Ung thư đại trực tràng có xu hướng trẻ hóa

Bệnh nhân được điều trị ung thư đại tràng giai đoạn sớm bằng phương pháp cắt hớt niêm mạc qua nội soi tại Bệnh viện Ung bướu Đà Nẵng. Ảnh: TRÂM ANH

Bác sĩ Nguyễn Đức Bảo, Phó khoa Nội 1, Bệnh viện Ung Bướu Đà Nẵng cho biết, trong 6 tháng đầu năm 2025, ung thư đại tràng và ung thư trực tràng lần lượt đứng thứ 3 và thứ 4 trong 10 loại ung thư thường gặp tại bệnh viện, với tỷ lệ 8,6% và 7,8%. Các loại ung thư phổ biến khác gồm: ung thư vú (25%), ung thư phổi (16%), ung thư giáp (6,8%) và ung thư dạ dày (5,3%).

“Số bệnh nhân đến khám và điều trị ung thư đại trực tràng có xu hướng tăng so với những năm trước, trong đó xuất hiện nhiều trường hợp ở độ tuổi trẻ hơn”, bác sĩ Bảo cho hay.

Theo bác sĩ Nguyễn Đức Bảo, hiện chưa có nguyên nhân đơn lẻ lý giải đầy đủ xu hướng trẻ hóa của ung thư đại trực tràng. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy đây là hệ quả của sự tương tác giữa nhiều yếu tố, trong đó đáng chú ý là lối sống hiện đại.

Chế độ ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn, thịt đỏ và thịt đã qua xử lý; tiêu thụ nhiều đường tinh luyện và đồ uống có đường; thừa cân, béo phì và ít vận động được xác định là những yếu tố nguy cơ cao. Ngoài ra, yếu tố di truyền, tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng hoặc các hội chứng di truyền như Lynch, FAP cũng gây nguy cơ đáng kể ở một số người trẻ. Các yếu tố môi trường và hệ vi sinh đường ruột hiện vẫn đang được tiếp tục nghiên cứu.

“Trong các yếu tố trên, lối sống được xem là yếu tố nguy cơ có thể thay đổi và can thiệp hiệu quả nhất”, bác sĩ Bảo nhận định.

Bác sĩ Nguyễn Đức Bảo cho biết, ung thư đại trực tràng ở người trẻ và người lớn tuổi có một số khác biệt đáng lưu ý. Ở người trẻ, bệnh có xu hướng được phát hiện ở giai đoạn muộn (III hoặc IV), do tâm lý chủ quan và dễ nhầm lẫn triệu chứng với các bệnh lý tiêu hóa lành tính như trĩ.

Tổn thương ở người trẻ thường gặp ở đại tràng trái và trực tràng, trong khi ở người lớn tuổi, khối u phân bố đều hơn hoặc thường gặp ở đại tràng phải. Một số nghiên cứu cũng ghi nhận đặc điểm tế bào ung thư ở người trẻ có thể kém biệt hóa hơn và tiến triển nhanh hơn.

Các triệu chứng thường gặp của ung thư đại trực tràng gồm: chảy máu hậu môn hoặc thấy máu trong phân; thay đổi thói quen đại tiện kéo dài; đau bụng, đầy hơi, cảm giác chưa đi tiêu hết; sụt cân không rõ nguyên nhân và mệt mỏi kéo dài.

Đồ họa: TRÂM ANH

Bác sĩ Bảo lưu ý, những biểu hiện nhẹ như chảy máu ít hoặc rối loạn đại tiện thoáng qua rất dễ bị bỏ qua. Khi các triệu chứng này kéo dài trên hai tuần, người bệnh cần đi khám sớm để được tư vấn và chỉ định xét nghiệm phù hợp.

Theo bác sĩ, phòng bệnh hiệu quả là sự kết hợp giữa lối sống lành mạnh và tầm soát định kỳ - chìa khóa giúp phát hiện sớm và nâng cao cơ hội điều trị khỏi ung thư đại trực tràng. “Nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm hoặc ngay từ khi mới có polyp, khả năng điều trị khỏi rất cao”, bác sĩ Bảo nhấn mạnh.

Theo các khuyến cáo quốc tế, người có nguy cơ trung bình nên bắt đầu tầm soát ung thư đại trực tràng từ 45 tuổi. Với nhóm nguy cơ cao, việc tầm soát cần thực hiện sớm hơn, thường sớm hơn 10 năm so với độ tuổi người thân mắc bệnh đầu tiên hoặc theo chỉ định của bác sĩ.

Các phương pháp tầm soát phổ biến hiện nay gồm xét nghiệm phân tìm máu ẩn hằng năm và nội soi đại tràng định kỳ, giúp phát hiện sớm tổn thương và cắt bỏ polyp trước khi tiến triển thành ung thư. Đối với người dưới 45 tuổi nhưng có triệu chứng nghi ngờ, việc thăm khám và nội soi sớm là cần thiết, không nên chờ đến “đủ tuổi”.

Bác sĩ Bảo nhấn mạnh, bên cạnh tầm soát định kỳ, duy trì lối sống lành mạnh đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa ung thư đại trực tràng. Chế độ ăn giàu rau quả, ngũ cốc nguyên hạt; hạn chế thịt đỏ và thực phẩm chế biến sẵn; duy trì vận động thể lực đều đặn; giữ cân nặng hợp lý; không hút thuốc, hạn chế rượu bia và đồ uống có đường là những biện pháp được khuyến nghị.

TRÂM ANH