Tuyên Quang đề xuất thi lại môn Toán: Quy chế thi Tốt nghiệp buộc 'hủy kết quả'

Trưởng điểm thi chỉ đạo giúp thí sinh làm bài

Chiều 9/7, UBND Tuyên Quang họp báo thông tin về kết quả điều tra những bất thường điểm thi môn Toán.

Công an tỉnh Tuyên Quang cho biết, liên quan sự việc đã khởi tố 4 bị can để điều tra tội Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ.

Ngoài ông Nguyễn Hà Duy, giáo viên Toán trường THPT chuyên Tuyên Quang, thư ký tại hội đồng thi đã bị bắt, còn có bà Trần Thị Thu Hằng, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Văn Huyên, giữ vai trò Trưởng điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang.

Điểm thi THPT Chuyên Tuyên Quang, nơi Trưởng điểm chỉ đạo giáo viên chỉ bài cho thí sinh trong kỳ thi tốt nghiệp.

Theo xác minh, bà Trần Thị Thu Hằng đã chỉ đạo, định hướng một số cán bộ giúp thí sinh làm bài thi môn Toán. Từ chỉ đạo của bà Hằng, ông Duy đã vào phòng thi hướng dẫn, nhắc bài cho một số thí sinh khi làm bài môn Toán.

Phó Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Tuyên Quang Hoàng Minh Cảnh cho biết, đã gặp mặt thí sinh, phụ huynh và đề xuất thi lại bộ môn Toán.

Không có căn cứ tổ chức thi lại

Ngay sau đó, thông tin từ cuộc họp báo cho biết Sở GD&ĐT tỉnh Tuyên Quang đã tham mưu, đề xuất Bộ GD&ĐT cho phép tổ chức thi lại môn Toán cho các thí sinh tại điểm thi này nhằm đảm bảo quyền lợi.

Tuy nhiên, xét dưới góc độ pháp lí, khoa học khảo thí và tính công bằng xã hội, đề xuất thi lại này không có cơ sở khoa học và có thể tạo ra một tiền lệ không tốt cho ngành giáo dục.

Quang cảnh họp báo chiều nay do Ban Tuyên giáo và Dân vận Tuyên Quang tổ chức. Ảnh: Thành Đạt

Thứ nhất, về Quy chế thi tốt nghiệp THPT hiện hành, Bộ GD&ĐT quy định rõ: Kì thi chỉ được tổ chức mỗi năm một lần. Đợt thi thứ hai hoặc bổ sung chỉ được kích hoạt trong các trường hợp bất khả kháng do thiên tai, dịch bệnh trên diện rộng khiến thí sinh không thể dự thi. Cần nhấn mạnh là đợt thi thứ 2 chỉ dành cho những thí sinh chưa dự thi và do điều kiện khách quan.

Việc một số cán bộ coi thi cố tình vi phạm pháp luật để gian lận thi cử là hành vi vi phạm pháp luật hình sự (đã bị khởi tố về tội Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ). Quy chế thi không có điều khoản nào cho phép "tổ chức thi lại" cho một tập thể khi phát hiện có gian lận mang tính hệ thống.

Vậy, nếu chấp nhận cho thi lại là đang biến một chế tài xử phạt (hủy kết quả thi do vi phạm quy chế) thành một cơ hội "sửa sai làm lại". Điều này hoàn toàn trái ngược với nguyên tắc thượng tôn pháp luật.

Về mặt khoa học khảo thí, dưới góc độ khoa học đo lường giáo dục, một kì thi chuẩn hóa quốc gia đòi hỏi tính đồng nhất và tương đương rất cao về độ khó, độ phân hóa của đề thi.

Đề thi lại chắc chắn phải sử dụng đề dự bị hoặc một mã đề được xây dựng hoàn toàn mới. Về mặt khoa học, không có cách nào chứng minh tuyệt đối đề thi lại có độ khó tương đương 100% so với đề thi chính thức mà gần 1 triệu thí sinh cả nước đã làm ngày 11-12/6 vừa qua.

Việc tổ chức một "sân chơi riêng" với một đề thi khác cho nhóm thí sinh có liên quan đến vụ án gian lận là một sự bất công rõ rệt đối với những học sinh đã thi cử bằng chính thực lực của mình.

Hệ lụy xã hội

Điều quan trọng nhất, thi tốt nghiệp THPT không chỉ để xét tốt nghiệp mà kết quả còn được dùng làm căn cứ quan trọng để xét tuyển vào các trường đại học, cao đẳng.

Nếu chấp nhận đề xuất thi lại của Tuyên Quang, dư luận đặt ra câu hỏi: Phải chăng từ nay về sau, cứ bất kì địa phương nào để xảy ra gian lận, nếu bị phát hiện là sẽ được "xóa bài làm lại"?

Điều này làm tê liệt tính răn đe của quy chế thi. Bản chất của việc đảm bảo quyền lợi chính đáng cho thí sinh phải dựa trên nền tảng của sự công bằng. Không thể vì một lí do nào đó mà làm tổn thương đến niềm tin của hàng triệu phụ huynh, học sinh trên cả nước.

Đối với thí sinh được hưởng lợi từ gian lận thi cử này, chiếu theo Quy chế thi tốt nghiệp THPT 2026, thí sinh đã vi phạm điều 57 của quy chế tại mục 5: Hủy bỏ kết quả thi đối với những thí sinh: có hai bài thi trở lên bị điểm 0 (không) do phạm lỗi quy định tại điểm d khoản 4 Điều này; viết, vẽ vào tờ giấy thi những nội dung không liên quan đến bài thi; để người khác thi thay hoặc làm bài thay cho người khác dưới mọi hình thức; sửa chữa, thêm bớt vào bài làm sau khi đã nộp bài; dùng bài của người khác để nộp.

Như vậy với những thí sinh được “nhét” bài để chép theo quy chế sẽ bị hủy bỏ kết quả thi.

Theo ghi nhận của phóng viên báo Tiền Phong, từ năm 2000 đến nay, Việt Nam có hai kì thi tốt nghiệp THPT đặc biệt. Đó là năm 2007, năm đầu tiên thực hiện cuộc phát động 2 không của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thiện Nhân, kì thi tốt nghiệp được tổ chức 2 lần với lí do, lần đầu kết quả xét tốt nghiệp toàn quốc tụt dốc không phanh, Bộ GD&ĐT phải tổ chức thi lần 2.

Năm 2020, đại dịch COVID-19 trên toàn quốc bắt buộc Bộ GD&ĐT phải tổ chức kì thi tốt nghiệp THPT thành 2 đợt. Đợt 1 dành cho các thí sinh không bị cách li. Đợt 2 tổ chức cho thí sinh ở 27 tỉnh thành do ảnh hưởng của dịch COVID-19 không dự thi đợt 1.

Nghiêm Huê - Nguyễn Hà