UNESCO: Hà Nội đặt con con người và học tập vào trung tâm của phát triển

Quyết định của UNESCO đã phản ánh cam kết mạnh mẽ và xuyên suốt của Thủ đô Hà Nội trong việc đặt con người và học tập vào trung tâm của phát triển, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Wallace Baker khẳng định với Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội.

Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Wallace Baker. Ảnh: NVCC

Ông có thể chia sẻ, lý do Hà Nội được chọn tham gia mạng lưới Thành phố học tập toàn cầu?

Việc Hà Nội được công nhận là thành viên của Mạng lưới Thành phố học tập toàn cầu của UNESCO phản ánh cam kết mạnh mẽ và xuyên suốt của thành phố trong việc đặt con người và học tập vào trung tâm của phát triển, đồng thời thúc đẩy học tập suốt đời cho mọi người dân.

Có thể thấy rõ một số yếu tố nổi bật:

Trước hết là tầm nhìn chính sách rõ ràng. Hà Nội đã xây dựng các chiến lược dài hạn nhằm thúc đẩy học tập suốt đời trong gia đình, cộng đồng và các thiết chế xã hội. Những văn bản như Nghị quyết số 23-NQ/TU cùng các kế hoạch triển khai của thành phố đã xác lập lộ trình đến năm 2045, tích hợp học tập suốt đời vào phát triển đô thị, với cơ chế điều phối và hệ thống đánh giá cụ thể.

Thứ hai là cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm. Thành phố ưu tiên bảo đảm cơ hội học tập công bằng cho mọi lứa tuổi và mọi nhóm đối tượng. Hiện Hà Nội có hơn 526 trung tâm học tập cộng đồng và hàng nghìn nhà văn hóa, qua đó đã cung cấp các chương trình xóa mù chữ, kỹ năng số và đào tạo nghề cho khoảng 3 triệu người học trong những năm gần đây.

Thứ ba là sự kết hợp giữa truyền thống và đổi mới. Hà Nội có truyền thống hiếu học lâu đời, thể hiện qua những biểu tượng như Văn Miếu - Quốc Tử Giám, đồng thời triển khai các sáng kiến hiện đại như Trường học Hạnh phúc, giáo dục xanh và các nền tảng học tập số, góp phần nâng cao năng lực sáng tạo và kỹ năng cho tương lai.

Bên cạnh đó, khả năng huy động sự tham gia của nhiều bên liên quan, từ cơ quan quản lý, trường học đến cộng đồng và gia đình, cũng là một yếu tố quan trọng.

Sự kết hợp giữa tầm nhìn, cam kết và hành động cụ thể này chính là những tiêu chí mà UNESCO tìm kiếm khi chào đón các thành phố học tập mới.

Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng đón nhận Chứng nhận danh hiệu thành phố Hà Nội là thành viên Mạng lưới “Thành phố học tập toàn cầu” của UNESCO. Ảnh: Văn phòng UNESCO Hà Nội

Là nơi tập trung hơn 70% trường đại học, viện nghiên cứu và đội ngũ nhà khoa học hàng đầu của Việt Nam, Hà Nội có tiềm năng mạnh mẽ trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Theo ông, để phát huy những tiềm năng này trong thời gian tới, Hà Nội cần phải làm gì?

Hà Nội đang sở hữu những nền tảng rất vững chắc: mạng lưới dày đặc các trường đại học, viện nghiên cứu, phòng thí nghiệm và đội ngũ chuyên gia hàng đầu. Thành phố cũng là nơi đặt hai Trung tâm dạng II của UNESCO về Toán học và Vật lý, và có Trường đại học đảm nhiện vị trí UNESCO Chair.

Để khai thác tối đa tiềm năng này, theo tôi, Hà Nội có thể tập trung vào một số hướng chính:

Thứ nhất, tăng cường liên kết giữa giáo dục, nghiên cứu, doanh nghiệp và chính sách công. Khi các chủ thể này phối hợp chặt chẽ, tri thức sẽ được chuyển hóa thành đổi mới sáng tạo và ứng dụng thực tiễn. Hà Nội cần tiếp tục củng cố các cơ chế để kết quả nghiên cứu đóng góp trực tiếp vào hoạch định chính sách và phát triển kinh tế.

Thứ hai, mở rộng cơ hội học tập suốt đời cho mọi người dân. Một thành phố học tập không chỉ gói gọn trong hệ thống đại học. Điều quan trọng là người lao động, doanh nhân và cộng đồng có thể liên tục nâng cao kỹ năng trong suốt cuộc đời. Việc tăng cường giáo dục nghề nghiệp, trung tâm học tập cộng đồng và nền tảng học tập số là yếu tố then chốt.

Thứ ba, thúc đẩy chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo có trách nhiệm. Công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đang tái định hình nền kinh tế và xã hội. Trang bị cho người học và người dạy các kỹ năng cần thiết để thích ứng một cách có trách nhiệm là điều kiện quan trọng để xây dựng lực lượng lao động sẵn sàng cho tương lai.

Cuối cùng, Hà Nội có thể tận dụng hệ sinh thái văn hóa và sáng tạo như một động lực phát triển nguồn nhân lực. Với tư cách là Thành phố sáng tạo của UNESCO, Hà Nội có cơ hội kết nối giáo dục với văn hóa, di sản và các ngành công nghiệp sáng tạo, từ đó thúc đẩy các hình thức học tập mới và tinh thần khởi nghiệp sáng tạo trong giới trẻ.

Những chính sách cũng như thành tựu nổi bật trong quá trình thúc đẩy quyền tiếp cận giáo dục của Hà Nội vừa qua là gì, thưa ông?

Hà Nội đã triển khai nhiều sáng kiến thể hiện rõ định hướng giáo dục bao trùm và toàn diện.

Trước hết là hệ thống học tập cộng đồng. Thành phố vận hành hàng trăm trung tâm học tập cộng đồng, tiếp cận khoảng 3 triệu người học từ năm 2019 thông qua các chương trình xóa mù chữ, đào tạo kỹ năng số và nghề nghiệp.

Thứ hai là xây dựng văn hóa học tập trong gia đình và cộng đồng. Thông qua các phong trào như “Gia đình học tập, dòng họ học tập, cộng đồng học tập”, Hà Nội đã ghi nhận hơn 1,4 triệu gia đình học tập, cho thấy học tập suốt đời đang dần trở thành một phần của đời sống thường nhật.

Thứ ba là tăng cường liên kết giữa giáo dục và việc làm. Hệ thống giáo dục nghề nghiệp của Hà Nội với hơn 350 cơ sở đào tạo đã hợp tác chặt chẽ với doanh nghiệp để trang bị kỹ năng thực tiễn và hỗ trợ người học chuyển tiếp vào thị trường lao động.

Một điểm nhấn khác là việc triển khai sáng kiến Trường học Hạnh phúc của UNESCO. Việc đặt sức khỏe tinh thần, mối quan hệ tích cực và môi trường học tập hỗ trợ làm trung tâm đã phản ánh sự chuyển dịch sang mô hình giáo dục nhân văn và toàn diện hơn.

Những nỗ lực này cho thấy Hà Nội không chỉ mở rộng giáo dục về mặt số lượng mà còn đang từng bước thay đổi văn hóa học tập theo hướng bao trùm, lấy con người làm trung tâm và gắn với học tập suốt đời.

Việc tham gia mạng lưới Thành phố học tập toàn cầu sẽ đem đến khác biệt gì cho tiến trình hợp tác quốc tế trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo của Hà Nội?

Trước hết, đây là một khuôn khổ chiến lược giúp Hà Nội tích hợp học tập suốt đời vào các chính sách và quy hoạch phát triển đô thị.

Thứ hai, Hà Nội trở thành một phần của cộng đồng toàn cầu với hơn 400 thành phố học tập. Điều này mở ra cơ hội trao đổi kinh nghiệm, học hỏi các mô hình đổi mới quốc tế và chia sẻ những thực tiễn thành công của Hà Nội với thế giới.

Thứ ba, tư cách thành viên giúp nâng cao đáng kể vị thế quốc tế của Hà Nội, khẳng định vai trò của thành phố như một trung tâm tri thức trong khu vực.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

Tú Anh