Tưởng nghẹt mũi do thời tiết không ngờ lệch vách ngăn, biến chứng nhỏ thuốc

Bệnh nặng vì chủ quan tự chẩn đoán

Chị Nguyễn Thị Hương, 52 tuổi (ở Hà Nội) suốt ngày sụt xịt, khó thở vì nghẹt mũi, tưởng bệnh cảm cúm, do thời tiết, viêm xoang... Đến khi đi khám phải phẫu thuật chị mới bất ngờ vì bị lệch vách ngăn mũi, biến chứng của việc thường xuyên nhỏ thuốc.

Trao đổi với PV Khoa học và Đời sống/ Báo Tri thức và Cuộc sống về loại bệnh này, bác sĩ Lê Hồng Anh, Trưởng khoa Tai Thần Kinh, Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương cho biết, nhiều người bị nghẹt mũi trong thời gian dài thường nghĩ nguyên nhân đơn giản là do thời tiết hoặc cảm cúm. Tuy nhiên, trên thực tế, tình trạng này có thể liên quan đến những bất thường cấu trúc trong mũi, phổ biến nhất là lệch vách ngăn mũi hoặc cuốn mũi phì đại.

Bác sĩ Lê Hồng Anh phân tích, vách ngăn mũi là cấu trúc chia khoang mũi thành hai bên. Phần lớn người trưởng thành đều có mức độ lệch vách ngăn nhất định, nhưng đa số không gây triệu chứng và không cần điều trị. Lệch vách ngăn có thể xuất phát từ bẩm sinh, chấn thương vùng mũi hoặc thay đổi trong quá trình phát triển.

Tuy nhiên, khi tình trạng này rõ rệt, người bệnh có thể gặp phải các biểu hiện như nghẹt mũi kéo dài, viêm xoang tái phát, chảy máu mũi hoặc ngủ ngáy. Trong những trường hợp ảnh hưởng đến chức năng hô hấp hoặc chất lượng cuộc sống, bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng sẽ đánh giá và cân nhắc phương pháp điều trị phù hợp, bao gồm cả can thiệp phẫu thuật.

Bên cạnh đó, cuốn mũi phì đại cũng là một nguyên nhân rất thường gặp gây nghẹt mũi. Cuốn mũi có vai trò quan trọng trong việc làm ấm, làm ẩm và lọc không khí trước khi vào phổi. Khi cuốn mũi bị phì đại do viêm mũi dị ứng, tiếp xúc kéo dài với khói bụi, ô nhiễm hoặc do thời tiết lạnh, luồng không khí sẽ bị cản trở, gây cảm giác khó thở bằng mũi.

Điếc tai, viêm xoang do nhỏ nhiều thuốc

Anh N.V.N. (32 tuổi, Bắc Ninh) đi khám trong tình trạng nghẹt mũi, mất thính giác, đau đầu và huyết áp tăng. Bác sĩ chẩn đoán bệnh của anh là do đã nhỏ quá nhiều thuốc xịt mũi có tác dụng co mạch.

Trao đổi với PV Khoa học và Đời sống/ Báo Tri thức và Cuộc sống về việc người dân thường xuyên mua thuốc nhỏ mũi về sử dụng, PGS.TS Nguyễn Thị Ngọc Dinh, nguyên Giám đốc Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương cho biết, thời gian gần đây, ngày nào bà cũng khám cho vài người bị biến chứng do dùng thuốc nhỏ mũi kéo dài, thường là các loại thuốc có tác dụng co mạch như E., P., N., O...

Hầu hết các bệnh nhân tự ý sử dụng hoặc sử dụng đơn thuốc cũ trong thời gian kéo dài từ nhiều tháng đến vài năm.

PGS.TS Nguyễn Thị Ngọc Dinh cảnh báo, đã có nhiều trẻ bị ngộ độc, thậm chí tử vong do dùng nhiều thuốc nhỏ mũi có tác dụng co mạch.

Ngộ độc thường xảy ra ở trẻ dưới 3 tuổi (chiếm 90%) do nhỏ quá liều và không đúng chỉ định. Bệnh nhi thường nhập viện 30 phút đến 6 giờ sau khi sử dụng thuốc, với các triệu chứng lơ mơ, hôn mê, mất phản xạ, ức chế trung tâm hô hấp...

Vì vậy, để tránh các tai biến do ngộ độc, không nên cho trẻ dưới 7 tuổi dùng thuốc này. Ngoài ra, các không nên tự mua thuốc để điều trị.

PGS.TS Nguyễn Thị Ngọc Dinh nhấn mạnh, khi bị ngạt mũi cần phải xác định nguyên nhân, nên đến bác sĩ tai mũi họng để được khám và xác định bệnh, tránh bệnh kéo dài, tuyệt đối không được tự ý dùng thuốc co mạch cho trẻ.

Bác sĩ Lê Hồng Anh, Trưởng khoa Tai Thần Kinh, Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương cho biết thêm, việc lạm dụng thuốc nhỏ hoặc xịt mũi có chứa chất co mạch trong thời gian dài có thể dẫn đến tình trạng viêm mũi do thuốc, khiến nghẹt mũi trở nên dai dẳng và khó điều trị hơn. Nếu kéo dài, tình trạng này còn có thể làm suy giảm khứu giác.

Một điểm mà nhiều người nhận thấy là nghẹt mũi thường nặng hơn vào ban đêm. Nguyên nhân là khi nằm, lưu lượng máu đến niêm mạc mũi tăng lên, gây sung huyết và làm hẹp đường thở. Ngoài ra, tư thế nằm nghiêng có thể khiến một bên mũi bị nghẹt rõ rệt hơn, kết hợp với không khí lạnh và khô vào ban đêm càng làm niêm mạc mũi trở nên nhạy cảm.

Vì vậy, khi tình trạng nghẹt mũi kéo dài trên 1- 2 tuần không cải thiện hoặc kèm theo các triệu chứng như đau đầu, chảy mũi dai dẳng, chảy máu mũi tái diễn hay ảnh hưởng đến giấc ngủ, người bệnh nên đi khám chuyên khoa Tai Mũi Họng để được chẩn đoán chính xác nguyên nhân. Việc điều trị đúng ngay từ đầu không chỉ giúp cải thiện triệu chứng mà còn phòng ngừa các biến chứng liên quan đến mũi xoang.

Để bảo vệ sức khỏe đường hô hấp, bác sĩ khuyến cáo mỗi người nên hạn chế tiếp xúc với khói bụi và các tác nhân dị ứng, đeo khẩu trang khi ra ngoài, giữ ấm cơ thể khi thời tiết lạnh và có thể rửa mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý khi cần thiết. Đặc biệt, không nên tự ý sử dụng thuốc nhỏ hoặc xịt mũi kéo dài nếu chưa có chỉ định từ bác sĩ.

Thuốc nhỏ hoặc xịt mũi thường chứa hoạt chất co mạch, giúp làm co các mạch máu ở niêm mạc mũi, từ đó giảm tình trạng xung huyết, mang lại cảm giác thông thoáng, dễ thở. Chính vì hiệu quả nhanh chóng này, nhiều người đã tự ý sử dụng mà không có chỉ định của bác sĩ.

Tuy nhiên, việc lạm dụng trong thời gian dài có thể gây ra những hệ lụy nghiêm trọng. Người dùng dễ rơi vào tình trạng phụ thuộc thuốc, niêm mạc mũi bị kích thích khiến cuốn mũi phì đại, mất khả năng co hồi, dẫn tới viêm mũi mạn tính. Khi đó, điều trị nội khoa thường không còn hiệu quả, buộc phải can thiệp ngoại khoa như đốt cuốn mũi bằng điện, laser hoặc cắt bỏ một phần hay toàn bộ cuốn mũi dưới.

Đáng lo ngại hơn, khi mũi bị viêm và tắc nghẽn, người bệnh phải chuyển sang thở bằng miệng. Điều này khiến không khí đi vào cơ thể không được lọc sạch, làm ấm và giữ ẩm, từ đó làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý đường hô hấp như viêm họng, viêm thanh quản, viêm phế quản, thậm chí viêm phổi.

Ngoài ra, tình trạng ngạt mũi kéo dài còn ảnh hưởng trực tiếp đến giấc ngủ và chất lượng nghỉ ngơi, làm suy giảm hiệu suất làm việc. Việc sử dụng thuốc co mạch kéo dài cũng có thể gây ra nhiều tác động tiêu cực khác như tăng nguy cơ béo phì, ảnh hưởng đến tim mạch, đặc biệt ở người bị tăng huyết áp, đồng thời liên quan đến các bệnh như viêm xoang, viêm tai giữa, đau đầu và suy giảm chức năng nhận thức.

Mời quý độc giả theo dõi video: Đột quỵ ở người trẻ, cảnh báo về bệnh lý nguy hiểm

Thúy Nga