Từ startup thời chiến đến 'mũi giáo' giúp Ukraine tấn công sâu vào lãnh thổ Nga

Iryna Terekh, giám đốc điều hành của Fire Point. Công ty này có 83 nhà máy tại Ukraine mặc dù chỉ mới được thành lập vào năm 2022 sau khi chiến tranh bùng phát. Anh: Guardian.

Từ một startup ra đời giữa chiến tranh, Fire Point đã nhanh chóng trở thành doanh nghiệp quốc phòng quan trọng bậc nhất của Ukraine. Mỗi tháng, công ty này sản xuất khoảng 100 tên lửa hành trình Flamingo cùng hàng nghìn máy bay không người lái (UAV), góp phần tạo nên năng lực tấn công tầm xa mà Kiev gần như không sở hữu trong giai đoạn đầu xung đột.

Trong cuộc phỏng vấn với tờ Guardian mới đây, Giám đốc điều hành Iryna Terekh cho biết năng lực sản xuất hiện tại đủ để duy trì các chiến dịch tập kích liên tục nhằm vào những mục tiêu quân sự và hạ tầng chiến lược nằm sâu hàng trăm, thậm chí hơn một nghìn km trong lãnh thổ Nga.

Từ startup thời chiến thành "xưởng vũ khí" lớn nhất Ukraine

Fire Point được thành lập năm 2022, ngay sau khi Nga mở chiến dịch quân sự quy mô lớn tại Ukraine. Chỉ trong ba năm, doanh nghiệp này đã phát triển thành một trong những nhà sản xuất vũ khí lớn nhất nước.

Theo bà Terekh, ngoài khoảng 100 tên lửa hành trình Flamingo mỗi tháng, Fire Point còn chế tạo các dòng UAV cánh bằng FP-1 và FP-2 với sản lượng lên tới hàng trăm chiếc mỗi ngày.

Hoạt động sản xuất từng bị chững lại do Liên minh châu Âu (EU) chậm phê duyệt gói tín dụng trị giá 90 tỷ euro dành cho Ukraine. Tuy nhiên, sau khi nguồn tài chính được thông qua, dây chuyền sản xuất đã nhanh chóng hoạt động trở lại.

CEO Fire Point khẳng định vai trò của công ty trong chiến dịch tấn công tầm xa của Ukraine ngày càng rõ nét.

"Tôi không biết có cuộc tấn công tầm xa nào trong vài tháng qua mà không sử dụng sản phẩm của chúng tôi," bà Terekh cho hay.

Theo bà, trung bình mỗi ngày có khoảng 5-15 cuộc tập kích bằng tên lửa hoặc UAV sử dụng vũ khí do Fire Point chế tạo.

Hiện doanh nghiệp vận hành 83 cơ sở sản xuất tại Ukraine cùng một nhà máy ở Đan Mạch, với lực lượng lao động hơn 6.000 người, tăng mạnh so với khoảng 3.500 người vào cuối năm ngoái.

Tướng Ben Hodges, cựu Tư lệnh Lục quân Mỹ tại châu Âu, nhận định sự phát triển của Fire Point phản ánh bước tiến vượt bậc của ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine.

Theo ông, các loại vũ khí do Kiev tự phát triển hiện không chỉ có khả năng xuyên thủng hệ thống phòng không Nga mà còn mang đầu đạn đủ lớn để tạo ra thiệt hại đáng kể đối với các mục tiêu chiến lược.

Các công nhân tại một nhà máy của Fire Point ở Ukraine đang sản xuất máy bay không người lái. Ảnh: Guardian.

Flamingo và UAV tầm xa giúp Ukraine vươn tới hơn 1.800 km

Vũ khí nổi bật nhất của Fire Point hiện nay là tên lửa hành trình Flamingo.

Loại tên lửa này có thể mang đầu đạn nặng khoảng 1.150 kg, đủ sức xuyên phá các công trình bê tông kiên cố.

Tháng 6 vừa qua, Flamingo được sử dụng trong cuộc tập kích nhằm vào một nhà máy sản xuất linh kiện quân sự tại Cheboksary, nằm cách thành phố Kharkiv của Ukraine hơn 965 km.

Tuy nhiên, theo Fire Point, quãng đường thực tế mà tên lửa bay lên tới khoảng 1.800 km, do phải lựa chọn đường bay phức tạp nhằm tránh mạng lưới phòng không của Nga. Công ty cho biết đây là một trong những hành trình dài nhất từng được ghi nhận đối với một tên lửa hành trình.

Điểm đáng chú ý khác là chi phí. Mỗi quả Flamingo có giá chưa tới 600.000 USD, thấp hơn rất nhiều so với tên lửa hành trình Tomahawk của Mỹ, vốn có giá khoảng 3,5 triệu USD.

Song song với Flamingo, Fire Point còn phát triển dòng UAV tầm xa FP-1, có tầm hoạt động hơn 1.600 km.

Loại UAV này chủ yếu được sử dụng để tập kích các nhà máy lọc dầu và cơ sở năng lượng của Nga – những mục tiêu thường có hệ thống phòng không mỏng hơn các căn cứ quân sự.

Theo The Guardian, chiến dịch tấn công bằng UAV của Ukraine đã góp phần khiến sản lượng lọc dầu của Nga giảm khoảng 20%, đồng thời gây ra tình trạng thiếu nhiên liệu cục bộ tại một số khu vực.

Chi phí chế tạo mỗi UAV FP-1 chỉ dao động từ 55.000-75.000 USD, thấp hơn rất nhiều so với tên lửa hành trình truyền thống, cho phép Ukraine duy trì các cuộc tập kích với cường độ cao.

Trong khi đó, theo các ước tính của Ukraine, Nga hiện vẫn sản xuất khoảng 70 tên lửa hành trình Kh-101, 25 tên lửa Kalibr và khoảng 60 tên lửa đạn đạo Iskander-M mỗi tháng. Khoảng cách về năng lực sản xuất vẫn còn lớn, nhưng Kiev đang từng bước thu hẹp lợi thế tấn công tầm xa của Moscow.

Máy bay không người lái đang được sản xuất tại một trong những nhà máy của Fire Point ở Ukraine. Ảnh: Guardian.

Tham vọng xây dựng hệ thống phòng thủ thay thế Patriot

Không chỉ tập trung vào vũ khí tấn công, Fire Point còn là doanh nghiệp chủ lực trong dự án Freyja – chương trình hợp tác giữa Ukraine và chín quốc gia châu Âu nhằm phát triển hệ thống phòng thủ tên lửa mới, được kỳ vọng trở thành lựa chọn thay thế Patriot của Mỹ.

Một biến thể của dòng FP-7 sẽ được sử dụng để phát triển tên lửa đánh chặn, trong khi Fire Point đảm nhận việc chế tạo bệ phóng và tên lửa với mục tiêu đưa giá thành xuống khoảng 1 triệu USD/quả.

Theo bà Terekh, Ukraine vẫn đánh giá rất cao Patriot nhưng nguồn cung toàn cầu hiện quá hạn chế.

"Chúng tôi rất yêu Patriot," bà nói.

Tuy nhiên, bà cho biết toàn bộ năng lực sản xuất tên lửa PAC-3 trên toàn thế giới hiện chỉ đạt khoảng 600-700 quả mỗi năm, trong khi riêng chiến sự Trung Đông đã tiêu thụ lượng tên lửa tương đương chỉ trong khoảng hai tuần.

Fire Point kỳ vọng nguyên mẫu đầu tiên của Freyja sẽ được thử nghiệm vào tháng 7 năm sau.

Song song với đó, công ty cũng đang phát triển tên lửa đạn đạo đầu tiên do Ukraine tự thiết kế, với mục tiêu tiến hành vụ phóng thử trước cuối năm nay.

Logo của Fire Point được đặt phía trên bàn làm việc tại một trong những nhà máy của công ty ở Ukraine. Ảnh: Guardian.

Ukraine muốn trở thành cường quốc công nghiệp quốc phòng

Fire Point hiện vẫn do nhà sáng lập Denys Shtilerman nắm giữ phần lớn cổ phần.

Giám đốc điều hành Iryna Terekh vốn xuất thân là kiến trúc sư trước khi gia nhập công ty vào năm 2023, khi Fire Point chỉ có 18 nhân viên.

Theo bà, cuộc xung đột đã buộc Ukraine phải tái cấu trúc toàn bộ nền công nghiệp, đồng thời tạo ra cơ hội xây dựng một ngành công nghệ quốc phòng hiện đại.

"Ukraine trong nền kinh tế hậu chiến cần trở thành quốc gia xuất khẩu các sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Chúng tôi không muốn chỉ được biết đến như 'vựa lúa của thế giới' nữa."

Hiện toàn bộ sản phẩm của Fire Point vẫn được ưu tiên phục vụ quân đội Ukraine và chưa được xuất khẩu. Tuy nhiên, với tốc độ phát triển hiện nay, nhiều chuyên gia nhận định ngành công nghiệp quốc phòng có thể trở thành một trong những trụ cột quan trọng nhất của nền kinh tế Ukraine sau khi xung đột kết thúc.

Theo Reuters, Guardian

Huyền Chi