Tuyên Quang biến nguồn lực đầu tư công thành động lực phát triển

Ảnh minh họa. (Ảnh: Tuấn Phi/TTXVN)

Tuyên Quang đang đứng trước cơ hội lớn khi nguồn vốn đầu tư công năm 2026 được bổ sung mạnh, tập trung cho hạ tầng giao thông, trường học vùng biên giới, khắc phục hậu quả thiên tai và các chương trình mục tiêu quốc gia.

Tuy nhiên, nguồn lực chỉ thực sự tạo động lực tăng trưởng khi được chuyển hóa kịp thời thành khối lượng xây dựng, công trình hoàn thành và năng lực phát triển mới. Bởi vậy, nâng khả năng hấp thụ vốn đang trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm của tỉnh trong những tháng cuối năm.

Khả năng hấp thụ vốn không đơn thuần được đo bằng số tiền đã giải ngân. Đằng sau mỗi đồng vốn là tiến độ chuẩn bị đầu tư, chất lượng hồ sơ, mặt bằng xây dựng, nguồn vật liệu, năng lực nhà thầu và sự phối hợp giữa các cơ quan, địa phương.

Một dự án được bố trí vốn nhưng chưa có mặt bằng, thủ tục chưa hoàn tất hoặc chưa xác định được khối lượng thực hiện thì nguồn lực vẫn chưa đi vào nền kinh tế. Ngược lại, khi những điểm nghẽn được xử lý kịp thời, đầu tư công không chỉ tạo thêm công trình mà còn mở đường cho sản xuất, dịch vụ, thu hút đầu tư tư nhân và tạo việc làm.

Nguồn lực lớn, áp lực tiến độ cao

Kế hoạch đầu tư công trung hạn vốn ngân sách nhà nước giai đoạn 2026-2030 của tỉnh Tuyên Quang có tổng nguồn lực hơn 56.187 tỷ đồng; trong đó vốn ngân sách Trung ương hơn 29.705 tỷ đồng, vốn ngân sách địa phương hơn 26.481 tỷ đồng.

Riêng trong năm 2026, tỉnh được bổ sung nhiều nguồn vốn lớn, gồm hơn 2.925 tỷ đồng xây dựng trường học tại các xã biên giới, 837 tỷ đồng thực hiện các nhiệm vụ khắc phục hậu quả và phòng, chống thiên tai, 2.000 tỷ đồng từ nguồn tăng thu ngân sách Trung ương năm 2025 cùng hơn 268 tỷ đồng thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa.

Quy mô vốn tăng nhanh mở ra điều kiện để tỉnh hoàn thiện những công trình thiết yếu, khắc phục các điểm nghẽn về giao thông, giáo dục và hạ tầng xã hội. Đồng thời, việc một lượng vốn lớn được giao bổ sung trong thời gian ngắn cũng đặt ra sức ép đối với công tác chuẩn bị dự án và tổ chức thực hiện. Các chủ đầu tư phải đồng thời hoàn thiện thủ tục, lựa chọn nhà thầu, giải phóng mặt bằng, chuẩn bị vật liệu và tổ chức thi công trong điều kiện mùa xây dựng ở khu vực miền núi bị ảnh hưởng nhiều bởi thời tiết, địa hình.

Theo Phó Giám đốc Sở Tài chính Tuyên Quang Trần Minh Học, đến hết ngày 24/7/2026, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công của tỉnh đạt 41,5% kế hoạch; nếu không tính phần vốn được bổ sung trong năm thì đạt 76,6%.

Vốn ngân sách Trung ương giải ngân đạt 31,7%, trong khi ngân sách địa phương đạt 52,9%. Đối với nguồn vốn bổ sung, tỉnh đã giải ngân hơn 1.015 tỷ đồng cho xây dựng các trường học biên giới.

Những con số này cho thấy tiến độ chung chịu tác động đáng kể bởi thời điểm vốn mới được giao và khối lượng thủ tục cần hoàn thành, nhưng cũng đòi hỏi các đơn vị phải tăng tốc mạnh hơn trong thời gian còn lại của năm.

Tiến độ giữa các dự án hiện chưa đồng đều. Hai dự án cao tốc Tuyên Quang-Hà Giang giai đoạn 1, đoạn qua địa bàn các tỉnh Tuyên Quang và Hà Giang, đã giải ngân đạt 100% kế hoạch vốn được giao.

Dự án xây dựng 6 trường học tại các xã Thanh Thủy, Sơn Vĩ, Pà Vầy Sủ, Phố Bảng, Xín Mần và Minh Tân đạt 44,45%; nhóm 11 trường học biên giới đang chuẩn bị đầu tư đạt 30,27%; Tiểu dự án phát triển các đô thị xanh tại Hà Giang đạt 51,3%.

Không chỉ vốn đầu tư công năm 2026, các nguồn vốn chuyển tiếp và vốn ngoài nước cũng cần được thúc đẩy. Vốn đầu tư công năm 2025 kéo dài sang năm 2026 mới đạt 25,18% kế hoạch; vốn đầu tư thuộc các chương trình mục tiêu quốc gia từ năm trước chuyển sang đạt 27%; vốn sự nghiệp đạt 36,1%.

Đối với 8 dự án sử dụng vốn ODA đang triển khai, tỷ lệ giải ngân đến ngày 24/7 đạt 36,2%. Đây là những nguồn lực đã được xác định địa chỉ và mục tiêu sử dụng, vì vậy để vốn chậm đi vào dự án không chỉ ảnh hưởng tiến độ công trình mà còn làm giảm hiệu quả huy động, phân bổ nguồn lực.

Thực tế cho thấy, tỷ lệ giải ngân cao hay thấp không hoàn toàn phản ánh năng lực của một đơn vị nếu tách rời thời điểm giao vốn và đặc điểm từng dự án.

Tuy nhiên, sau khi vốn đã được phân bổ, khả năng chuẩn bị khối lượng, giải quyết thủ tục và tổ chức thi công phải trở thành tiêu chí quan trọng để đánh giá trách nhiệm của chủ đầu tư. Việc phân bổ vốn cũng cần sát hơn với tiến độ thực tế, tránh tình trạng dự án có khối lượng hoàn thành nhưng thiếu vốn thanh toán, trong khi dự án được bố trí vốn lại chưa đủ điều kiện giải ngân.

Không để vốn chờ thủ tục

Ảnh minh họa. (Ảnh: Duy Khương/TTXVN)

Để nâng khả năng hấp thụ vốn, Tuyên Quang đang rà soát tiến độ theo từng dự án, từng nguồn vốn và từng mốc thời gian. Sở Tài chính được giao theo dõi kết quả giải ngân hằng tháng; kiểm tra, tháo gỡ vướng mắc và kiên quyết đề xuất điều chỉnh vốn đối với các dự án không bảo đảm tiến độ để bổ sung cho những công trình đã có khối lượng hoàn thành, có nhu cầu thanh toán.

Quan điểm điều hành là không để xảy ra nghịch lý dự án có khối lượng nhưng chưa được bố trí đủ vốn, trong khi dự án có kế hoạch vốn lại không tạo được khối lượng giải ngân.

Cùng với điều chuyển vốn, tỉnh tập trung xử lý những vướng mắc thuộc các lĩnh vực đất đai, giải phóng mặt bằng, tài nguyên nước, môi trường và thủ tục xây dựng. Các cơ quan chuyên môn phải phối hợp chặt chẽ, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, không để dự án phải chờ đợi do công việc bị chuyển qua lại giữa nhiều đơn vị.

Sáu trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới được yêu cầu tập trung thi công, hoàn thành giai đoạn đầu trước ngày 30/8/2026. Với các chương trình mục tiêu quốc gia, chủ đầu tư và Ủy ban Nhân dân các xã, phường phải khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, nghiệm thu, thanh toán, quyết toán; rà soát những nhiệm vụ không còn đối tượng thụ hưởng hoặc không có khả năng thực hiện để chuyển vốn sang dự án có khả năng hấp thụ tốt hơn.

Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Nhân dân tỉnh Tuyên Quang Nguyễn Mạnh Tuấn cho rằng giải ngân đầu tư công phải được nhìn nhận như một nhiệm vụ trực tiếp thúc đẩy tăng trưởng, chứ không chỉ là hoàn thành chỉ tiêu chi ngân sách.

Mỗi sở, ngành, chủ đầu tư và địa phương cần xác định rõ phần việc thuộc thẩm quyền, chủ động xử lý ngay những vấn đề có thể giải quyết; khó khăn vượt thẩm quyền phải được báo cáo kịp thời, kèm phương án cụ thể. Tiến độ từng dự án phải gắn với trách nhiệm của người đứng đầu, không để giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư hay nguồn vật liệu trở thành lý do kéo dài qua nhiều kỳ báo cáo.

Yêu cầu này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh tỉnh đang đồng thời triển khai nhiều công trình có quy mô lớn, từ cao tốc Tuyên Quang-Hà Giang giai đoạn 2, các tuyến giao thông kết nối khu vực Tân Trào đến hệ thống trường học biên giới, dự án ổn định dân cư và các chương trình mục tiêu quốc gia.

Đây đều là những công trình có khả năng tạo ra tác động lan tỏa lớn, kết nối vùng sản xuất với thị trường, cải thiện điều kiện học tập, ổn định đời sống dân cư và mở thêm không gian thu hút đầu tư.

Đầu tư công được thúc đẩy cũng tạo niềm tin và điều kiện để dòng vốn ngoài ngân sách gia nhập nền kinh tế. Từ đầu năm đến ngày 24/7, tỉnh có 15 dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư với tổng vốn trên 4.227 tỷ đồng; thêm 12 dự án hoàn thành, đi vào hoạt động. Mối quan hệ giữa đầu tư công và đầu tư tư nhân vì thế cần được nhìn nhận trong một tổng thể: hạ tầng công đi trước để giảm chi phí, mở không gian phát triển; vốn tư nhân tiếp nối để tạo nhà máy, dịch vụ, việc làm và nguồn thu ngân sách.

Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân tỉnh Tuyên Quang Nguyễn Văn Sơn nhấn mạnh, quy mô vốn lớn phải đi cùng yêu cầu sử dụng hiệu quả, đúng trọng tâm và tạo ra sản phẩm cụ thể.

Hội đồng Nhân dân tỉnh sẽ tiếp tục tăng cường giám sát việc phân bổ, quản lý và sử dụng vốn; quan tâm tiến độ những công trình trọng điểm, dự án chuyển tiếp và các chương trình tác động trực tiếp đến đời sống nhân dân. Qua giám sát cần kịp thời nhận diện những khâu chậm, làm rõ trách nhiệm, đồng thời hoàn thiện cơ chế để những dự án có khả năng triển khai tốt được bảo đảm nguồn lực.

Năm tháng cuối năm không phải quãng thời gian dài đối với một tỉnh có nhiều dự án triển khai trên địa bàn miền núi rộng, địa hình phức tạp. Vì vậy, tăng tốc giải ngân phải bắt đầu từ việc nâng chất lượng chuẩn bị đầu tư, xử lý dứt điểm mặt bằng, bảo đảm nguồn vật liệu và rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục.

Khi mỗi đồng vốn được đưa đúng lúc vào công trình có khả năng hoàn thành, đầu tư công sẽ phát huy vai trò dẫn dắt, tạo thêm việc làm, thúc đẩy sản xuất, mở rộng không gian phát triển và đóng góp thiết thực vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của tỉnh Tuyên Quang trong năm 2026./.

(TTXVN/Vietnam+)