Ukraine tưởng niệm 40 năm thảm họa hạt nhân Chernobyl

Hình ảnh từ vệ tinh về nhà máy điện hạt nhân Chernobyl ở thành phố Pripyat, Ukraine. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN

Tham dự các sự kiện tưởng niệm các nạn nhân của thảm họa Chernobyl có Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử quốc tế (IAEA) Rafael Grossi và Tổng thống Moldova Maia Sandu.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội nhân dịp này, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cảnh báo nguy cơ thế giới một lần nữa đứng bên "bờ vực của một thảm họa do con người gây ra", đồng thời kêu gọi thế giới không được phép để tình trạng "khủng bố hạt nhân" tiếp diễn.

Trong khi đó, tại Slavutych - thành phố tái định cư sau thảm họa Chernobyl, từ sáng sớm 26/4, nhiều người dân đã đổ về quảng trường trung tâm để đặt hoa và thắp nến tưởng nhớ những người thiệt mạng trong thảm họa.

Slavutych cách Nhà máy điện hạt nhân Chernobyl khoảng 50 km. Cuối năm 1986, chính quyền Liên Xô trước đây bắt đầu xây dựng thành phố này như một khu tái định cư cho các công nhân nhà máy và gia đình của họ. Những cư dân đầu tiên chuyển đến đây vào khoảng năm 1988.

Cách đây đúng 40 năm, vào lúc 1h30 (theo giờ địa phương) ngày 26/4/1986, lò phản ứng số 4 của nhà máy điện nguyên tử Chernobyl, nằm cách Kiev khoảng 100 km về phía Bắc, bỗng nhiên phát nổ trong quá trình thử nghiệm an toàn. Các thanh nhiên liệu hạt nhân nóng chảy trong suốt 10 ngày thải ra không khí các phần tử chứa phóng xạ.

Theo các chuyên gia, những thành phần phóng xạ này gây ô nhiễm tới 3/4 lãnh thổ châu Âu, nghiêm trọng nhất là tại Ukraine, Belarus và Nga, lúc đó vẫn nằm trong Liên bang Xô Viết. Trong năm 1986, có tổng cộng 116.000 người đã được sơ tán trong phạm vi 30 km xung quanh khu vực nhà máy điện nguyên tử. Trong những năm tiếp theo, 230.000 người khác cũng được sơ tán.

Trong vòng 4 năm, khoảng 600.000 “người dọn dẹp”, chủ yếu là binh lính quân đội, cảnh sát, nhân viên cứu hỏa và nhân viên của nhà máy, đã được huy động tới những khu vực bị thảm họa với trang bị bảo hộ thô sơ để dập tắt hỏa hoạn, tiếp theo là xây một vỏ bọc lớn bằng bê tông để cách ly lò phản ứng bị tai nạn và dọn dẹp những khu vực xung quanh.

Theo số liệu của Liên hợp quốc công bố năm 2005, có khoảng 4.000 trường hợp tử vong được xác nhận tại 3 nước bị ảnh hưởng nghiêm trọng nhất của thảm họa Chernobyl. Tuy nhiên, tổ chức Hòa bình Xanh (Greenpeace) sau nay đã thẩm định lại số người chết do thảm họa lên tới gần 100.000 người.

Sau tai nạn, nhà máy điện nguyên tử Chernobyl tiếp tục sản xuất điện cho đến năm 2000, khi lò phản ứng còn hoạt động cuối cùng bị buộc ngừng hoạt động do sức ép của cộng đồng quốc tế.

Phan An (TTXVN)