Ứng viên mới trong cuộc đua Tổng thư ký Liên hợp quốc

Bà Lana Nusseibeh, Quốc vụ khanh tại Bộ Ngoại giao Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Ảnh: Reuters.

Bà Lana Nusseibeh, Quốc vụ khanh tại Bộ Ngoại giao Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), đang nổi lên như một ứng viên tiềm năng cho vị trí Tổng thư ký Liên hợp quốc (LHQ) tiếp theo, Financial Times cho biết.

Theo các nhà ngoại giao, những người ủng hộ bà đã tiếp xúc với các phái đoàn tại LHQ để thăm dò khả năng nhận được sự hậu thuẫn. Bà có thể chính thức tham gia cuộc đua ngay trong tuần này.

Đương kim Tổng thư ký António Guterres dự kiến kết thúc nhiệm kỳ vào cuối năm 2026, sau 10 năm lãnh đạo tổ chức. Người kế nhiệm ông sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức, trong đó có cuộc khủng hoảng ngân sách nghiêm trọng và những nỗ lực cải tổ bộ máy trong bối cảnh nguồn lực ngày càng hạn chế.

Chưa đạt được đồng thuận

Sau 6 tháng vận động và trình bày chương trình hành động, ba ứng viên chính thức hàng đầu vẫn chưa giành được sự ủng hộ của cả 5 thành viên thường trực Hội đồng Bảo an. Mỗi nước trong nhóm này đều có quyền phủ quyết việc lựa chọn Tổng thư ký mới.

Bà Rebeca Grynspan, cựu Phó tổng thống Costa Rica và hiện đứng đầu cơ quan LHQ về thương mại và phát triển, đang dẫn đầu cuộc đua. Trong cuộc bỏ phiếu thăm dò gần nhất tuần trước, bà nhận được 9 phiếu ủng hộ, đủ ngưỡng cần thiết trong cuộc bỏ phiếu chính thức nếu không bị phủ quyết. Tuy nhiên, bà cũng nhận hai phiếu không ủng hộ từ các thành viên thường trực.

Bà Rebeca Grynspan, cựu Phó tổng thống Costa Rica. Ảnh: Reuters.

Ông Rafael Grossi, Tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), đứng thứ hai và cũng nhận hai phiếu không ủng hộ. Tình trạng bế tắc này khiến một số nhân vật khác cân nhắc tham gia cuộc đua dù tiến trình lựa chọn đã bước vào giai đoạn muộn.

Trong số đó, bà Nusseibeh được xem là gương mặt nổi bật nhờ kinh nghiệm ngoại giao và hiểu biết sâu rộng về hoạt động của LHQ. Bà từng giữ chức Đại sứ UAE tại tổ chức này từ năm 2013 đến năm 2024, đóng vai trò đại diện và giải thích chính sách của đất nước trong hơn một thập niên.

Tuy nhiên, việc xuất hiện thêm ứng viên mới cũng đặt ra câu hỏi về khả năng đạt đồng thuận trong Hội đồng Bảo an. Cuộc đua không chỉ phụ thuộc vào năng lực và chương trình hành động của từng người mà còn chịu tác động từ những ưu tiên của các nước thành viên.

Một vấn đề khác là nguyên tắc luân phiên khu vực. Trong năm nay, Đại hội đồng LHQ đã hình thành quan điểm không chính thức rằng khu vực Mỹ Latin nên đảm nhận vị trí Tổng thư ký tiếp theo. Nhiều nước cũng mong muốn một phụ nữ giữ chức vụ này, sau khi cả 9 người tiền nhiệm đều là nam giới.

Dù vậy, Mỹ gần đây giảm nhấn mạnh công khai yếu tố khu vực và giới tính trong quá trình lựa chọn. Sau cuộc bỏ phiếu thăm dò tuần trước, Đại sứ Mỹ tại LHQ Mike Waltz cho biết Washington hiểu mong muốn luân phiên khu vực và hoan nghênh một nữ Tổng thư ký, nhưng ưu tiên vẫn là tìm được ứng viên phù hợp nhất.

Ông Richard Gowan, chuyên gia về LHQ tại Nhóm Khủng hoảng quốc tế, nhận định các nước Mỹ Latin sẽ nỗ lực bảo vệ cơ hội của khu vực. Tuy nhiên, mong muốn này chưa chắc mang tính quyết định đối với các thành viên thường trực Hội đồng Bảo an.

Những ứng viên khác

Ngoài bà Nusseibeh, các nhà ngoại giao LHQ cho biết ông Feridun Sinirlioğlu, cựu Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ và hiện đứng đầu Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu (OSCE), cũng được nhắc đến như một ứng viên tiềm năng. Ít nhất hai quan chức khác đến từ Mỹ Latin đang thăm dò khả năng nhận được sự ủng hộ.

António Guterres (bên phải) và cựu ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Feridun Sinirlioğlu, người cũng đang được nhắc đến trong cuộc đua kế nhiệm. Ảnh: Reuters.

Trong khi đó, những người ủng hộ bà Grynspan nhấn mạnh bà đã dẫn đầu 5 trong 6 cuộc bỏ phiếu thăm dò cho đến nay. Một số nhà quan sát cho rằng hai phiếu không ủng hộ chưa phải trở ngại không thể vượt qua, bởi các cuộc thương lượng về nhân sự và chương trình hành động thường diễn ra trong quá trình lựa chọn Tổng thư ký.

Năm 1996, ông Kofi Annan vẫn nhận một phiếu không ủng hộ từ nhóm thành viên thường trực cho đến giai đoạn cuối, trước khi được lựa chọn làm Tổng thư ký.

Ông David Steven, chuyên gia cấp cao tại Quỹ LHQ, nhận định các ứng viên hiện tại vẫn còn cơ hội, song khả năng xuất hiện thêm những gương mặt mới đang tăng lên. Nếu các ứng viên mới không giành được đủ sự ủng hộ, một nhân vật được đánh giá có kinh nghiệm và khả năng điều hành ổn định vẫn có thể trở thành lựa chọn cuối cùng.

Theo ông Steven, Hội đồng Bảo an cần sớm đưa ra quyết định. Tiến trình càng kéo dài, người kế nhiệm ông Guterres càng có ít thời gian chuẩn bị cho quá trình chuyển giao và xây dựng chương trình hành động trước khi chính thức nhậm chức.

Phương Linh