Văn hóa giao thông ngày Tết: Những câu chuyện 'đến hẹn lại nóng'

Người dân dừng chờ đèn đỏ trên đường Láng, đoạn nút giao với đường Trần Duy Hưng (Hà Nội). Ảnh: Sóng Hữu

Theo thống kê của Cục Cảnh sát giao thông - Bộ Công an, trong 9 ngày nghỉ Tết năm ngoái (từ 25.1 đến 2.2.2025), toàn quốc xảy ra 442 vụ tai nạn giao thông, khiến 207 người tử vong và 372 người bị thương - đều giảm khoảng 36-38% so với cùng kỳ năm trước.

Mặc dù số vụ tai nạn giảm, tình trạng chen lấn, vượt ẩu, dừng đỗ tùy tiện lại trở thành hình ảnh quen thuộc trên nhiều tuyến đường lớn, đặc biệt trong các ngày cao điểm về quê, đi lễ đầu xuân ở các thành phố lớn như Hà Nội hay TP. HCM. Trong khi nhiều người mong muốn về đến nơi sớm, việc không tuân thủ vạch kẻ đường, chạy quá tốc độ, vượt ẩu tại các điểm giao cắt lại gây ra những tình huống nguy hiểm và tiềm ẩn nguy cơ va chạm cao.

Tại các điểm giao thông trước cổng trường học, cũng như khu vực đông dân cư trong nội đô, tình trạng dừng, đỗ xe tùy tiện, chiếm làn đường, chắn lối đi của người khác diễn ra thường xuyên khiến giao thông hỗn loạn, giảm khả năng lưu thông trơn tru và gây ùn ứ. Những hình ảnh ô tô, xe máy dàn hàng ngang, “phủ kín” làn đường người đi bộ trở nên quen thuộc, đặt ra bài toán về văn minh đô thị trong mùa lễ hội.

Chưa kể, một số tài xế xe máy và ô tô thường không giữ khoảng cách an toàn, chuyển hướng đột ngột hoặc không tuân thủ theo tín hiệu giao thông, dẫn đến các va chạm nhẹ nhưng có thể làm xáo trộn giao thông trong giờ cao điểm. Đây là những hành vi tuy nhỏ nhưng phản ánh thực trạng văn hóa giao thông, khi người tham gia “chấp nhận rủi ro” để nhanh hơn, không đặt lợi ích chung lên trước.

Giới chức quản lý giao thông cho biết, phần lớn tai nạn và vi phạm trong dịp đầu năm xuất phát từ ý thức chủ quan của người điều khiển phương tiện, như không quan sát kỹ khi điều khiển xe, vượt không đúng quy định hoặc lấn làn để “thoát tắc”. Các hành vi này dù ít được nói đến nhưng lại góp phần tạo hệ quả tiêu cực cho dòng phương tiện vào các giờ cao điểm.

Chính phủ và lực lượng Cảnh sát giao thông đã triển khai nhiều biện pháp nhằm xây dựng văn hóa giao thông an toàn trong mùa Tết. Đáng chú ý, từ tháng 1.2025, việc siết chặt xử phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP với nhiều mức phạt tăng cao được cho là một trong những nguyên nhân góp phần giảm số vụ tai nạn, số người chết và bị thương.

Hệ quả là trong tháng đầu năm ngoái, cơ quan chức năng đã xử lý hàng trăm ngàn trường hợp vi phạm, thu hồi giấy phép lái xe, phạt tiền và tước phương tiện… giúp nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người dân.

Bên cạnh đó, việc áp dụng hệ thống camera giám sát giao thông thông minh (AI) tại nhiều tuyến phố lớn mới đây cũng giúp lực lượng chức năng phát hiện và xử lý vi phạm hiệu quả hơn, từ phạt nguội đến xử lý trực tiếp tại hiện trường. Điều này không chỉ góp phần đảm bảo trật tự giao thông mà còn là một phần trong chiến lược dài hạn xây dựng văn hóa giao thông văn minh, an toàn.

Tuy số liệu tổng thể cho thấy tai nạn giảm, nhưng những hình ảnh vượt ẩu, chen lấn, dừng đỗ thiếu ý thức vẫn là lời nhắc nhở về sự cần thiết của công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật giao thông, đặc biệt trong mùa cao điểm du xuân, về quê ăn Tết. Nâng cao ý thức cá nhân khi tham gia giao thông chính là giải pháp bền vững để giảm thiểu rủi ro và xây dựng môi trường giao thông an toàn hơn cho cộng đồng.

TUẤN ĐÔNG