Tuyển sinh Đại học 2026: Thí sinh lúng túng khi tổ hợp truyền thống bị 'xóa sổ'

Ðặt học sinh vào thế bị động

Em N.T.A.T, học sinh chuyên Văn, Trường THPT Lê Hồng Phong (Ninh Bình) cho biết, năm nay, nhiều ngành “nóng”, có điểm chuẩn cao của Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐH Quốc gia Hà Nội) không xét tuyển tổ hợp C00. Dù thông tin này đã được dự báo từ năm trước, A.T vẫn không tránh khỏi cảm giác hụt hẫng. Theo A.T, với học sinh chuyên Văn, trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018, các em thường lựa chọn các môn khoa học xã hội như Lịch sử, Địa lí. “Dù có một năm để chuẩn bị, nhưng với những môn đã học liên tục suốt hai năm, việc xoay chuyển sang tổ hợp khác gần như là bất khả thi”, A.T chia sẻ.

Thí sinh tìm hiểu thông tin tuyển sinh. Ảnh: DƯƠNG TRIỀU

Cùng chung tâm trạng, N.T.H, học sinh một trường THPT tại huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang (cũ) cho hay, do mong muốn theo học tại một trường quân sự, em đã lựa chọn tổ hợp A00 ngay từ lớp 10. Tuy nhiên, mới đây, trường quân sự em đăng kí nguyện vọng thông báo không xét tuyển tổ hợp A00 khiến T.H gần như mất cơ hội vào học.

Việc một số trường đại học điều chỉnh, thậm chí không còn sử dụng các tổ hợp xét tuyển truyền thống như A00 hay C00 phản ánh xu hướng đổi mới tất yếu trong bối cảnh hội nhập và yêu cầu cao hơn của thị trường lao động. Tuy nhiên, thực tế cho thấy những điều chỉnh này đang khiến không ít học sinh rơi vào thế bị động.

Tại các ngày hội tuyển sinh năm 2026 được tổ chức thời gian qua, những trường ĐH không còn sử dụng tổ hợp A00 hoặc C00 đã nhận được rất nhiều câu hỏi, thắc mắc từ thí sinh. Trao đổi với phóng viên, PGS.TS Đặng Hồng Sơn, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐH Quốc gia Hà Nội) cho biết, việc điều chỉnh tổ hợp xét tuyển xuất phát từ yêu cầu của thị trường lao động và bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Theo ông Sơn, các ngành truyền thống trong khối khoa học xã hội và nhân văn hiện nay được đào tạo tại nhiều cơ sở giáo dục ĐH, do đó buộc phải có sự thay đổi để thích ứng với nhu cầu nhân lực. “Tinh thần chung là giảm dần số lượng tổ hợp C00, tăng các tổ hợp có sử dụng ngoại ngữ, chủ yếu là tiếng Anh”, ông Sơn nói.

PGS.TS Đặng Hồng Sơn cũng khẳng định, tổ hợp C00 không bị loại bỏ hoàn toàn như nhiều thí sinh lo ngại. Cụ thể, trong 28 ngành đào tạo của Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn, vẫn có khoảng 50% số ngành, chủ yếu là các ngành khoa học cơ bản, tiếp tục sử dụng tổ hợp C00 trong xét tuyển.

Theo đề án tuyển sinh ĐH chính quy năm 2026, Học viện Báo chí và Tuyên truyền không xét tuyển tổ hợp C00, đồng thời dự kiến tiếp tục sử dụng 16 tổ hợp xét tuyển, trong đó đa số có môn tiếng Anh hoặc cho phép thay thế bằng chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế. Đặc biệt, với phương thức xét tuyển kết hợp, thí sinh bắt buộc phải có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế.

Trước những thay đổi này, không ít thí sinh đã chủ động chuyển hướng lựa chọn tổ hợp khác để ôn tập chuẩn bị cho kì thi tốt nghiệp THPT, dù điều này đồng nghĩa với việc phải chịu thêm áp lực trong giai đoạn nước rút.

Không được phá vỡ tính kế thừa

Từ góc độ quản lí, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục ĐH (Bộ GD&ĐT) cho biết, Bộ đang lấy ý kiến để điều chỉnh quy chế tuyển sinh năm 2026 với ba điểm mới đáng chú ý. Thứ nhất, Bộ lắng nghe ý kiến của chuyên gia và thí sinh về số lượng nguyện vọng đăng kí xét tuyển ĐH. Thứ hai, liên quan đến việc điều chỉnh thông tin tuyển sinh đối với học sinh học trước và sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, nhằm bảo đảm quyền lợi cho thí sinh. Thứ ba, Bộ rà soát các điều chỉnh về tổ hợp xét tuyển của các trường ĐH trong bối cảnh nhiều cơ sở đã công bố đề án tuyển sinh dự kiến.

Theo GS Nguyễn Tiến Thảo, khi điều chỉnh tổ hợp xét tuyển, các trường ĐH đều phải cân nhắc kĩ lưỡng, bảo đảm tính phù hợp và kế thừa. “Tổ hợp xét tuyển cần có các môn nền tảng như Toán hoặc Ngữ văn, kết hợp với một môn phù hợp với đặc thù đào tạo của ngành, ví dụ ngành Bán dẫn gắn với Vật lí, ngành Khảo cổ liên quan đến Lịch sử, Địa lí…”, ông Thảo phân tích. Trong thời gian tới, Bộ GD&ĐT yêu cầu các trường công bố chính thức những tổ hợp mang tính kế thừa, tránh để xảy ra tình trạng học sinh có năng lực, sở trường và nguyện vọng học tập nhưng không có cơ hội chỉ vì thay đổi tổ hợp xét tuyển. Đây cũng là một trong những yêu cầu chủ đạo của quy chế tuyển sinh ĐH năm 2026, dự kiến được Bộ công bố trong tháng 2 nhằm giúp các trường và thí sinh sớm ổn định phương án tuyển sinh.

Đánh giá về việc “xóa sổ” các tổ hợp truyền thống, GS Nguyễn Tiến Thảo cho rằng, nếu thí sinh đã lựa chọn các môn học thuộc tổ hợp C00 mà trường điều chỉnh sang các tổ hợp như Ngữ văn-Lịch sử-tiếng Anh hoặc Toán-Ngữ văn-Lịch sử thì đây có thể là cánh cửa mới, thậm chí rộng mở hơn so với tổ hợp cũ. Ông nhấn mạnh, quy chế tuyển sinh không quy định, không giới hạn các trường phải sử dụng hay loại bỏ tổ hợp cụ thể, bởi đó là quyền tự chủ tuyển sinh. Tuy nhiên, tổ hợp được lựa chọn phải bảo đảm giúp thí sinh có thể theo học và hoàn thành tốt chương trình đào tạo.

Nghiêm Huê