Vai trò mới, trách nhiệm mới

Người dân thôn 1, xã Quảng Ninh tìm hiểu tóm tắt tiểu sử người tham gia ứng cử ĐBQH khóa XVI, đại biểu HĐND các cấp tại tổ bầu cử số 3.

Ông Đầu Khắc Trạm, 85 tuổi, cựu chiến binh ở xã Tiên Trang, chia sẻ: “Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đặt cấp xã vào vị trí gần dân nhất và cũng là nơi quyền lực Nhà nước chạm trực tiếp nhất vào đời sống Nhân dân. Điều này đồng nghĩa với việc các đại biểu HĐND cấp xã sẽ phải gánh vác trọng trách nặng nề hơn”.

Theo bí thư chi bộ, trưởng ban công tác mặt trận thôn 19, xã Tân Tiến Phạm Văn Thịnh, chính quyền địa phương 2 cấp là bước cải cách đột phá, hiện thực hóa “ý Đảng, lòng dân” thông qua bộ máy tinh gọn, chủ động và phục vụ. Là sĩ quan quân đội về nghỉ hưu, tham gia công tác tại địa phương, ông Thịnh cảm nhận rằng, người dân luôn mong muốn những nguyện vọng chính đáng của mình được chính quyền cơ sở quan tâm, giải quyết kịp thời, không qua nhiều cấp trung gian. Đã tham gia nhiều kỳ bầu cử, nhưng ông Thịnh cho biết cảm giác lần này rất khác biệt, bởi lá phiếu không chỉ để chọn người có “tâm”, có “tầm” để “hiện thực hóa” các chính sách, mà còn chọn được những người có bản lĩnh, sát sao, thấu cảm, để giải quyết thấu đáo, kịp thời những nguyện vọng của người dân”.

Kỳ vọng của cử tri không chỉ dừng lại ở việc tinh gọn bộ máy mà còn nằm ở chất lượng dịch vụ công. Việc tinh gọn bộ máy và phân quyền mạnh mẽ cho chính quyền địa phương 2 cấp, đặc biệt là cấp xã, đòi hỏi đội ngũ cán bộ và đại biểu HĐND phải có năng lực cao, trình độ chuyên môn tốt để đảm nhận khối lượng công việc lớn và nâng cao chất lượng thủ tục hành chính. Cử tri mong muốn trong nhiệm kỳ tới HĐND cấp xã có sự góp mặt của những gương mặt trẻ, năng động, am hiểu công nghệ và có tư duy quản trị hiện đại, rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm.

Thôn 1, xã Quảng Ninh có 1.093 cử tri. Kỳ bầu cử này, người dân thôn 1 sẽ lựa chọn để bầu 3 ĐBQH và 6 đại biểu HĐND các cấp. Ông Lê Công Kiên, bí thư chi bộ, trưởng ban công tác mặt trận, tổ trưởng tổ bầu cử thôn 1, chia sẻ: "Sự chuyển đổi mô hình chính quyền là cơ hội để những nỗ lực từ cơ sở được ghi nhận và hỗ trợ kịp thời hơn. Hiện địa phương đang nỗ lực đầu tư cơ sở hạ tầng giao thông, thủy lợi và các ứng dụng dịch vụ công đến từng hộ gia đình. Điều người dân cần ở các đại biểu HĐND nhiệm kỳ 2026-2031 là sự am hiểu về công nghệ, dám nghĩ, dám làm, sát sao cơ sở; có tư duy đổi mới, khả năng chuyển hóa ý chí người dân thành chính sách và bản lĩnh thực thi trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển bền vững".

“Sức nóng” của cuộc bầu cử lần này còn được thể hiện rõ nét tại các khu vực đô thị, điển hình như khu phố 7 và 8, phường Hạc Thành. Với 17 ứng cử viên ĐBQH, HĐND các cấp, cử tri tại đây đang đứng trước những sự lựa chọn vô cùng phong phú nhưng cũng đầy trách nhiệm để lựa chọn “đúng và trúng” những đại biểu “nói đi đôi với làm” trong mô hình hành chính mới. Theo tổ trưởng tổ dân phố 8, tổ trưởng tổ bầu cử khu vực số 48 Nguyễn Thị Kiều Oanh, việc bỏ cấp trung gian giúp những kiến nghị sát sườn của hơn 1.200 nhân khẩu khu phố 7 và 8 được gửi đến cấp tỉnh nhanh hơn, HĐND phường cũng được trao thêm thực quyền để giải quyết các vấn đề hạ tầng và an sinh ngay tại chỗ.

Thực tiễn năm 2025 cho thấy, HĐND cấp xã vận hành mô hình 2 cấp đã khẳng định vị thế “gần dân nhất” thông qua các quyết định sát sườn về ngân sách, đầu tư công và an sinh xã hội. Hoạt động giám sát được chú trọng, tập trung vào đất đai, thủ tục hành chính, giúp tăng niềm tin và nhận được sự đồng thuận cao từ người dân. HĐND cấp xã đã phát huy vai trò gần dân khi tổ chức 4 - 6 kỳ họp, ban hành trên 10 nghị quyết/năm, tập trung giải quyết các vấn đề dân sinh.

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Quảng Ninh Nguyễn Thị Sơn, khẳng định: “Để hoạt động mang lại hiệu quả thực chất, HĐND cấp xã cần khẳng định vai trò quyết định, chủ động ra nghị quyết sát thực tiễn thay vì thụ động chờ hướng dẫn, giúp khắc phục ách tắc công việc. Quyết định kịp thời, đặc biệt trong bối cảnh chính quyền địa phương 2 cấp, là trụ cột làm nên vị thế cơ quan dân cử. Vì vậy, HĐND các cấp cần kịp thời “chốt” các vấn đề thẩm quyền theo luật định để bộ máy vận hành thông suốt, tháo gỡ điểm nghẽn tại cơ sở, giải quyết nhanh các bài toán hành chính tác động đến dân. Việc này đòi hỏi đại biểu phải có năng lực, trách nhiệm và sự chủ động trong giám sát, ra nghị quyết”.

Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đặc biệt là việc nâng cao thẩm quyền HĐND cấp xã, đã giúp bộ máy gần dân hơn, tăng cường trách nhiệm giải trình và cải cách hành chính. Để nâng cao hiệu quả, cần tập trung nâng cao chất lượng đại biểu, đổi mới phương thức giám sát, ứng dụng chuyển đổi số và phát huy bản lĩnh “dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm”. Để hiện thực hóa quyền lực Nhân dân từ cơ sở, HĐND cấp xã cần “dám quyết, dám giám sát, dám truy trách nhiệm đến cùng”. Kỳ vọng vào cuộc bầu cử khóa mới là lựa chọn đại biểu có tâm, tầm, bản lĩnh và am hiểu thực tiễn để nâng cao chất lượng hoạt động HĐND cấp xã.

Bài và ảnh: Phan Nga