Từ vụ bác sĩ cứu người trên đường, cần kiến thức sơ cấp cứu cho cộng đồng

Bác sĩ của Trung tâm Cấp cứu 115 tiến hành cấp cứu nạn nhân ngừng tuần hoàn trên đường phố. Ảnh: TTCC

Cần kiến thức “vàng” về ép tim

Vừa qua, câu chuyện bác sĩ của Bệnh viện Thận Hà Nội kịp thời ép tim cứu sống một nam thanh niên ngừng tuần hoàn ngay trên đường phố đã tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng. Câu chuyện không chỉ dừng lại ở sự lan tỏa y đức, mà còn nhấn mạnh bài học sinh tồn vô giá: Cấp cứu trong ngừng tuần hoàn, mỗi phút, mỗi giây đều quyết định sự sống còn của người bị nạn.

Về tầm quan trọng của kiến thức sơ cấp cứu ngoài cộng đồng, BSCKI. Đặng Thị Phương Nga, Trung tâm Cấp cứu 115 Hà Nội cho biết: “Một khảo sát các trường hợp cấp cứu ngừng tuần hoàn tại Trung tâm cấp cứu 115 Hà Nội cho thấy, tỷ lệ người bệnh được người dân ép tim trước khi xe cấp cứu đến chỉ đạt 16,4%. Trong khi đó, khi một người đột ngột ngã xuống, chỉ sau 4 phút, tim ngừng đập, não bộ sẽ bắt đầu tổn thương vĩnh viễn, mỗi giây trôi qua là một cơ hội sống bị mất đi. Xe cấp cứu 115 dù có nỗ lực đến đâu cũng cần thời gian di chuyển trên đường. Vì vậy, 'phút vàng' nằm trong chính bàn tay của những người đứng gần nạn nhân nhất”.

Bất kỳ ai, khi thấy một người đột ngột ngã quỵ, không tỉnh táo, cần bình tĩnh và thực hiện ngay công thức 3 bước đơn giản : “Gọi cấp cứu 115 – Tiến hành ép tim – Kiên trì”.

Bác sĩ hướng dẫn: Trong bước đầu tiên, người dân cần kiểm tra phản ứng của nạn nhân bằng cách: Vỗ mạnh vào vai nạn nhân và hỏi lớn “Anh/chị ơi, có sao không?”. Nếu họ không phản ứng, hãy gọi 115 ngay lập tức hoặc chỉ tận tay một người gần đó và đề nghị họ gọi ngay 115, hãy giao nhiệm vụ cụ thể cho một người để kích hoạt hệ thống đáp ứng y tế ngoại viện nhanh nhất.

Bác sĩ cũng đưa ra lưu ý quan trọng, người cứu nạn không nên gác máy khi đang gọi 115, vì các nhân viên điều phối của Trung tâm Cấp cứu 115 Hà Nội đã được đào tạo để hướng dẫn cách sơ cứu qua điện thoại. Người dân có thể bật loa ngoài để nghe nhân viên y tế hướng dẫn cách kiểm tra thở của nạn nhân và hướng dẫn ép tim cho nạn nhân cho đến khi nhân viên y tế có mặt.

Người cứu nạn cần cúi xuống ghé nghiêng mặt mình bên trên mặt nạn nhân theo hướng nhìn xuống ngực nạn nhân để cảm nhận hơi thở nạn nhân qua tai, má của mình trong khi mắt tập trung nhìn ngực, bụng nạn nhân để quan sát xem bụng/ngực nạn nhân có phập phồng như người đang thở hay không. Nếu không cảm nhận được hơi thở của nạn nhân qua má, tai bạn, cần lập tức tiến hành ép tim.

“Người dân cần nhớ công thức: Bất tỉnh - không thở/thở ngáp, cần ép tim ngay”, BS. Đặng Thị Phương Nga hướng dẫn.

Sang bước 2, khi phải tiến hành ép tim, người cứu nạn cần ép tim nhanh và mạnh cho nạn nhân để duy trì sự sống. Đây là bước quan trọng nhất, không nên sợ làm đau nạn nhân, mà cần ép tim mạnh. Cụ thể, vị trí ép tim là đặt hai bàn tay chồng lên nhau, đặt vào chính giữa ngực nạn nhân (ngang hàng 2 núm vú). Tư thế tay khóa thẳng 2 cánh tay, dùng trọng lực cơ thể ép sâu xuống (ít nhất 5cm). Tốc độ ép nhanh, liên tục (khoảng 100 - 120 lần/phút - nhân viên điều phối 115 sẽ đếm nhịp cho người cứu ép). Trong khi ép tim có thể ép đếm nhanh “1-2-3-4...” liên tục không nghỉ. Bác sĩ lưu ý, để ngực nạn nhân được phồng lên hết sau mỗi lần ép.

Bước 3, người cứu nạn cần kiên trì tiếp tục ép tim liên tục cho đến khi nhân viên y tế đến hoặc khi nạn nhân có dấu hiệu cử động, thở lại. Nếu có người bên cạnh, người dân cần thay phiên nhau mỗi 2 phút để đảm bảo lực ép luôn đủ mạnh. Bác sĩ cũng lưu ý, ép tim liên tục quan trọng hơn việc hà hơi thổi ngạt; có thể không hà hơi thổi ngạt nhưng những người xung quanh cần thay nhau ép tim liên tục.

Khi xe cấp cứu 115 đến, đừng dừng ngay việc ép tim mà vẫn cần tiếp tục ép tim cho đến khi nhân viên y tế ra hiệu để tay của họ thay thế và sử dụng các thiết bị như máy sốc điện, thuốc vận mạch.

Không sợ làm sai

Theo bác sĩ, khi thấy người bị nạn, những người xung quanh đừng để nỗi sợ ngăn cản việc cứu người, không nên sợ làm sai mà chậm trễ “giờ vàng” cấp cứu.

“Nhiều người trong chúng ta ngần ngại vì sợ mình không có chuyên môn, sợ làm sai, sợ làm đau nạn nhân. Nhưng thực tế, khi tim một người đã ngừng đập, thà làm chưa hoàn hảo còn hơn là không làm gì. Một nhịp ép tim dù chưa đúng kỹ thuật 100% vẫn mang lại cơ hội sống cao hơn nhiều so với việc đứng chờ đợi trong bất lực. Đôi bàn tay của bạn, dù không mang áo blouse trắng, vẫn có đầy đủ sức mạnh để giữ lại mạng sống cho nạn nhân”, BS. Đặng Thị Phương Nga nhấn mạnh.

Theo Trung tâm Cấp cứu 115, Trung tâm luôn nỗ lực có mặt nhanh nhất có thể khi nhận thông tin nạn nhân cần cấp cứu và các nhân viên y tế đã được đào tạo để hướng dẫn người dân cách sơ cứu người bị nạn qua điện thoại. Tuy nhiên, lực lượng cấp cứu cũng rất cần sự tiếp sức từ chính người dân, những người có mặt xung quanh nạn nhân. Đôi bàn tay của cộng đồng có thể trở thành nhịp đập nối dài, giúp người bệnh có cơ hội hồi sinh.

Tạ Nguyên/Báo Tin tức và Dân tộc