Tuyển sinh 2026: Cân nhắc chọn trường trong bối cảnh tăng học phí

Đa số trường đại học tăng học phí

Thời điểm này, hầu hết các cơ sở giáo dục đại học đã công bố thông tin tuyển sinh năm học 2026-2027, bao gồm mức học phí dự kiến. Theo đó, các trường tiếp tục tăng học phí theo lộ trình, với mức tăng đáng kể ở khối trường tư thục, trường tự chủ tài chính và những ngành đào tạo chi phí cao.

Nhiều trường đại học dự kiến tăng học phí năm học 2026-2027. Ảnh: FTU

Ở nhóm có học phí cao nhất, Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH) công bố mức thu từ 59 đến 130 triệu đồng/năm, tăng 3 đến 5 triệu đồng so với năm trước. Mức cao nhất áp dụng cho chương trình bằng đôi Pháp - Việt, dù thời gian đào tạo chỉ kéo dài 3 năm.

Đại học Phenikaa cũng thuộc nhóm học phí cao, đặc biệt ở ngành Y khoa và Răng - Hàm - Mặt, với mức gốc 150 đến 160 triệu đồng/năm. Sau khi giảm 20% cho khóa tuyển sinh 2026, sinh viên vẫn phải chi trả khoảng 120 đến 128 triệu đồng/năm.

Ở khối ngành y, Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch (thành phố Hồ Chí Minh) ghi nhận mức tăng mạnh, với học phí từ 47 đến 81 triệu đồng/năm; riêng ngành Y khoa và Răng - Hàm - Mặt tăng gần 47%. Các ngành khác cũng tăng từ 12 đến 23%.

Không chỉ y dược, các ngành ngoại ngữ và chương trình quốc tế cũng có mức tăng đáng kể. Trường Đại học Ngoại ngữ (Đại học Quốc gia Hà Nội) dự kiến thu 31 triệu đồng/năm với một số ngành như Ngôn ngữ Nga, Ả Rập…, tăng 10 đến 14,1 triệu đồng; các ngành phổ biến tăng từ 38 lên 42 triệu đồng/năm.

Trong khi đó, các trường công lập đào tạo chương trình chuẩn có mức tăng nhẹ hơn: Đại học Kinh tế Quốc dân 20 đến 28 triệu đồng/năm; Đại học Bách khoa Hà Nội 30 đến 45 triệu đồng/năm; Đại học Ngoại thương 28 đến 35 triệu đồng/năm; Đại học Xây dựng khoảng 20,9 triệu đồng/năm; Học viện Ngân hàng 27,8 đến 29,4 triệu đồng/năm… Mức tăng phổ biến khoảng 10% theo lộ trình, dù một số nơi có thể cao hơn. Đáng chú ý, học phí công bố thường chưa bao gồm các khoản chi bổ sung như giáo dục quốc phòng, thể chất hay học phần tăng cường.

Cân nhắc thực tế khi chọn trường, chọn ngành

Tại Hội nghị tuyển sinh đại học ngày 20-4, GS.TS Lê Quân, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng, chi phí học đại học hiện nay là gánh nặng không nhỏ khi tổng chi phí có thể lên tới khoảng 100 triệu đồng mỗi năm, tương đương thu nhập bình quân của một lao động.

Thí sinh cần cân nhắc để chọn trường đại học có mức phí phù hợp với điều kiện gia đình. Ảnh: Phen

“Đại học không phải là chỗ để học đại”, Thứ trưởng nhấn mạnh, đồng thời lưu ý việc lựa chọn ngành, trường cần được cân nhắc như một khoản đầu tư dài hạn. Nếu không phù hợp với nhu cầu thị trường lao động, đó sẽ là sự lãng phí lớn.

Thực tế, nhiều học sinh đã bắt đầu thay đổi cách tiếp cận. Nguyễn Hà Phương, lớp 12 Trường THPT Lê Quý Đôn - Hà Đông từng dự định đăng ký ngành truyền thông tại một trường tư thục với mức học phí xấp xỉ 100 triệu đồng/năm, nhưng sau khi cân nhắc điều kiện gia đình và tham khảo cơ hội việc làm, em đã chuyển hướng sang ngành Quan hệ công chúng tại một trường công lập với chi phí thấp hơn, đồng thời đăng ký thêm chương trình học song bằng để tăng cơ hội cạnh tranh.

Tương tự, Phạm Anh Khoa, lớp 12, Trường THPT Yên Khánh A (tỉnh Ninh Bình) dù đủ khả năng xét tuyển vào ngành Công nghệ thông tin chương trình quốc tế với học phí cao, nhưng sau đó, em dự kiến lựa chọn học chương trình chuẩn tại một trường công lập, kết hợp tự học thêm kỹ năng lập trình và tham gia các khóa học trực tuyến. Chia sẻ về quyết định này, Anh Khoa cho hay: “Em nghĩ quan trọng là năng lực thật, không nhất thiết phải học chương trình đắt tiền mới có cơ hội tốt”.

Theo các chuyên gia, việc tăng học phí là xu hướng khó tránh khi các trường đẩy mạnh tự chủ tài chính, buộc phải tăng nguồn thu để đầu tư cơ sở vật chất và nâng cao chất lượng đào tạo. Trong bối cảnh đó, phụ huynh và thí sinh cần thay đổi cách tiếp cận. Trước hết, cần tính toán tổng chi phí toàn khóa học, thay vì chỉ nhìn vào mức học phí năm đầu, bởi nhiều trường áp dụng lộ trình tăng học phí theo từng năm.

Bên cạnh đó, cần cân nhắc giữa chi phí và giá trị đào tạo. Một ngành học có học phí cao nhưng gắn với nhu cầu thị trường, cơ hội việc làm tốt có thể là lựa chọn hợp lý hơn so với ngành chi phí thấp nhưng đầu ra hạn chế.

Ngoài ra, việc chủ động tìm hiểu học bổng, chính sách hỗ trợ tài chính cũng rất quan trọng. Nhiều trường hiện triển khai học bổng đầu vào, học bổng theo thành tích hoặc hỗ trợ vay vốn, góp phần giảm áp lực chi phí.

Quan trọng hơn, việc chọn ngành cần dựa trên năng lực và định hướng nghề nghiệp rõ ràng, thay vì chạy theo xu hướng. Song song với đó, các cơ sở giáo dục đại học cũng cần nâng cao trách nhiệm trong tuyển sinh, đào tạo và kết nối việc làm để bảo đảm người học ra trường có việc làm, đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động.

Nam Du