Từ năm 2028, toàn bộ thủ tục hành chính ngành mỹ phẩm sẽ được thực hiện trực tuyến

Từ năm 2028, toàn bộ thủ tục hành chính ngành mỹ phẩm sẽ được thực hiện trực tuyến. Ảnh: N.K

Đây được xem là bước chuyển lớn của ngành mỹ phẩm Việt Nam sang mô hình quản trị dựa trên dữ liệu số và hậu kiểm.

Bộ Y tế sẽ xây dựng và vận hành hệ thống cơ sở dữ liệu mỹ phẩm quốc gia tập trung, kết nối với Cổng dịch vụ công quốc gia và Hệ thống một cửa quốc gia của cơ quan Hải quan. Dữ liệu trên hệ thống này sẽ là căn cứ pháp lý để xác định trạng thái lưu hành của sản phẩm trên thị trường.

Theo dự thảo, việc liên thông dữ liệu giữa Bộ Y tế và cơ quan Hải quan có thể giúp giảm tới 90% thời gian thông quan nhờ cơ chế đối soát tự động số quản lý và tình trạng pháp lý của sản phẩm ngay tại thời điểm đăng ký tờ khai.

Một thay đổi đáng chú ý khác là thủ tục công bố mỹ phẩm sẽ được rút ngắn xuống còn ba ngày làm việc kể từ khi doanh nghiệp hoàn tất nghĩa vụ nộp phí trực tuyến. Hệ thống sẽ tự động cấp số quản lý điện tử thay cho phiếu công bố giấy như trước đây.

Dự thảo cũng chuyển mạnh sang cơ chế hậu kiểm. Doanh nghiệp sẽ tự chịu trách nhiệm về chất lượng, an toàn và hồ sơ sản phẩm. Cơ quan quản lý tập trung giám sát sau lưu hành thông qua dữ liệu điện tử và kiểm tra hồ sơ thông tin sản phẩm (PIF).

Một điểm mới là áp dụng “Hộ chiếu số sản phẩm” (Digital Product Passport, DPP) và mã QR truy xuất nguồn gốc. Quy định này bắt buộc với mỹ phẩm nhóm A, tức nhóm có mức độ rủi ro cao hơn, ngay khi hệ thống vận hành chính thức. Các nhóm sản phẩm khác được khuyến khích áp dụng.

Thông qua mã QR, người tiêu dùng và lực lượng quản lý thị trường có thể tra cứu nguồn gốc, lịch sử chất lượng và tình trạng pháp lý của sản phẩm. Cơ quan soạn thảo kỳ vọng đây sẽ là công cụ hỗ trợ chống hàng giả, hàng nhái trên thị trường và các sàn thương mại điện tử.

Dự thảo cũng đưa ra lộ trình chuyển tiếp. Trước ngày 1-7-2028, các doanh nghiệp phải cập nhật toàn bộ dữ liệu sản phẩm đã công bố trước đó lên hệ thống điện tử mới.

Từ ngày 1-1-2029, việc quản lý mỹ phẩm nhập khẩu sẽ được phân cấp hoàn toàn cho địa phương. Khi đó, các Sở Y tế sẽ tiếp nhận và xử lý hồ sơ công bố mỹ phẩm của doanh nghiệp trên địa bàn.

Bên cạnh việc cắt giảm bốn thủ tục hành chính liên quan xác nhận nội dung quảng cáo, tương đương giảm 33,3% số thủ tục của ngành, nhiều doanh nghiệp cũng bày tỏ lo ngại về áp lực tuân thủ mới.

Một số hiệp hội doanh nghiệp như Amcham và Eurocham cho rằng quy định tạm dừng tiếp nhận hồ sơ từ 6-24 tháng đối với doanh nghiệp vi phạm là quá nghiêm khắc, có thể ảnh hưởng lớn đến kế hoạch kinh doanh. Ngoài ra, yêu cầu báo cáo biến cố bất lợi nghiêm trọng trong vòng 24 giờ kể từ khi tiếp nhận thông tin cũng đang gây tranh luận về tính khả thi.

Theo giới chuyên môn, việc số hóa toàn bộ thủ tục hành chính ngành mỹ phẩm là xu hướng tất yếu nhằm nâng cao tính minh bạch và năng lực cạnh tranh của thị trường. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc lớn vào hạ tầng công nghệ, khả năng liên thông dữ liệu và năng lực hậu kiểm của cơ quan quản lý.

Kỳ Anh