Vấn đề Greenland: NATO bày cách duy nhất giải quyết khủng hoảng, Mỹ tuyên bố đạt được thỏa thuận với liên minh quân sự, không đe dọa áp thuế

Tổng thư ký NATO Mark Rutte (trái) gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump bên lề WEF tại Davos ngày 21/1. (Nguồn: CNBC)

Ngày 21/1, phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế thế giới ở Davos (Thụy Sỹ), Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã đưa ra những tuyên bố quan trọng nhằm xoa dịu căng thẳng liên quan hòn đảo Greenland và tái khẳng định sự đoàn kết của liên minh quân sự này trước hoài nghi của Tổng thống Donald Trump.

Theo đó, ông Rutte nói: "Tôi nhận thấy rõ những căng thẳng hiện nay… Tôi có thể khẳng định rằng cách duy nhất để xử lý vấn đề này, xét cho cùng, là thông qua ngoại giao thận trọng".

Ngoài ra, ông Rutte đã gạt bỏ hoài nghi của ông Trump về việc liệu các đồng minh châu Âu sẽ giúp bảo vệ Mỹ nếu Điều 5 của Hiến chương NATO (Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương – còn gọi là Hiệp ước Washington) được kích hoạt hay không.

Tổng thư ký NATO nêu rõ: "Tôi không nghi ngờ gì về việc Mỹ sẽ đến cứu viện (theo điều khoản này) và chúng tôi cũng sẽ đến cứu viện cho Mỹ".

Trong khi đó, Tổng thống Trump cùng ngày đã xác nhận đạt được khung thỏa thuận với Tổng thư ký Mark Rutte liên quan Greenland bao gồm quyền tiếp cận khoáng sản cho Washington và các đồng minh châu Âu, đồng thời hợp tác xây dựng hệ thống phòng thủ tên lửa Vòm Vàng (Golden Dome).

Phát biểu trong cuộc phỏng vấn với CNBC bên lề WEF, Tổng thống Trump khẳng định, các bên đều sẽ cùng tham gia và cùng hưởng lợi. Theo ông, thỏa thuận không chỉ giới hạn ở hợp tác an ninh mà còn mở rộng sang lĩnh vực khoáng sản chiến lược. Khi được hỏi về thời hạn của khuôn khổ này, ông trả lời dứt khoát rằng thỏa thuận sẽ kéo dài vô thời hạn, phản ánh tầm nhìn lâu dài của Mỹ đối với an ninh và tài nguyên tại Bắc Cực.

Trước đó trong ngày, Tổng thống Trump đã loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để đạt được quyền kiểm soát Greenland, đồng thời kêu gọi khởi động ngay các cuộc thương lượng về quy chế của hòn đảo này.

Nhà lãnh đạo Mỹ cũng xác nhận nước này sẽ không áp thuế quan đối với Đan Mạch và các quốc gia châu Âu khác vào ngày 1/2 tới như từng được cân nhắc trước đây. Ông mô tả những gì đã nhất trí với NATO là một “khái niệm về thỏa thuận” đặt nền móng cho hợp tác sâu rộng hơn về an ninh và kinh tế.

Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), Greenland hiện được xếp hạng thứ 8 trên thế giới về trữ lượng đất hiếm. Việc phát triển chuỗi cung ứng đất hiếm là trọng tâm trong chính sách công nghiệp của chính quyền Tổng thống Trump, nhằm giảm sự lệ thuộc của Mỹ vào Trung Quốc trong các lĩnh vực then chốt.

Đất hiếm là thành phần thiết yếu trong việc chế tạo nam châm sử dụng cho hệ thống vũ khí, xe điện và các thiết bị điện tử hiện đại. Theo chính quyền Tổng thống Trump, việc bảo đảm quyền tiếp cận các nguồn tài nguyên này tại Greenland không chỉ củng cố an ninh quốc gia Mỹ mà còn tăng cường sức mạnh tập thể của các đồng minh châu Âu trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược toàn cầu ngày càng gay gắt.

Bảo Minh