Ứng phó thiên tai và biến đổi khí hậu ở xứ Thanh - Bài 1: Kiên cố hóa hệ thống đê điều

Những năm gần đây, thiệt hại do thiên tai, biến đổi khí hậu gây ra ở Thanh Hóa ước tính lên tới hàng nghìn tỷ đồng, không chỉ làm tổn thất về người và tài sản mà còn để lại nhiều hệ lụy lâu dài đối với môi trường, sinh kế và an sinh xã hội. Trước những thách thức đó, tỉnh Thanh Hóa đã và đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, từ quy hoạch, đầu tư hạ tầng đến nâng cao nhận thức cộng đồng, nhằm thích ứng hiệu quả và phát triển bền vững. 

Phóng viên TTXVN thực hiện chùm 3 bài viết về việc triển khai thực hiện Kết luận số 75-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về tiếp tục đẩy mạnh thực hiện chiến lược bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Đầu tháng 3/2026, UBND tỉnh Thanh Hóa đã phê duyệt phân bổ kinh phí hơn 381 tỷ đồng để xử lý khẩn cấp công trình kè bờ biển Hải Tiến bị sạt lở, phục vụ công tác phòng, chống thiên tai và phục hồi hạ tầng khu du lịch. Ảnh: Hoa Mai/TTXVN

Bài 1: Kiên cố hóa hệ thống đê điều

Thanh Hóa là tỉnh sở hữu hệ thống đê điều lớn nhất cả nước với tổng chiều dài 1.008 km đê. Những năm qua, địa phương này đã triển khai nhiều chương trình nhằm kiên cố hóa đê biển, đê sông, đã và đang góp phần phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống dân sinh khu vực ven biển.

Nỗi sợ hãi khi cơn bão đi qua

Cơn bão số 7 năm 2005 để lại vết hằn sâu sắc trong ký ức người dân vùng biển xã Vạn Lộc (được thành lập trên cơ sở hợp nhất các xã Minh Lộc, Hải Lộc, Hưng Lộc, Ngư Lộc và Đa Lộc). Dù đã 21 năm trôi qua nhưng những người dân ven biển nơi đây vẫn chưa thể quên nỗi sợ hãi trận bão biển đã khiến 12 km đê biển bị phá tan tành. Sóng dữ và triều cường dâng cao từ 4,5 - 5,5 m đã làm vỡ, tràn hàng loạt đoạn đê xung yếu tại các xã ven biển cũ (Hải Lộc, Minh Lộc, Ngư Lộc, Đa Lộc cũ), nhấn chìm nhiều khu vực trong nước mặn và gây thiệt hại lớn. Trận siêu bão và triều cường không chỉ cuốn đi tài sản, thuyền bè, mà còn đe doạ tính mạng người dân trước thiên nhiên hung dữ, để lại những nỗi ám ảnh không thể xóa nhòa.

Ông Nguyễn Văn Chung (85 tuổi) ở thôn Hải Lộc, xã Vạn Lộc chưa từng thấy cơn bão nào hung dữ đến thế, gió rít, triều cường, đê vỡ khiến nước tràn vào khu dân cư cuốn trôi những tài sản mà người dân tích góp bao năm chỉ sau một đêm. Với ông Chung hay những ngư dân xã Vạn Lộc, đó là ký ức sợ hãi nhưng cũng là bài học để cẩn trọng và vững vàng hơn trước những "biến cố” bất ngờ của thiên nhiên…

Biển vẫn ở đó, bão vẫn đến và những người người dân ven biển vẫn thân neo đê, hồn bám biển. Bởi biển là nguồn sống của mỗi gia đình và hơn hết, biển là nhà, biển là quê hương. Những người ngư dân vẫn hàng ngày kiên trì bám biển không chỉ để mưu sinh, phát triển kinh tế mà chính họ đang góp phần bảo vệ từng tấc đất, vùng biển thiêng thiêng của Tổ quốc.

Sau cơn bão dữ, từ năm 2005 đến nay, tỉnh Thanh Hóa, huyện Hậu Lộc cũ đã triển khai nhiều dự án kiên cố, nâng cấp hệ thống đê biển. Trong đó, 13 km đê biển của xã Vạn Lộc đã được kè, lát mái, mặt đê được kiên cố bằng bê-tông, trong đó, nhiều điểm đê xung yếu được kè lát cả mái đê phía đồng. Tuyến đê biển chạy qua địa bàn xã Vạn Lộc có khả năng chống chịu bão, gió cấp 12 và trở thành đường dân sinh của hàng chục ngàn người dân vùng biển, các đường kết nối với tuyến đê cũng được thi công, làm mới.

13km đê biển của xã Vạn Lộc đã được kè, lát mái, mặt đê được kiên cố bằng bê tông kiên cố. Ảnh: Hoa Mai/TTXVN

Ông Nguyễn Văn Thọ, Phó Chủ tịch UBND xã Vạn Lộc khẳng định, việc đầu tư xây dựng kiên cố hóa và đưa vào sử dụng hệ thống đê biển ở xã Vạn Lộc đã góp phần quan trọng trong công tác phòng, chống triều cường khi nước biển dâng và tìm kiếm cứu nạn, tránh trú bão cho các phương tiện tàu, thuyền của ngư dân nơi đây. Ngoài ra, hệ thống đê còn trở thành trục giao thông quan trọng phục vụ cho việc đi lại, vận chuyển hàng hóa của ngư dân và bảo đảm quốc phòng – an ninh vùng biên giới biển.

Yên tâm trong “tấm khiên” đê, kè

Hải Tiến là khu du lịch ven biển trọng điểm của Thanh Hóa, thu hút hàng triệu lượt khách mỗi năm, đóng góp lớn cho kinh tế địa phương. Được đầu tư nâng cấp năm 2018, tuyến kè chắn sóng Khu du lịch biển Hải Tiến đã góp phần giảm thiểu tác động của sóng biển, chống sạt lở, bảo vệ khu dân cư, hạ tầng khu du lịch, tạo cảnh quan phát triển khu du lịch biển. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của các cơn bão số 5, số 9 và đặc biệt là cơn bão số 10 năm 2025 đổ bộ trực tiếp vào khu vực Bắc Trung Bộ gây ra đợt sóng lớn và triều cường phá hủy phần mái kè, gây sụt lún và đứt gãy hệ thống dầm dọc, dầm ngang tại xã Hoằng Thanh (950 m) và xã Hoằng Tiến (1,8 km).

Trước tình hình đó, Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa đã ban hành các quyết định công bố tình huống khẩn cấp sạt lở công trình kè bờ biển xã Hoằng Tiến (tháng 9/2025) và xã Hoằng Thanh (tháng 1/2026). Đồng thời chỉ đạo các địa phương nhanh chóng triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn cho người và tài sản của tổ chức, cá nhân trong khu vực ảnh hưởng, đồng thời giao các sở, ngành căn cứ quy định pháp luật tham mưu, đề xuất phương án và kinh phí xử lý sự cố.

Đầu tháng 3/2026, UBND tỉnh Thanh Hóa đã phê duyệt phân bổ kinh phí hơn 381 tỷ đồng để xử lý khẩn cấp công trình kè bờ biển Hải Tiến bị sạt lở, phục vụ công tác phòng, chống thiên tai và tạo điều kiện để khu du lịch nhanh chóng phục hồi. Đây là những trợ lực cần thiết để tu bổ, khắc phục sự cố, góp phần bảo đảm an toàn công trình, tính mạng, tài sản của người dân.

Tuyến đê kè bao phía ngoài thôn Xuân Phụ (thôn Tân Xuân cũ) đã giúp hàng trăm hộ dân yên tâm sinh sống, không còn phải nơm nớp lo sợ, nhất là vào mùa mưa bão. Ảnh: Hoa Mai/TTXVN

Theo thống kê của Chi cục Thủy lợi Thanh Hóa, từ năm 2014 đến nay trên địa bàn tỉnh đã chịu ảnh hưởng trực tiếp của 27 cơn bão, 2 cơn áp thấp nhiệt đới, 54 trận dông lốc, sét, 63 đợt mưa lớn, 3 trận lũ quét, 5 trận sạt lở đất... ước giá trị thiệt hại về kinh tế khoảng 17.400 tỷ đồng. Năm 2025, tỉnh Thanh Hóa chịu ảnh hưởng của nhiều đợt mưa lớn và một số cơn bão mạnh, gây thiệt hại về người, tài sản, cơ sở hạ tầng và sản xuất. Trong đó, hệ thống đê, kè biển trên địa bàn tỉnh đã xảy ra những sự cố nghiêm trọng như tình trạng xâm thực, sạt lở bờ biển khu vực phường Nam Sầm Sơn; Công trình kè bờ biển Hải Tiến bị sụt lún chân kè, mái kè; đê biển Hải Bình bị sạt sụt mái kè…

Hiện tỉnh Thanh Hóa đang gấp rút đẩy nhanh tiến độ thi công các công trình, dự án khắc phục hậu quả thiên tai năm 2025, nhất là những tuyến đê, kè xung yếu, quyết tâm bảo đảm hoàn thành đúng tiến độ, đúng chất lượng, sớm đưa công trình vào phục vụ công tác phòng, chống thiên tai năm 2026, bảo vệ an toàn tính mạng và tài sản cho nhân dân.

Ông Khương Anh Tấn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi (Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa) khẳng định, với chức năng, nhiệm vụ là cơ quan tham mưu cho UBND tỉnh về công tác phòng, chống thiên tai, Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa định kỳ hàng tuần, hàng tháng đều đôn đốc, kiểm tra các chủ đầu tư, các đơn vị liên quan đẩy nhanh tiến độ thi công các công trình phòng, chống thiên tai, trong đó, ưu tiên hoàn thành sớm các hạng mục công trình trực tiếp chịu tác động ứng phó với mưa, bão, lũ. Cũng như chuẩn bị đầy đủ lực lượng, vật tư, phương tiện theo phương châm “4 tại chỗ”, chủ động, sẵn sàng ứng cứu khi có tình huống xấu xảy ra.

Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng về cả hạ tầng lẫn phương án ứng phó, Thanh Hóa đang nỗ lực tối đa gia cố, thi công, xử lý những lỗ hổng gây mất an toàn cho hệ thống đê, kè biển, với mục tiêu xây dựng hệ thống đê, kè biển thực sự là “tấm khiên” vững chắc, giúp người dân yên tâm ổn định đời sống và sản xuất khi mùa mưa bão cận kề.

Bài 2: Nỗ lực phát triển rừng ngập mặn 

Việt Hoàng - Hoa Mai (TTXVN)