UAE quyết định giữ lại phi đội Mirage 2000 sau căng thẳng với Iran

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã thông báo hoãn việc chuyển giao phi đội tiêm kích Mirage 2000-9E gồm 30 chiếc cho Morocco, nguyên nhân do xung đột Trung Đông nổ ra buộc họ phải duy trì đầy đủ khả năng chiến đấu.

Ban đầu việc chuyển giao dự kiến hoàn thành vào năm 2027, nhưng hiện tại giới chức quân sự UAE đã quyết định giữ máy bay tại căn cứ không quân Al-Dhafra để duy trì khả năng sẵn sàng hoạt động.

Thỏa thuận bán Mirage 2000-9E trước đó được ký kết vào cuối năm 2021, quy định những máy bay này sẽ được bàn giao khi UAE nhận đủ 80 chiếc Rafale F4 thế hệ mới từ Pháp.

Tuy vậy Tập đoàn Dassault Aviation chỉ hoàn thành chiếc Rafale đầu tiên cho Không quân UAE vào tháng 2/2025 và máy bay chưa thể bàn giao ngay cho khách hàng mà sẽ được sử dụng để tiến hành một loạt các bài thử nghiệm và huấn luyện phi công.

Việc giao lô chiến đấu cơ Rafale đầu tiên dự kiến chỉ diễn ra vào cuối năm 2026, và thời hạn triển khai toàn bộ phi đội sẽ không thể hoàn thành trước năm 2031.

Trước mối đe dọa ngày càng lớn từ Iran, các quan chức UAE không muốn tạo ra khoảng trống về năng lực chiến đấu bằng cách chuyển giao tiêm kích Mirage 2000 cho đến khi phi đội Rafale đạt được trạng thái sẵn sàng hoạt động đầy đủ.

Ngoài ra các hạn chế về ngoại giao trước đó cũng tạo ra rào cản. Theo những điều khoản của thỏa thuận mua bán ban đầu năm 1998, Pháp vẫn giữ quyền phủ quyết đối với việc tái xuất khẩu máy bay cho nước thứ ba.

Trước đó chính quyền Pháp đã ngăn chặn việc chuyển giao Mirage 2000-9 cho Morocco vì cho rằng các máy bay chiến đấu này rất hữu ích đối với Không quân Ukraine và đã tạo áp lực để UAE giao cho Kyiv.

Vướng mắc được giải quyết vào đầu năm 2024 sau các cuộc đàm phán cấp cao và sự thay đổi lập trường của Pháp về Tây Sahara, đỉnh điểm là việc Tổng thống Emmanuel Macron chính thức công nhận chủ quyền của Morocco đối với vùng lãnh thổ này vào ngày 30/7/2024.

Đối với Morocco, sự chậm trễ ảnh hưởng đến một chương trình hiện đại hóa quan trọng. Không quân Hoàng gia Morocco hiện đang vận hành một phi đội hỗn hợp gồm các máy bay F-16 Block 52+, Mirage F-1 đã cũ và F-5 Tiger được nâng cấp.

Việc sở hữu Mirage 2000-9 của UAE có khả năng sử dụng tên lửa hành trình Black Shaheen (phiên bản xuất khẩu của SCALP EG) và tên lửa không đối không Mica NG sẽ tăng cường đáng kể khả năng tấn công trên biển và phòng không của Morocco.

Thời điểm Morocco nhận máy bay hiện phụ thuộc vào sự ổn định ở khu vực vùng Vịnh và tốc độ mua sắm tiêm kích Rafale, nhưng họ đang sốt ruột đặc biệt khi Algeria đã mua tiêm kích Su-35 và Su-57 của Nga.

Mặc dù sự ủng hộ chính trị cho việc giao hàng vẫn còn, nhưng nhu cầu cấp thiết của UAE về chiến đấu cơ trong tình hình nóng có thể làm lùi thời gian giao hàng dự kiến đến cuối thập kỷ này.

Trường hợp chiến sự tại Trung Đông gia tăng sau cuộc tấn công tên lửa gần đây của Iran nhằm vào UAE, khả năng các tiêm kích này tham gia chiến đấu và không thể tiếp tục chuyển giao đã được nhắc tới, khả năng này là khá lớn.

Việt Dũng