Văn hóa các dân tộc thiểu số là nguồn lực nội sinh quan trọng cho phát triển đất nước

Chuyển biến tư duy: Bảo tồn gắn với phát huy di sản văn hóa

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy nhấn mạnh: văn hóa các dân tộc thiểu số được xác định là một trong những trụ cột quan trọng, vừa góp phần gìn giữ, tôn vinh bản sắc văn hóa dân tộc, vừa tạo động lực cho phát triển kinh tế, xã hội bền vững.

Đây là định hướng lớn của Đảng và Nhà nước, đồng thời là nhiệm vụ trọng tâm đặt ra đối với đất nước nói chung, ngành văn hóa, thể thao và du lịch nói riêng.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy phát biểu khai mạc Hội nghị

Đánh giá kết quả 5 năm gần đây, Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy cho biết, ngành đã triển khai nhiều nhiệm vụ trọng tâm, trong đó có các nội dung thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (Dự án 6), mang lại những kết quả tích cực trong công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa.

Theo đó, thể chế từng bước được hoàn thiện; nhiều giá trị văn hóa được bảo tồn, phục hồi. Các mô hình gắn bảo tồn với du lịch, sinh kế bước đầu phát huy hiệu quả... Đặc biệt, đã hình thành rõ nét chuyển biến tư duy từ bảo tồn đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển.

Tuy nhiên, lĩnh vực văn hóa vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Không ít giá trị văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số đứng trước nguy cơ mai một.

Nguồn lực đầu tư cho công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa tại nhiều địa phương còn hạn chế, đội ngũ nhân lực trực tiếp triển khai các nhiệm vụ vẫn tồn tại những bất cập...

Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy trao Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho các cá nhân có thành tích tiêu biểu trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc tại địa phương

Định hướng giai đoạn 2026 - 2030, Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy nhấn mạnh, cần thống nhất xác định một số quan điểm lớn. Đó là, văn hóa các dân tộc thiểu số là nền tảng tinh thần, đồng thời là nguồn lực nội sinh quan trọng cho phát triển đất nước.

Lấy cộng đồng làm trung tâm, là chủ thể của bảo tồn, phát huy và phát triển các giá trị văn hóa truyền thống; gắn bảo tồn văn hóa với phát triển kinh tế, nhất là du lịch văn hóa và kinh tế văn hóa; đồng thời, đổi mới quản lý theo hướng hiện đại, đẩy mạnh chuyển đổi số…

Mục tiêu xuyên suốt là làm cho các giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc “sống trong cộng đồng, tạo ra giá trị và nuôi sống được cộng đồng”.

Bảo tồn gắn với phát triển, khai thác hợp lý giá trị văn hóa

Tại Hội nghị, báo cáo việc triển khai Dự án 6, Phó Cục trưởng Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam Nguyễn Thị Hải Nhung cho biết đã bước đầu định hình tư duy phát triển mới trong công tác văn hóa dân tộc.

Từ phương thức bảo tồn chủ yếu mang tính gìn giữ, tĩnh tại, đã chuyển dần sang bảo tồn trong sự phát triển, gắn với khai thác hợp lý các giá trị văn hóa phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Phó Cục trưởng Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam Nguyễn Thị Hải Nhung báo cáo tại Hội nghị

Vai trò chủ thể của cộng đồng được đề cao; nhiều hoạt động bảo tồn do chính người dân, nghệ nhân dân gian và cộng đồng địa phương trực tiếp tham gia thực hiện và thụ hưởng. Qua đó, không chỉ nâng cao hiệu quả bảo tồn mà còn tăng cường sự đồng thuận, gắn kết xã hội và phát huy nội lực tại chỗ...

Năm 2026 và giai đoạn tiếp theo, bà Nguyễn Thị Hải Nhung cho hay, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục xác định hoàn thiện thể chế, chính sách là nhiệm vụ trọng tâm, nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và tạo hành lang pháp lý đồng bộ cho công tác văn hóa dân tộc.

Trọng tâm là đề xuất xây dựng Nghị quyết của Quốc hội về một số giải pháp đột phá phát triển văn hóa, trong đó nhấn mạnh ưu tiên bố trí nguồn lực cho bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số; xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù; phát triển không gian văn hóa truyền thống gắn với du lịch và sinh kế bền vững.

Tiết mục biểu diễn của đồng bào Tày, Quảng Ninh tại Hội nghị

Tại Hội nghị, đại diện các Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Sở Văn hóa và Thể thao đã chia sẻ kinh nghiệm nhằm phát huy giá trị di sản văn hóa, phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Với Lào Cai, trọng tâm là phát triển du lịch cộng đồng và các sản phẩm đặc trưng của địa phương. Đồng thời quan tâm bồi dưỡng thế hệ trẻ thông qua giáo dục truyền thống, hoạt động truyền dạy và ứng dụng công nghệ số.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Đinh Văn Tuấn góp ý kiến tại Hội thảo

Lâm Đồng chia sẻ kinh nghiệm trong xã hội hóa, kêu gọi sự chung tay góp sức của cộng đồng tham gia bảo tồn văn hóa lễ hội; tôn vinh các giá trị văn hóa truyền thống và khích lệ sáng tạo các giá trị văn hóa mới; đồng thời, bảo tồn khẩn cấp và hỗ trợ tăng cường năng lực bảo tồn, phát triển các giá trị văn hóa truyền thống có nguy cơ bị mai một của các dân tộc bản địa trên địa bàn trong đó có các hoạt động lễ hội.

Tại hội nghị, Lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tặng Bằng khen cho các tập thể có thành tích tham gia tổ chức Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam 19/4 năm 2026 tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam; tặng Bằng khen cho các cá nhân có thành tích tiêu biểu trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc tại địa phương; tặng Bằng khen cho các cán bộ, chiến sĩ Công an, Quân đội có thành tích trong công tác phối hợp cùng đồng bào dân tộc thiểu số bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống.

Hương Sen