Ứng dụng khoa học, công nghệ nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh nông sản

Mô hình nuôi tôm càng xanh toàn đực, xã Long Hòa, được ngành nông nghiệp tỉnh Vĩnh Long khuyến khích nhân rộng.

Nghiên cứu chọn tạo giống năng suất, chất lượng cao

Thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ, trình độ nghiên cứu, ứng dụng của đội ngũ cán bộ, nhà khoa học địa phương ngày càng được nâng cao, có khả năng tiếp thu và làm chủ công nghệ tiên tiến, ứng dụng vào thực tiễn để phát triển kinh tế-xã hội. Tiêu biểu phải kể đến công tác chọn lọc, lưu giữ, bảo tồn một số gien liên quan giống cây trồng, vật nuôi, thủy sản có chất lượng cho sản xuất, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Tỉnh cũng đẩy mạnh nghiên cứu công nghệ sinh học, ứng dụng và phát triển trong tuyển chọn, phục tráng, lai tạo, nhân giống cây trồng như nuôi cấy phôi, nuôi cấy mô dừa sáp; phục tráng giống đậu vồ, tỷ lệ nảy mầm 95%, năng suất 6 tấn/ha. Qua nghiên cứu, Đại học Trà Vinh đã làm chủ được công nghệ sản xuất nấm đông trùng hạ thảo, tiến hành sản xuất thương mại ở dạng tươi và sấy khô. Đến nay, nông dân trong tỉnh sử dụng giống cấp xác nhận và giống chất lượng cao từ công nghệ gien với 80% diện tích sản xuất lúa; đồng thời, người dân bước đầu có thói quen sử dụng phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật có nguồn gốc sinh học.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Minh Hòa, Giám đốc Đại học Trà Vinh, lãnh đạo Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long thống nhất chủ trương, chỉ đạo trường tiếp tục triển khai nghiên cứu khoa học, tuyển chọn các giống dừa cho năng suất, chất lượng cao, thích ứng biến đổi khí hậu, phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh, khu vực và cả nước. Trường đã thực hiện thành công nhân giống dừa sáp bằng kỹ thuật nuôi cấy phôi và có khả năng cung ứng ra thị trường khoảng 5.000 cây giống/năm. Giống dừa sáp cấy phôi cho trái chất lượng sáp đạt tỷ lệ 85% trở lên, khác với giống dừa sáp tự nhiên tỷ lệ cho trái sáp chỉ đạt từ 25-30%.

Bên cạnh đó, trường còn phối hợp nhóm nghiên cứu của Phòng Thí nghiệm trọng điểm quốc gia về nuôi cấy mô tế bào thực vật, Viện Di truyền nông nghiệp thực hiện đề tài “Nghiên cứu nhân giống dừa bằng công nghệ nuôi cấy mô tế bào và kỹ thuật thâm canh dừa trồng giống nuôi cấy mô”. Kết quả, trường đã nghiên cứu thành công quy trình nhân giống dừa sáp bằng phương pháp nuôi cấy mô tế bào.

Sau nhiều năm trồng khảo nghiệm, những cây dừa sáp nuôi cấy mô tế bào sinh trưởng tốt, thích nghi với điều kiện đất đai, khí hậu ở Vĩnh Long và cho trái sáp có cơm dày, chất lượng tốt. Tỉnh cũng đang tiếp tục hỗ trợ trường hoàn thiện quy trình nhân giống dừa sáp bằng phương pháp nuôi cấy mô tế bào giai đoạn 2, kết hợp tuyển chọn, nhân giống dừa cao sản cho năng suất, chất lượng cao, thích ứng biến đổi khí hậu.

Tỉnh Vĩnh Long có hơn 120.000 ha dừa, chiếm khoảng 50% diện tích dừa của cả nước, là địa phương có điều kiện thuận lợi phát triển vùng nguyên liệu dừa cho các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu dừa trái. Dừa cũng đang là một trong sáu loại cây công nghiệp chủ lực của Việt Nam, có giá trị xuất khẩu hằng năm hơn 1 tỷ USD. Do vậy, những nghiên cứu khoa học, công nghệ về dừa của tỉnh giúp cải thiện sinh kế người dân và phát triển ngành dừa theo hướng hiện đại, bền vững.

Nhân rộng mô hình trồng lúa phát thải thấp

Thực hiện Đề án một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, năm 2024, tại tỉnh Vĩnh Long, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chọn Hợp tác xã nông nghiệp Phước Hảo, xã Hưng Mỹ và Hợp tác xã nông nghiệp Phát Tài, xã Châu Thành, triển khai thực hiện mô hình thí điểm với diện tích 100 ha. Trung tâm Khuyến nông quốc gia đánh giá, kết quả bước đầu cho thấy, các mô hình canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp của tỉnh đã mang lại những lợi ích rõ rệt cả về các tiêu chí kinh tế, xã hội và môi trường.

Giám đốc Hợp tác xã nông nghiệp Phước Hảo Trương Hòa Thuận cho biết, mô hình trồng lúa phát thải thấp được hợp tác xã triển khai với diện tích 50 ha, 46 thành viên tham gia, sử dụng giống lúa ST24, thời gian sinh trưởng 105 ngày. Các thành viên hợp tác xã áp dụng phương thức sạ hàng theo cụm, lượng giống sử dụng chỉ 70 kg/ha. Kỹ thuật này giúp giảm lượng lúa giống, cây lúa phát triển thông thoáng, ít sâu bệnh.

Hợp tác xã cũng đầu tư hệ thống thiết bị phục vụ sản xuất gồm lò sấy lúa, máy gặt đập liên hợp, máy bay phun thuốc bảo vệ thực vật, máy xay xát gạo, máy rê lúa, máy sạ hàng theo cụm. Qua đó, nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm chi phí lao động, hỗ trợ tốt cho việc triển khai quy trình kỹ thuật canh tác lúa tiên tiến, tưới ngập khô xen kẽ.

Ông Nguyễn Văn Phúc, ấp Hòa Hảo, xã Hưng Mỹ, thành viên hợp tác xã phấn khởi cho biết: Liên tiếp nhiều năm qua, gia đình tôi canh tác 2,5 ha lúa phát thải thấp, năng suất đạt từ 7-7,5 tấn/ha tùy vụ, lợi nhuận tăng thêm khoảng 6-7 triệu đồng/ha so với ruộng lúa ngoài mô hình. Thực hiện mô hình trồng lúa phát thải thấp, tôi được doanh nghiệp hỗ trợ lúa giống, phân bón; hợp tác xã ký hợp đồng tiêu thụ với mức giá cao hơn thị trường từ 500-1.200 đồng/kg.

Đến nay, Hợp tác xã nông nghiệp Phước Hảo đã thu hút 330 thành viên, trong đó có 60 thành viên chính thức, 270 thành viên liên kết, với diện tích trồng lúa phát thải thấp gần 600 ha. 100% số thành viên hợp tác xã thực hành sản xuất lúa, gạo theo tiêu chuẩn VietGAP; sản phẩm “Gạo quê hương” của hợp tác xã đã được tỉnh công nhận sản phẩm OCOP đạt hạng 3 sao.

Theo đồng chí Châu Văn Hòa, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long, hướng đến mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp xanh, hiệu quả, thích ứng với biến đổi khí hậu, ngành nông nghiệp tỉnh đang khuyến khích, vận động các địa phương nhân rộng mô hình trồng lúa phát thải thấp. Khoa học, công nghệ, kinh tế số và chuyển đổi xanh là động lực cho phát triển kinh tế-xã hội bền vững. Vì thế, thời gian tới, tỉnh tiếp tục tập trung đẩy nhanh ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp, chế biến sâu, cải thiện sinh kế người dân.

Bài và ảnh: MINH KHỞI