Tuyển sinh ĐH năm 2026: Chuyên gia cảnh báo những sai lầm thí sinh dễ mắc phải

Sáng nay, ngày 6-5, tại Báo Pháp Luật TP.HCM đã diễn ra Talkshow “Đổi mới tuyển sinh đại học 2026 – Cơ hội và lưu ý cho thí sinh”. Chương trình có sự đồng hành của Công ty iCD Việt Nam, Trường Đại học Văn Hiến và một số đơn vị khác.

Tại đây, các chuyên gia đã cung cấp những thông tin mới nhất về tuyển sinh đại học (ĐH) năm 2026, đưa ra những lưu ý quan trọng giúp thí sinh hiểu đúng, tránh sai sót đáng tiếc, từ đó xây dựng chiến lược đăng ký phù hợp.

Các khách mời chuyên gia tại talkshow do báo Pháp Luật TP.HCM tổ chức sáng 6-5. Ảnh: THUẬN VĂN

Nhiều điểm mới quan trọng thí sinh cần nắm

Thạc sĩ Nguyễn Đỗ Tùng, Giám đốc Điều hành Trường ĐH Văn Hiến, cho rằng công tác tuyển sinh ĐH năm 2026 có nhiều thay đổi quan trọng từ quy định chung của Bộ GD&ĐT.

Cụ thể, Bộ GD&ĐT giới hạn các trường sử dụng tối đa 5 phương thức xét tuyển; hình thức xét học bạ dựa trên điểm trung bình chung của cả 3 năm phổ thông; quy định về điểm cộng và điểm thưởng ở các khu vực ưu tiên được phân tách rõ ràng, đảm bảo tính công bằng giữa các thí sinh vùng miền.

Một trong những thay đổi quan trọng nhất và ít nhiều ảnh hưởng đến tâm lý thí sinh là việc thiết lập "ngưỡng đầu vào" 15 điểm (tổng tổ hợp 3 môn) để đủ điều kiện xét tuyển đại học. Riêng các nhóm ngành đặc biệt như sức khỏe và giáo viên, pháp luật, ngưỡng đảm bảo chất lượng còn khắt khe hơn.

Thạc sĩ Nguyễn Đỗ Tùng, Giám đốc Điều hành Trường ĐH Văn Hiến. Ảnh: THUẬN VĂN

Theo Thạc sĩ Tùng, những thay đổi năm nay là bước ngoặt đối với cả hệ thống giáo dục, từ nhà trường đến phụ huynh và học sinh. Thay vì xem đây là rào cản, các trường ĐH nói chung và Trường ĐH Văn Hiến nói riêng xem đây là cơ hội để cập nhật, chuẩn hóa quy trình đào tạo và đầu vào, từ đó khẳng định hơn chất lượng thực chất của đơn vị.

Tại Trường ĐH Văn Hiến, để giúp phụ huynh và thí sinh không bị bối rối, trường thực hiện điều chỉnh dựa trên sự kế thừa và đảm bảo tính ổn định. Trường vẫn duy trì 5 phương thức tuyển sinh quen thuộc gồm xét kết quả thi tốt nghiệp THPT, xét học bạ, xét điểm thi đánh giá năng lực, xét tuyển kết hợp thi tuyển (đối với khối ngành cần năng khiếu) và tuyển thẳng. Ngoài ra, trường còn tổ chức hệ sinh thái hỗ trợ tư vấn trực tuyến 24/7 để hỗ trợ kịp thời cho phụ huynh và học sinh.

PGS.TS Bùi Hoài Thắng, Trưởng phòng Đào tạo, Trường ĐH Bách khoa - ĐHQG TP.HCM nhấn mạnh điểm mới nổi bật của tuyển sinh năm nay là xu hướng các trường chuyển sang đánh giá thí sinh theo nhiều tiêu chí tổng thể. Không chỉ điểm thi tốt nghiệp THPT mà cả quá trình học tập trong thời gian dài đều được xem xét, giúp phản ánh năng lực của người học.

Cụ thể hơn, PGS.TS Thắng cho biết Trường ĐH Bách khoa sử dụng phương thức xét tuyển tổng hợp từ năm 2022 và hiện là phương thức tuyển sinh chính. Theo PGS.TS Thắng, bản chất của phương thức này đánh giá toàn diện thí sinh dựa trên chiến lược phát triển của trường, yêu cầu đào tạo, chất lượng đầu ra và mức độ phù hợp của thí sinh với môi trường học tập cũng như định hướng nghề nghiệp.

Khi triển khai, trường phải thực hiện bước “đối sánh” giữa các tiêu chí để đảm bảo công bằng và nhất quán. Từ năm nay, trường chuẩn hóa theo hướng “tổng hợp có công thức”, giúp việc xét tuyển minh bạch và dễ hiểu hơn.

PGS.TS Bùi Hoài Thắng, Trưởng phòng Đào tạo, Trường ĐH Bách khoa – ĐHQG TP.HCM. Ảnh: THUẬN VĂN

Qua nhiều năm, kết quả xét tuyển tổng hợp cho thấy sự tương đồng lớn với kết quả học tập THPT và kết quả học tập thực tế của sinh viên, chứng tỏ phương thức này phản ánh khá chính xác năng lực thí sinh. Theo ông Thắng, tuyển sinh không làm phức tạp hóa vấn đề mà để tìm thí sinh phù hợp nhất với chương trình đào tạo và giúp phát hiện đúng thí sinh có tiềm năng.

Những sai sót cần tránh

Nêu thực tế tại trường phổ thông, ông Nguyễn Hùng Khương, Hiệu trưởng Trường THPT Ten Lơ Man, TP.HCM cho biết, học sinh đang rất áp lực và lo lắng cho kỳ thi quan trọng và lựa chọn trường ĐH. Việc chọn nguyện vọng vào ĐH hoàn toàn khác với chọn nguyện vọng vào lớp 10. Vì vậy, học sinh và phụ huynh thường hiểu sai hoặc chưa hiểu rõ về việc này.

Theo ông Khương, những thay đổi trong tuyển sinh năm nay mục tiêu đảm bảo công bằng và tối ưu quyền lợi cho thí sinh. Việc các trường ĐH đa dạng hóa phương thức xét tuyển, nhất là chú trọng xét tuyển tổng hợp là lợi thế lớn nếu các em biết tận dụng năng lực mình đang có.

Ông Nguyễn Hùng Khương, Hiệu trưởng Trường THPT Ten Lơ Man. Ảnh: THUẬN VĂN

Đặc biệt, với việc giới hạn đăng ký không quá 15 nguyện vọng, ông Khương cho rằng các em có thể chia thành 3 nhóm. Cụ thể 5 nguyện vọng đầu là những ngành/trường yêu thích nhất, dù điểm chuẩn có thể cao hơn mức dự đoán; 5 nguyện vọng tiếp theo phù hợp với năng lực và 5 nguyện vọng cuối mang tính an toàn.

Ngoài ra, ông Khương lưu ý có một vấn đề học sinh hay hiểu sai là việc thi ngoại ngữ. Cụ thể, học sinh có chứng chỉ ngoại ngữ đạt yêu cầu có thể chọn thi hoặc không thi. Nếu không thi, đồng nghĩa với việc thí sinh không có điểm ngoại ngữ để xét vào vào những trường có xét tuyển môn này. Do đó, khi đăng ký, thí sinh cần hiểu rõ mình đang chọn gì để tránh rủi ro.

Chia sẻ về phương thức xét tuyển tổng hợp, PGS.TS Bùi Hoài Thắng cho biết phương thức này mở ra cơ hội rất lớn cho thí sinh vì dựa trên nhiều thành phần đánh giá khác nhau. Trường sử dụng phương thức tổng hợp với một công thức chung nhưng có 8 phiên bản dành cho 8 nhóm đối tượng thí sinh.

Khi nhìn vào tỷ trọng các nhóm điểm, có thể thấy phần lớn thí sinh đều có lợi thế ở những yếu tố quen thuộc như điểm học tập và điểm thi. Điều này giúp các em và phụ huynh yên tâm hơn.

Tuy nhiên, PGS.TS Thắng cho rằng sai lầm lớn nhất của thí sinh thường nằm ở việc sắp xếp thứ tự nguyện vọng. Nhiều bạn không xác định rõ đâu là lựa chọn ưu tiên số một, đâu là lựa chọn phù hợp nhất với năng lực, và đâu là lựa chọn an toàn.

“Để tận dụng tốt phương thức xét tuyển tổng hợp, thí sinh cần hiểu rõ bản thân, sắp xếp nguyện vọng hợp lý và chuẩn bị hồ sơ cẩn thận. Thí sinh không nên quá lo lắng. Nếu thiếu một thành phần nào đó, các em vẫn có thể bù lại bằng những yếu tố khác mà mình mạnh nhất” – PGS.TS Thắng khuyên.

Các chuyên gia đang trao đổi tại talkshow. Ảnh: THUẬN VĂN

ThS Nguyễn Đỗ Tùng cho rằng hai “tấm vé” thí sinh đều có là điểm học bạ và điểm thi tốt nghiệp THPT – cũng là hai phương thức chiếm tỷ trọng lớn nhất. Ngoài ra, tùy điều kiện, các em có thể lựa chọn thêm các phương thức khác.

Theo ông Tùng, dù đa dạng phương thức, cốt lõi vẫn là đánh giá kết quả học tập THPT.

Về sai lầm phổ biến, ông Tùng chỉ ra ba nhóm chính. Thứ nhất là quên các mốc thời gian quan trọng, do thiếu theo dõi lịch tuyển sinh của Bộ và các trường. Thứ hai sắp xếp nguyện vọng chưa hợp lý. Với tối đa 15 nguyện vọng, thí sinh nên chia thành ba nhóm: tham vọng, phù hợp và an toàn. Nhiều em thường đặt quá nhiều nguyện vọng vượt năng lực hoặc chỉ chọn phương án an toàn mà không đúng sở thích.

Thứ ba, một số thí sinh chọn ngành theo xu hướng hoặc chọn trường không phù hợp, dẫn đến khó khăn khi học. Bên cạnh đó, yếu tố tài chính cũng cần được cân nhắc để tránh lựa chọn vượt quá khả năng của gia đình.

Thạc sĩ Nguyễn Đỗ Tùng (ở giữa) đang chia sẻ những lưu ý cho thí sinh khi xét tuyển đại học năm 2026. Ảnh: THUẬN VĂN

Thạc sĩ Nguyễn Đỗ Tùng lưu ý thí sinh có thể tham khảo điểm chuẩn các năm trước để ước lượng khả năng trúng tuyển của mình.

“Điều quan trọng nhất thí sinh phải hiểu rõ mình đang ở đâu, ngành muốn theo học là gì và phải bám sát các mốc thời gian" - Thạc sĩ Tùng nhấn mạnh.

PHẠM ANH - NGUYỄN QUYÊN