Từ ngày 15/8, lỗi không trang bị ghế trẻ em trên ô tô chỉ bị phạt cảnh cáo: Hiểu thế nào cho đúng?

Căn cứ xác định đối tượng áp dụng và mốc hiệu lực

Để làm rõ những vấn đề pháp lý xoay quanh quy định mới này, PV Gia đình và Xã hội đã có cuộc trao đổi với tiến sĩ, luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng luật sư Chính Pháp, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội.

Giải đáp thắc mắc về thời gian áp dụng và đối tượng cụ thể của quy định mới, tiến sĩ, luật sư Đặng Văn Cường cho biết theo Khoản 3 Điều 7 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 Luật có liên quan đến an ninh, trật tự năm 2025, nội dung sửa đổi khoản 3 Điều 10 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ đã chính thức áp dụng từ ngày 1/7/2026 thay vì mốc 1/1/2026 như dự kiến trước đó.

Tiến sĩ, Luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng luật sư Chính Pháp, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội.

Theo quy định mang tính bắt buộc này, khi chở trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35m trên xe ô tô chở người đến 08 chỗ không kể chỗ của người lái xe, người điều khiển phương tiện không được cho trẻ em ngồi cùng hàng ghế với người lái, trừ trường hợp đặc thù là xe ô tô chỉ có một hàng ghế.

Song song với đó, người lái xe phải sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em, đồng thời hướng dẫn trẻ sử dụng đúng cách đối với các dòng xe cá nhân, riêng xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách tạm thời được miễn trừ áp dụng nội dung này.

Đối với các dòng xe ô tô chở người từ 08 chỗ trở lên và xe kinh doanh vận tải chuyên chở trẻ em, luật cũng quy định rõ phải có thiết bị ghi nhận hình ảnh trẻ em cũng như hướng dẫn bảo đảm an toàn theo lộ trình quy định của pháp luật.

Đề cập sâu hơn đến các chỉ số định lượng, luật sư Đặng Văn Cường lưu ý rằng hiện nay pháp luật Việt Nam chưa ban hành danh mục quy định cụ thể từng mức cân nặng tương ứng với từng loại ghế mà chỉ yêu cầu sử dụng thiết bị phù hợp. Do đó, để bảo đảm khả năng bảo vệ tối ưu cho con em mình trong trường hợp xảy ra va chạm, các bậc phụ huynh cần chủ động căn cứ vào chỉ số cơ thể thực tế của trẻ kết hợp với các tiêu chuẩn kỹ thuật được công bố từ phía nhà sản xuất.

Phạt cảnh cáo từ ngày 15/8/2026

Làm rõ khái niệm về công cụ bảo vệ, luật sư Đặng Văn Cường nhấn mạnh thiết bị an toàn cho trẻ em có nội hàm rộng hơn ghế an toàn chuyên dụng, bao gồm cả các thiết bị hỗ trợ khác được thiết kế riêng nhằm cố định trẻ phù hợp với chiều cao, cân nặng, từ đó giúp giảm nguy cơ chấn thương khi xe phanh gấp hoặc xảy ra tai nạn. Một thiết bị đạt chuẩn trước hết phải đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật được cơ quan thẩm quyền công nhận, đồng thời phải được lắp đặt đúng kỹ thuật và sử dụng đúng đối tượng.

Thiết bị an toàn cho trẻ em có nội hàm rộng hơn ghế an toàn chuyên dụng. Ảnh minh họa

Về chế tài xử phạt đối với các hành vi vi phạm, ban đầu, Điểm m Khoản 3 Điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định phạt tiền từ 800.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với người lái xe ô tô có hành vi chở trẻ em dưới 10 tuổi, cao dưới 1,35m ngồi ghế trước hoặc không sử dụng thiết bị an toàn.

Tuy nhiên, một điểm mới đáng chú ý là Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 238/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15/8/2026 nhằm sửa đổi, bổ sung Nghị định số 168/2024/NĐ-CP. Theo Khoản 1 Điều 2 của Nghị định mới này, hình thức phạt tiền đối với hành vi trên đã được điều chỉnh giảm xuống thành phạt cảnh cáo đối với người lái xe ô tô cá nhân vi phạm.

Như vậy có nghĩa là từ nay đến 15/8, tài xế ô tô cá nhân chở trẻ em dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 mà không dùng thiết bị an toàn phù hợp sẽ không bị phạt tiền. Từ 15/8, tài xế sẽ bị phạt cảnh cáo.

Cảnh cáo là mức thấp nhất trong xử phạt vi phạm hành chính ở lĩnh vực giao thông, áp dụng đối với những lỗi vi phạm không nghiêm trọng, sau đó đến phạt tiền, tịch thu phương tiện. Tuy nhiên, hiện không có quy định nào về việc bị phạt cảnh cáo bao nhiêu lần sẽ bị chuyển sang phạt tiền. Mỗi lần vi phạm được xem xét độc lập.

Theo điều 56 Luật Xử lý vi phạm hành chính, trường hợp bị phạt cảnh cáo sẽ không lập biên bản. Dù vậy, căn cứ điều 69 của luật này, cơ quan có thẩm quyền vẫn có thể ban hành quyết định xử phạt cảnh cáo bằng văn bản và gửi cho người vi phạm.

Liên quan đến vấn đề tái phạm, điều 7 Luật xử lý vi phạm hành chính quy định người bị xử phạt cảnh cáo nếu trong thời hạn 6 tháng không tái phạm thì được coi là chưa bị xử lý vi phạm hành chính.

Hiện chưa có quy định nào quy định trường hợp không sử dụng ghế trẻ em trên ô tô đã bị xử phạt cảnh cáo mà tiếp tục tái phạm sẽ bị chuyển sang xử phạt bằng tiền. Đồng thời, hình thức xử phạt cảnh cáo cũng không bị trừ điểm giấy phép lái xe.

Sự điều chỉnh này cho thấy cơ quan quản lý không chỉ xử phạt hành vi không có ghế mà còn hướng đến việc nhắc nhở, hướng dẫn người dân sử dụng đúng cách. Thực tế, một chiếc ghế an toàn nếu lắp sai vị trí, không cài dây đai hoặc không vừa vặn với thể trạng của trẻ cũng sẽ làm giảm đáng kể hiệu quả bảo vệ.

Bên cạnh chế tài hành chính mang tính chất răn đe giáo dục, nếu người điều khiển phương tiện cố tình vi phạm dẫn đến hậu quả nghiêm trọng thì vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự độc lập. Ví dụ, trong trường hợp tài xế chở trẻ em không có thiết bị an toàn dẫn đến tai nạn giao thông làm trẻ bị thương tích với tỷ lệ từ 61% trở lên, người vi phạm sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ theo quy định tại Điều 260 Bộ luật Hình sự, với khung hình phạt nghiêm khắc từ 1 năm đến 5 năm tù.

Bước tiến tiệm cận với thông lệ quốc tế

Nhìn nhận về tầm ảnh hưởng mang tính xã hội, Tiến sĩ, Luật sư Đặng Văn Cường khẳng định quy định mới này là một bước tiến quan trọng trong chính sách bảo vệ trẻ em, đưa hệ thống pháp luật giao thông đường bộ của Việt Nam tiệm cận gần hơn với thông lệ quốc tế. Trong bối cảnh Việt Nam đang hội nhập sâu rộng, hướng đến xây dựng chính phủ số, đô thị thông minh và nâng cao đời sống cho người dân thì việc hoàn thiện các quy định về an toàn giao thông là điều hết sức cần thiết.

Nhiều nghiên cứu khoa học trên thế giới đã chứng minh việc sử dụng ghế an toàn đúng cách có thể giảm phần lớn nguy cơ tử vong và chấn thương nghiêm trọng cho trẻ nhỏ khi xảy ra va chạm. Trong khi đó, tại Việt Nam, thói quen cho trẻ ngồi ghế trước, bế trẻ trong lòng hoặc để trẻ ngồi tự do trong khoang cabin khi xe đang lưu thông vẫn còn diễn ra phổ biến.

Quy định mới này là một bước tiến quan trọng trong chính sách bảo vệ trẻ em, đưa hệ thống pháp luật giao thông đường bộ của Việt Nam tiệm cận gần hơn với thông lệ quốc tế. Ảnh minh họa

Chính vì vậy, việc luật hóa quy định này từ ngày 1/7/2026 mang ý nghĩa to lớn trong việc đặt sự an toàn của trẻ lên hàng đầu, tác động trực tiếp nhằm thay đổi nhận thức của phụ huynh và thúc đẩy thị trường thiết bị an toàn phát triển theo hướng tiêu chuẩn hóa.

Để quy định thực sự đi vào cuộc sống một cách hiệu quả, việc áp dụng hình thức phạt cảnh cáo của Nghị định 238/2026/NĐ-CP trong giai đoạn này là bước đệm hợp lý, giúp người dân có thời gian chuyển đổi hành vi.

Trong thời gian tới, cơ quan chức năng cần phối hợp đồng bộ giữa công tác kiểm soát trên đường, tăng cường tuyên truyền kỹ năng lắp đặt và hỗ trợ người dân tiếp cận các sản phẩm đạt chuẩn với chi phí hợp lý, hướng tới mục tiêu cuối cùng là hình thành thói quen bảo vệ trẻ em mỗi khi tham gia giao thông bằng xe ô tô.