã xác định hội nhập quốc tế về văn hóa là nhiệm vụ trọng yếu nhằm tăng cường tiềm lực, khẳng định vị thế đất nước. Tuy nhiên, bối cảnh toàn cầu hóa, chuyển đổi số sâu rộng và sự bùng nổ của các nền tảng truyền thông xuyên biên giới cũng đặt ra những nguy cơ chưa từng có đối với an ninh văn hóa quốc gia. Các trào lưu văn hóa ngoại lai xấu độc, lối sống thực dụng, ích kỷ, cá nhân chủ nghĩa và các sản phẩm giải trí lệch chuẩn đang thẩm thấu hằng ngày vào đời sống xã hội, đe dọa trực tiếp đến nếp sống gia phong và các giá trị đạo đức truyền thống.

Thực tiễn lịch sử Việt Nam đã chứng minh gia đình chính là tế bào lành mạnh của xã hội, pháo đài tự nhiên đầu tiên gìn giữ văn hóa, nếp sống văn minh và lưu truyền bản sắc dân tộc.

Trong bối cảnh đó, bản lĩnh văn hóa Việt Nam chính là năng lực tự chủ chiến lược, sự kiên định tư tưởng và bản lĩnh đề kháng tinh thần của toàn dân tộc. Bản lĩnh văn hóa không có nghĩa là khép kín hay bài ngoại, mà là sự tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại trên cơ sở giữ vững cốt cách, bản sắc dân tộc. Đó là tinh thần "hòa nhập nhưng không hòa tan", lấy hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và các chuẩn mực đạo đức con người Việt Nam thời đại mới (yêu nước, đoàn kết, tự cường, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương, sáng tạo) làm điểm tựa và bộ lọc kiên định, vững vàng trước mọi biến động.

Hệ thống chỉ tiêu lượng hóa phát triển văn hóa và hạ tầng kết nối số. Nguồn: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

Thực tiễn lịch sử của Việt Nam đã chứng minh gia đình chính là tế bào lành mạnh của xã hội, pháo đài tự nhiên đầu tiên gìn giữ văn hóa, nếp sống văn minh và lưu truyền bản sắc dân tộc. Khi Việt Nam có khoảng 80 triệu người dùng Internet với thời gian truy cập mạng trung bình hơn 6 giờ mỗi ngày, việc xây dựng gia đình văn hóa, gắn với định hình bộ quy tắc ứng xử văn minh trên môi trường số, chính là giải pháp căn cơ nhất để tạo sức đề kháng nội sinh, triệt tiêu nguy cơ suy thoái đạo đức từ sớm, từ xa.

Không gian mạng hiện nay đã trở thành mặt trận tư tưởng đặc biệt gay gắt, nơi các thế lực thù địch không ngừng gia tăng các hoạt động diễn biến hòa bình, phát tán thông tin sai lệch, bóp méo lịch sử nhằm phá hoại nền tảng tư tưởng của Đảng và khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ chủ quyền văn hóa số quốc gia vì vậy là nhiệm vụ cách mạng sống còn, gắn liền với sự trường tồn của chế độ.

Để chủ động tác chiến và giữ vững trận địa tư tưởng trên không gian mạng, sự phát triển vượt bậc của kết cấu hạ tầng số quốc gia đóng vai trò là bệ đỡ kỹ thuật kiên vững. Đến năm 2025, độ phủ sóng mạng di động 4G của Việt Nam đã đạt tỷ lệ 99,8%, cao hơn mức trung bình 99,4% của các quốc gia thu nhập cao. Mạng băng rộng cáp quang đã phủ tới 100% xã, phường với độ phủ tới từng hộ gia đình đạt 80,1%, vượt xa mức trung bình 60% của thế giới. Đồng thời, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã hoàn thành số hóa và làm sạch cho trên 100 triệu công dân, kích hoạt thành công hơn 71 triệu tài khoản định danh điện tử VNeID. Đây là nền tảng kỹ thuật hiện đại để Đảng và Nhà nước quản trị xã hội minh bạch, đồng thời thiết lập kênh truyền thông chính thống, phủ rộng thông tin tích cực, lấy cái đẹp dẹp cái xấu trên môi trường số.

Mặc dù công nghệ thông tin đóng vai trò là công cụ hỗ trợ kỹ thuật tối tân, nhưng bản lĩnh chính trị và thế trận lòng dân mới là bức tường lửa kiên vững nhất chống lại các thế lực thù địch.

Dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Ban Chỉ đạo 35 Trung ương và các cấp ủy đảng, công tác đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái trên không gian mạng đã đạt được những kết quả rất thực chất. Các cơ quan chức năng đã chủ động rà quét, gỡ bỏ hàng nghìn tài liệu có thông tin xấu độc trên các nền tảng xuyên biên giới, xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật.

Dù công nghệ thông tin là phương tiện kỹ thuật hiện đại, nhưng bản lĩnh chính trị của cán bộ, đảng viên và "thế trận lòng dân" mới là pháo đài kiên cố nhất chống lại mọi nguy cơ suy thoái. Như Đại tướng Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương đã khẳng định: "Dân nhìn cán bộ mà tin hay không tin, dân không nhìn khẩu hiệu", sự nêu gương, liêm chính và văn hóa công vụ của người đứng đầu chính là chất keo bền chặt nhất để củng cố niềm tin của nhân dân. Xây dựng "thế trận an ninh văn hóa" gắn với an ninh con người và chủ quyền số quốc gia chính là sự vận dụng sáng tạo tư tưởng bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa trong thời đại số.

Để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, xác định văn hóa là một trong bốn trụ cột phát triển bên cạnh chính trị, kinh tế và xã hội. Nghị quyết 80-NQ/TW đã tạo ra bước tiến lớn về lý luận khi định vị văn hóa là "hệ điều tiết" cho sự phát triển nhanh và bền vững, bảo đảm tăng trưởng kinh tế của đất nước trong kỷ nguyên mới. Bên cạnh đó, Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội cũng đã khẳng định các cấp, các ngành có trách nhiệm đưa mức chi ngân sách nhà nước hằng năm cho văn hóa từ khoảng 1,5% lên đạt ngưỡng tối thiểu 2,0% tổng chi ngân sách, bảo đảm tăng dần theo yêu cầu thực tiễn. Cùng với nguồn vốn 122.250 tỷ đồng từ Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035 và 50.000 tỷ đồng vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, hạ tầng thiết chế văn hóa từ Trung ương đến cơ sở sẽ được nâng cấp đồng bộ. Việc áp dụng cơ chế hợp tác công - tư (PPP) dưới các mô hình "lãnh đạo công - quản trị tư", "đầu tư công - quản lý tư" cùng 10 nhóm chính sách ưu đãi đột phá sẽ giải phóng tối đa mọi nguồn lực xã hội đầu tư cho văn hóa. Đồng thời, việc tập trung nguồn lực phát triển 6 ngành công nghiệp văn hóa trọng điểm, bao gồm Điện ảnh, Nghệ thuật biểu diễn, Trò chơi điện tử, Du lịch văn hóa, Quảng cáo, Thủ công mỹ nghệ và đăng ký thành công từ 5 đến 10 thương hiệu văn hóa quốc gia có sức cạnh tranh toàn cầu sẽ biến di sản thành tài sản, đưa kinh tế di sản trở thành động lực tăng trưởng mới. Đây chính là con đường hiệu quả nhất để văn hóa đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Việc tập trung nguồn lực phát triển 6 ngành công nghiệp văn hóa trọng điểm, bao gồm: Điện ảnh, Nghệ thuật biểu diễn, Trò chơi điện tử, Du lịch văn hóa, Quảng cáo, Thủ công mỹ nghệ và đăng ký thành công từ 5 đến 10 thương hiệu văn hóa quốc gia có sức cạnh tranh toàn cầu sẽ biến di sản thành tài sản, đưa kinh tế di sản trở thành động lực tăng trưởng mới.

Từ thực tiễn sinh động của đất nước trong thời gian qua, chúng ta nhận thức sâu sắc rằng văn hóa chính là nền tảng tinh thần, là mục tiêu và động lực nội sinh vĩ đại để đưa đất nước ta vững vàng tiến vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Từ trầm tích lịch sử hàng nghìn năm, đến việc xây dựng các chuẩn mực vàng của con người Việt Nam, đột phá khơi thông thể chế giải phóng nguồn lực, cho tới cuộc cách mạng chuyển đổi số văn hóa và bản lĩnh hội nhập quốc tế; tất cả cấu thành một chỉnh thể lý luận biện chứng thống nhất. Dưới sự lãnh đạo sáng suốt, tuyệt đối của Đảng Cộng sản Việt Nam, với tinh thần tự chủ chiến lược và vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh, đồng thời phát huy thế trận lòng dân kiên định, vững vàng, chúng ta hoàn toàn tự tin sẽ hiện thực hóa thắng lợi các mục tiêu mà Đại hội XIV đã đề ra, bảo vệ vững chắc giang sơn gấm vóc và xây dựng đất nước Việt Nam ngày càng phồn vinh, hạnh phúc, văn minh, cường thịnh như Chủ tịch Hồ Chí Minh hằng mong ước.