Tuyên bố chung về thiết lập quan hệ đối tác chiến lược giữa Việt Nam và Slovakia

Thủ tướng Lê Minh Hưng và Thủ tướng Robert Fico gặp gỡ báo chí - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1950 đến nay, Việt Nam và Slovakia đã xây dựng và phát triển mối quan hệ hữu nghị truyền thống và hợp tác nhiều mặt tốt đẹp trên cơ sở tin cậy, bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau, vì lợi ích của nhân dân hai nước.

Nhận thức được tầm quan trọng ngày càng tăng của khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương về địa chính trị, kinh tế và công nghệ, hai bên khẳng định giá trị của việc củng cố quan hệ đối tác giữa Việt Nam và Slovakia, qua đó hỗ trợ kết nối khu vực, thương mại quốc tế mở và trật tự quốc tế dựa trên luật lệ.

Quan hệ Việt Nam - Slovakia được xây dựng trên cơ sở tương đồng về lợi ích và cam kết tuân thủ các nguyên tắc chung của luật pháp quốc tế và

Hiến chương Liên hợp quốc, cũng như các nguyên tắc chung được thống nhất trong Hiệp định khung về Đối tác và Hợp tác Toàn diện giữa một bên là Liên minh châu Âu (EU) và các quốc gia thành viên với một bên là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Các nguyên tắc này bao gồm tôn trọng độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của tất cả các quốc gia và hệ thống chính trị của mỗi nước, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau, cam kết thúc đẩy thương mại mở, công bằng và dựa trên luật lệ, tăng cường vai trò của luật pháp quốc tế và chủ nghĩa đa phương, đồng thời thúc đẩy hòa bình, an ninh và thịnh vượng phù hợp với Hiến chương Liên hợp quốc.

Phát huy nền tảng 75 năm quan hệ song phương, Thủ tướng Chính phủ nước

Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa Slovakia đã nhất trí thông qua Tuyên bố chung về việc nâng cấp quan hệ Việt Nam - Slovakia lên Đối tác Chiến lược.

Việc thiết lập khuôn khổ quan hệ Đối tác Chiến lược nhằm đưa quan hệ hai nước lên một tầm cao mới, củng cố các cơ chế hợp tác hiện có, đồng thời tìm kiếm các phương thức mới để làm sâu sắc hơn nữa hợp tác hai nước trên cả bình diện song phương và đa phương.

Trong khuôn khổ quan hệ Đối tác Chiến lược, Việt Nam và Slovakia sẽ tiếp tục làm sâu sắc hơn nữa hợp tác trong các lĩnh vực cùng quan tâm nhằm mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước, đóng góp vào hòa bình, ổn định, hợp tác và thịnh vượng ở khu vực và trên thế giới, tập trung vào các lĩnh vực sau:

I. Tăng cường hợp tác chính trị và ngoại giao

Hai bên tái khẳng định vai trò quan trọng của các chuyến thăm cấp cao trong việc củng cố quan hệ hữu nghị truyền thống và mở ra triển vọng hợp tác hiệu quả, thực chất giữa Việt Nam và Slovakia, vì lợi ích của nhân dân hai nước, vì hòa bình, ổn định và phát triển tại khu vực. Hai bên nhất trí tăng cường trao đổi các đoàn và đối thoại chính trị ở tất cả các cấp, đặc biệt là cấp cao, và nghiên cứu thiết lập các cơ chế hợp tác mới giữa các bộ, ngành, địa phương của hai nước. Hai bên nhất trí tăng cường tiếp xúc trên tất cả các kênh phù hợp, bao gồm giữa các cơ quan liên quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Chính phủ, Quốc hội và các địa phương Việt Nam với các cơ quan, tổ chức hữu quan của Cộng hòa Slovakia nhằm tăng cường hợp tác chính trị, kinh tế - xã hội, chính sách đối ngoại và hiểu biết lẫn nhau. Hai bên nhất trí đánh giá tham vấn chính trị thường kỳ giữa Bộ Ngoại giao hai nước là cơ chế chủ chốt nhằm rà soát hợp tác và cập nhật về các vấn đề song phương, khu vực và quốc tế. Hai bên bày tỏ mong muốn tăng cường hơn nữa quan hệ giữa các cơ quan lập pháp hai nước, thông qua trao đổi đoàn, tiếp xúc song phương và đa phương, đặc biệt là giữa các lãnh đạo, các ủy ban chuyên môn và các nhóm nghị sĩ hữu nghị hai bên, phù hợp với khuôn khổ quan hệ đối tác mới của hai nước. Hai bên tái khẳng định cam kết đối với chủ nghĩa đa phương, nhấn mạnh vai trò trung tâm của Liên hợp quốc và tầm quan trọng của việc duy trì trật tự quốc tế dựa trên luật lệ và luật pháp quốc tế; đồng thời tái khẳng định nguyên tắc không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực, ủng hộ các nỗ lực của cộng đồng quốc tế nhằm thúc đẩy đối thoại, hòa giải và tìm kiếm các giải pháp hòa bình, toàn diện và bền vững cho các cuộc khủng hoảng hiện nay, hướng tới nền hòa bình toàn diện, công bằng, lâu dài cũng như thúc đẩy và bảo vệ quyền con người trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của Hiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế. Hai bên sẽ tiếp tục tăng cường hợp tác, trao đổi và phối hợp khi phù hợp tại các khuôn khổ khu vực và quốc tế, ủng hộ lẫn nhau khi ứng cử vào các tổ chức quốc tế, đặc biệt là Liên hợp quốc, Liên minh Nghị viện thế giới, ASEAN - EU, ASEM và các khuôn khổ hợp tác liên quan khác. Hai bên cũng sẽ tiếp tục trao đổi về các vấn đề khu vực và quốc tế, thúc đẩy hợp tác trong việc giải quyết các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống, bao gồm dịch bệnh, biến đổi khí hậu, khủng bố, an ninh nguồn nước, an ninh năng lượng và an ninh lương thực, đồng thời thúc đẩy phát triển bền vững, tự do hóa thương mại và tăng cường liên kết kinh tế khu vực. Hai bên tái khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không tại các vùng biển và đại dương, giải quyết hòa bình các tranh chấp trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS). Hai bên ghi nhận tầm quan trọng của việc thực hiện đầy đủ và hiệu quả Tuyên bố năm 2002 về Ứng xử của các Bên ở Biển Đông (DOC). Hai bên cũng hoan nghênh những tiến triển hướng tới việc sớm đạt được một Bộ Quy tắc Ứng xử ở Biển Đông (COC) hiệu lực và thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế, bao gồm Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS).

II. Mở rộng hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư

Hai bên xác định hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư là một trong những trụ cột quan trọng của quan hệ song phương. Trên cơ sở các hiệp định về kinh tế song phương và đa phương hiện có và tính bổ trợ của hai nền kinh tế, hai bên nhất trí làm sâu sắc hơn nữa hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư, đồng thời bảo đảm môi trường kinh doanh cởi mở, công bằng, minh bạch, bình đẳng và không phân biệt đối xử tại thị trường của mỗi bên. Hai bên tái khẳng định cam kết nâng cao vai trò và hiệu quả hoạt động của Ủy ban Liên Chính phủ Việt Nam - Slovakia về Hợp tác Kinh tế, do Bộ Công Thương Việt Nam và Bộ Kinh tế Slovakia đồng chủ trì, coi đây là cơ chế then chốt nhằm xác định và thúc đẩy các lĩnh vực hợp tác cũng như trao đổi về những lĩnh vực có nhiều tiềm năng phát triển hơn nữa. Hai bên cũng nhất trí khuyến khích thành lập các tiểu ban chuyên ngành trực thuộc Ủy ban Liên Chính phủ nhằm rà soát, đánh giá việc thực hiện các thỏa thuận hiện có và đề xuất các biện pháp thúc đẩy thương mại và đầu tư, hướng tới góp phần cân bằng thương mại song phương và tăng cường hơn nữa hợp tác kinh tế. Hai bên nhất trí tạo thuận lợi cho đầu tư tư nhân vào thị trường của nhau thông qua thúc đẩy các hoạt động liên quan tại mỗi nước và tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực cùng quan tâm, trên cơ sở thế mạnh và nhu cầu của mỗi bên, bao gồm: công nghiệp ô tô, điện tử, giao thông vận tải, năng lượng (bao gồm năng lượng hạt nhân), công nghệ xanh, dược phẩm, cơ khí chế tạo, máy móc chuyên dụng, khoa học và công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo. Hai bên nhấn mạnh tầm quan trọng của môi trường thương mại và đầu tư cởi mở, công bằng, minh bạch dựa trên các quy tắc và luật pháp quốc tế, đồng thời tận dụng tối đa các cơ hội hợp tác trong khuôn khổ quan hệ Việt Nam – EU. Hai bên tái khẳng định ủng hộ triển khai đầy đủ và hiệu quả Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA), đồng thời ghi nhận tầm quan trọng của việc thúc đẩy phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ đầu tư Việt Nam – EU (EVIPA), qua đó tăng cường tính chắc chắn về pháp lý và thúc đẩy môi trường kinh doanh minh bạch, có thể dự đoán được. Hai bên cũng bày tỏ sẵn sàng đẩy mạnh hợp tác kinh tế, tăng cường các liên kết thương mại, kinh doanh với các đối tác tại EU và ASEAN, đồng thời thúc đẩy thương mại thủy sản bền vững tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế.

III. Tăng cường hợp tác quốc phòng và an ninh

Hai bên nhất trí tăng cường hợp tác quốc phòng thông qua thúc đẩy trao đổi đoàn các cấp, bao gồm các lĩnh vực như đào tạo nhân sự, giáo dục quân sự, gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, rà phá bom mìn chưa nổ và ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống. Hai bên nhất trí thăm dò khả năng thiết lập tham vấn thường xuyên giữa các cơ quan quốc phòng hai nước và tăng cường hợp tác quốc phòng trong các lĩnh vực cùng quan tâm, phù hợp với nhu cầu và thế mạnh của mỗi bên. Hai bên bày tỏ mong muốn mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực an ninh mạng, an toàn thông tin, phòng chống tội phạm mạng. Hai bên cũng sẽ nỗ lực hoàn tất các thủ tục nội bộ liên quan đến Công ước của Liên Hợp Quốc về chống tội phạm mạng, với nhận thức rằng việc Công ước sớm có hiệu lực sẽ góp phần thúc đẩy hơn nữa hợp tác khu vực và quốc tế trong lĩnh vực này. Hai bên cũng sẽ tăng cường hợp tác phòng, chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia và trao đổi thông tin tội phạm qua các kênh INTERPOL và ASEANAPOL, phù hợp với Thỏa thuận hợp tác giữa Bộ Công an nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Bộ Nội vụ Cộng hòa Slovakia trong lĩnh vực phòng, chống tội phạm, ký ngày 06 tháng 3 năm 2017.

IV. Thúc đẩy hợp tác thực chất trong các lĩnh vực khoa học và công nghệ, giáo dục, văn hóa, du lịch, lao động, nông nghiệp, khí hậu và y tế

Khoa học - công nghệ

15. Hai bên nhất trí làm sâu sắc hơn nữa hợp tác trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, bao gồm chuyển đổi số và phát triển kinh tế số. Hai bên nhất trí tìm kiếm và huy động nguồn lực nhằm triển khai các chương trình hợp tác theo từng giai đoạn, hỗ trợ các dự án nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ giữa các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong những lĩnh vực hai bên có thế mạnh và cùng quan tâm, đồng thời khuyến khích sự tham gia của các doanh nghiệp công nghệ, cũng như các quỹ phát triển và đổi mới sáng tạo. Hai bên cũng sẽ khuyến khích chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm và thực tiễn tốt nhằm nâng cao năng lực quản lý, hoạch định và xây dựng chính sách quốc gia về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Giáo dục - đào tạo

16. Hai bên nhất trí ủng hộ đẩy mạnh hợp tác trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, bao gồm giáo dục đại học và sau đại học thông qua quan hệ đối tác giữa các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp nhằm cung cấp đào tạo, tiến hành nghiên cứu, và phát triển các sản phẩm, giải pháp số có tính ứng dụng cao. Hai bên sẽ đẩy mạnh trao đổi chuyên gia, cán bộ học thuật và sinh viên, thiết lập các dự án chung và tìm kiếm cơ hội hợp tác, đặc biệt trong các lĩnh vực khoa học và công nghệ mới nổi như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, robot, tự động hóa, công nghệ lượng tử, khoa học dữ liệu, khoa học máy tính, công nghệ thông minh và fintech. Hai bên nhất trí xem xét thúc đẩy các chương trình học bổng để hỗ trợ giao lưu sinh viên.

17. Hai bên sẽ tiếp tục hợp tác giáo dục - đào tạo thông qua việc cung cấp học bổng, thúc đẩy các chương trình trao đổi sinh viên và giảng viên, khuyến khích sự tham gia của các cơ sở giáo dục vào các chương trình của EU như ERASMUS+, và nâng cao tính phù hợp của hợp tác đào tạo gắn với nhu cầu đang thay đổi của thị trường lao động.

Văn hóa, Thể thao và Du lịch

18. Hai bên tái khẳng định cam kết sẽ thúc đẩy giúp nhân dân hai nước hiểu biết về nhau sâu sắc hơn, khuyến khích thiết lập, mở rộng các mạng lưới nhằm tăng cường liên kết và hợp tác trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật. Hai bên sẽ phối hợp thúc đẩy hợp tác văn hóa trên nhiều lĩnh vực, bao gồm tăng cường tiếp xúc trực tiếp giữa các cơ sở văn hóa và tận dụng hiệu quả các cơ chế hợp tác hiện có thông qua việc tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa, nghệ thuật, triển lãm, âm nhạc, điện ảnh và thể thao, đặc biệt nhân các dịp lễ lớn như kỷ niệm Quốc khánh và các năm quan trọng kỷ niệm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước.

19. Hai bên sẽ tăng cường trao đổi, kết nối các đối tác trong lĩnh vực du lịch và thể thao, chia sẻ kinh nghiệm và thế mạnh của nhau, đẩy mạnh hợp tác du lịch và tạo điều kiện thuận lợi cho việc tham gia các sự kiện du lịch thường niên được tổ chức tại mỗi nước, qua đó thúc đẩy giao lưu du lịch và tận dụng hiệu quả các chính sách, cơ chế tạo thuận lợi đi lại hiện hành, bao gồm các biện pháp tạo thuận lợi thị thực do Việt Nam áp dụng cho công dân Cộng hòa Slovakia, phù hợp với luật pháp và quy định hiện hành.

20. Hai bên sẽ xem xét việc sớm đàm phán một Hiệp định giữa hai Chính phủ về miễn thị thực cho người mang hộ chiếu công vụ, phù hợp với luật pháp và quy định của mỗi nước.

Lao động

21. Hai bên sẵn sàng tìm kiếm các cơ hội hợp tác hiệu quả và cùng có lợi hơn nữa trong lĩnh vực cung ứng lao động, phù hợp với luật pháp mỗi nước, nhu cầu của thị trường lao động và các tiêu chuẩn bảo trợ xã hội liên quan. Theo đó, hai bên sẽ tập trung nâng cao hiệu quả thực hiện Bản ghi nhớ giữa Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Bộ Lao động, Xã hội và Gia đình Cộng hòa Slovakia, ký ngày 27 tháng 10 năm 2008, về hợp tác trong lĩnh vực cung ứng lao động. Liên quan đến bảo trợ xã hội cho các lao động lưu động, hai bên sẵn sàng khởi động đàm phán một hiệp định về an sinh xã hội.

Nông nghiệp

22. Hai bên nhất trí thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực nông nghiệp, chế biến nông sản và quản lý tài nguyên nước nhằm tạo điều kiện mở rộng thương mại, bao gồm thông qua trao đổi kỹ thuật giữa các cơ quan bảo vệ và kiểm dịch thực vật, chia sẻ thực tiễn tốt về an toàn thực phẩm và các tiêu chuẩn vệ sinh dịch tễ và kiểm dịch thực vật, hợp tác về công nghệ và đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp, trao đổi kinh nghiệm trong quản lý tài nguyên nước, và tăng cường liên kết giữa các tổ chức hữu quan và doanh nghiệp của hai nước.

Chống biến đổi khí hậu và Môi trường

23. Hai bên nhất trí tăng cường hợp tác hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng không (Net Zero), bao gồm thông qua trao đổi thông tin, kinh nghiệm và thực tiễn tốt về giảm phát thải CO₂, định giá các-bon và các công cụ chính sách liên quan khác. Hai bên cũng sẽ hợp tác trong lĩnh vực đa dạng hóa nguồn cung năng lượng, qua đó tăng cường an ninh năng lượng và hỗ trợ quá trình chuyển dịch sang các nguồn năng lượng bền vững, phát thải thấp như năng lượng hạt nhân, năng lượng mặt trời, thủy điện, địa nhiệt và năng lượng gió, đồng thời khuyến khích Chính phủ, các cơ sở nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức khu vực tư nhân của hai nước tích cực tham gia vào các lĩnh vực hợp tác này. Hai bên nhất trí đẩy mạnh hợp tác và trao đổi kinh nghiệm về kinh tế tuần hoàn và quản lý chất thải. Hai bên cũng sẽ tăng cường hợp tác trong lĩnh vực công nghệ xanh.

Y tế

24. Hai bên nhất trí thúc đẩy hợp tác phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực y tế, nhằm tăng cường hợp tác song phương về lực lượng lao động trong lĩnh vực này; đồng thời đẩy mạnh hợp tác thông qua trao đổi thông tin, kinh nghiệm và thực tiễn tốt. Hai bên bày tỏ mong muốn thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực thủy liệu pháp (balneology), bao gồm bảo vệ và khai thác các nguồn tài nguyên chữa bệnh tự nhiên, trao đổi chuyên gia, cũng như phục hồi chức năng và y học vật lý. Bên cạnh đó, hai bên bày tỏ sẵn sàng hợp tác trong lĩnh vực du lịch y tế có quản lý, đặc biệt là các dịch vụ kết hợp du lịch và chăm sóc sức khỏe, bao gồm cả việc sử dụng y học cổ truyền.

Hợp tác pháp luật và tư pháp

25. Hai bên đã trao đổi về khả năng ký kết Bản ghi nhớ hợp tác trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp giữa Bộ Tư pháp Việt Nam và Bộ Tư pháp Slovakia thay thế Bản ghi nhớ đã ký năm 2014, phù hợp với ưu tiên của cả hai bên trong tình hình mới.

Hợp tác địa phương và giao lưu nhân dân

26. Hai bên nhất trí tăng cường hợp tác giữa các địa phương và thúc đẩy giao lưu nhân dân, coi đây là những trụ cột quan trọng của nền tảng xã hội cho quan hệ song phương. Hai bên hoan nghênh hợp tác giữa Thành phố Hồ Chí Minh và thành phố Košice trên cơ sở Bản ghi nhớ hợp tác ký năm 2016. Đồng thời, hai bên sẽ thúc đẩy thiết lập các khuôn khổ hợp tác mới giữa các địa phương và ký kết thêm các văn kiện hợp tác nhằm khai thác tiềm năng của khuôn khổ Đối tác Chiến lược này. Hai bên cũng sẽ hỗ trợ tăng cường gắn kết với cộng đồng người Việt Nam tại Slovakia thông qua các sự kiện văn hóa và các tổ chức cộng đồng, đồng thời thúc đẩy việc đi lại và giao lưu nhân dân giữa các tổ chức xã hội dân sự và đoàn thể hữu nghị của hai nước, phù hợp với luật pháp và quy định của mỗi nước.

27. Căn cứ nội dung của Tuyên bố chung này, Bộ Ngoại giao hai nước sẽ phối hợp với các Bộ, ngành hữu quan xây dựng kế hoạch hành động chung nhằm triển khai các mục tiêu nêu trên.