Tưởng thân thiện với môi trường, ống hút giấy có chỉ số nguy cơ ung thư cao gấp 6 lần nhựa

Ống hút giấy trong một quán bar ở California vào tháng 2/2025. Một nghiên cứu của Hàn Quốc đã phát hiện ra rằng ống hút giấy có thể gây hại cho môi trường nhiều hơn ống hút nhựa. Ảnh: Getty.

Ống hút giấy vốn được quảng bá là giải pháp thân thiện với môi trường thay thế nhựa. Tuy nhiên, một nghiên cứu do Chính phủ Hàn Quốc đặt hàng cho thấy loại ống hút này có tác động tiềm tàng liên quan đến nguy cơ ung thư cao gấp 6,33 lần ống hút nhựa thông thường, làm dấy lên tranh luận về hiệu quả thực sự của việc thay đổi vật liệu.

Theo Korea Herald, nghiên cứu mang tên “Đánh giá toàn diện về ống hút dùng một lần” được Bộ Khí hậu, Năng lượng và Môi trường Hàn Quốc đặt hàng, sau đó được nghị sĩ Kim Wi-sang thuộc đảng đối lập Quyền lực Nhân dân công bố hôm thứ Tư.

Chỉ số nguy cơ ung thư trong nghiên cứu được tính dựa trên lượng phát thải trong toàn bộ vòng đời sản phẩm, từ sản xuất nguyên liệu đến xử lý sau sử dụng. Đây không phải kết luận rằng người trực tiếp sử dụng ống hút giấy có nguy cơ mắc ung thư cao gấp 6 lần.

Ống hút giấy cũng có tác động gây axit hóa môi trường cao gấp 2,04 lần ống hút nhựa thông thường. Chỉ số này phản ánh khả năng các chất phát thải làm tăng độ axit trong môi trường và gây hại cho hệ sinh thái.

Ống hút nhựa thông thường có tác động môi trường thấp hơn

Các nhà nghiên cứu đánh giá 4 loại ống hút: nhựa thông thường, giấy, nhựa phân hủy sinh học và nhựa polyethylene có nguồn gốc sinh học. Phân tích vòng đời xem xét 16 nhóm tác động, gồm phát thải khí nhà kính, độc tính đối với con người, bụi dạng hạt và axit hóa môi trường.

Ống hút nhựa phân hủy sinh học có chỉ số tác động liên quan đến nguy cơ ung thư cao gấp 3,34 lần và tác động gây axit hóa cao gấp 1,98 lần so với loại nhựa thông thường.

Kết quả kém nhất thuộc về nhựa polystyrene có nguồn gốc sinh học. Dù được sản xuất từ nguyên liệu thực vật tái tạo, vật liệu này có cấu trúc hóa học giống nhựa thông thường và không thể phân hủy sinh học. Chỉ số tác động liên quan đến nguy cơ ung thư của nó cao gấp 16,18 lần, tác động gây axit hóa cao gấp 5,9 lần và đứng đầu về mức độ tác động trong 10 trên 16 hạng mục đánh giá.

Ngược lại, ống hút nhựa thông thường có tác động thấp nhất trong 10 hạng mục, bao gồm biến đổi khí hậu, độc tính đối với con người, bụi dạng hạt và axit hóa môi trường.

Theo đài SBS News, nghiên cứu cũng cho thấy ống hút gần như không thể tái chế, bất kể vật liệu chế tạo. Số liệu thống kê chất thải quốc gia cho thấy 73,6% ống hút bị thải bỏ tại Hàn Quốc được đem đi đốt, trong khi 26,4% được chôn lấp.

Nghị sĩ Kim Wi-sang kêu gọi chính phủ bãi bỏ những quy định “vô nghĩa” chỉ thay đổi vật liệu, đồng thời ưu tiên các biện pháp thiết thực nhằm giảm tiêu thụ sản phẩm dùng một lần ngay từ đầu.

Hàn Quốc và nhiều nước thay đổi chính sách về ống hút

Hàn Quốc vẫn gặp khó khăn trong việc duy trì chính sách nhất quán đối với đồ dùng một lần. Theo The Korea Times, nước này công bố kế hoạch cấm ống hút nhựa vào năm 2021, nhưng trì hoãn triển khai vào năm 2022 và tiếp tục hoãn thực thi vô thời hạn vào năm 2023.

Đến năm 2025, chính phủ quyết định các cơ sở kinh doanh chỉ cung cấp ống hút nhựa hoặc giấy khi khách hàng yêu cầu, theo nhật báo JoongAng Ilbo.

Tại châu Á, Đài Loan cấm ống hút nhựa dùng một lần trong một số lĩnh vực từ năm 2019. Nhật Bản thông qua luật năm 2022 yêu cầu cửa hàng tiện lợi và nhà hàng xây dựng kế hoạch giảm tiêu thụ nhựa, theo The Japan News.

Hong Kong áp dụng lệnh cấm từ năm 2024, yêu cầu nhà hàng không cung cấp ống hút nhựa cho khách hàng mà chuyển sang các lựa chọn không làm từ nhựa, chẳng hạn giấy. Trong khi đó, Liên minh châu Âu cấm ống hút nhựa dùng một lần tại các nước thành viên từ năm 2021, khuyến khích sử dụng sản phẩm tái sử dụng, làm từ giấy hoặc có thể ủ phân trong điều kiện phù hợp.

Tranh cãi về lợi ích thực sự của ống hút giấy

Dù được sử dụng rộng rãi trong nỗ lực giảm rác thải nhựa, ống hút giấy ngày càng bị người tiêu dùng chỉ trích vì dễ mềm, kém bền và chưa chắc mang lại lợi ích môi trường như kỳ vọng.

Tranh luận này cũng xuất hiện trong chính trường Mỹ. Theo Reuters, năm 2025, Tổng thống Donald Trump ký sắc lệnh thúc đẩy sử dụng ống hút nhựa, cho rằng các loại ống hút giấy “không hiệu quả”, đồng thời đảo ngược những chính sách hạn chế nhựa dưới thời người tiền nhiệm Joe Biden.

Kết quả nghiên cứu tại Hàn Quốc không có nghĩa nhựa luôn là lựa chọn tốt hơn trong mọi trường hợp. Tuy nhiên, phát hiện này cho thấy việc thay thế vật liệu không tự động giúp giảm tác động môi trường; hiệu quả còn phụ thuộc vào toàn bộ vòng đời sản phẩm và cách xử lý chất thải.

Theo SCMP

Huyền Chi