Từ một bức khỏa thân đến quyết định đổi đời của Gauguin

Tác giả: George Roddam, Sława Harasymowics

Đây là Gauguin

Sách kể về cuộc đời và sự nghiệp của họa sĩ Hậu Ấn tượng vĩ đại người Pháp Gauguin, từ cậu bé có thân thế đặc biệt đến chàng trai thích phiêu lưu, mạo hiểm rồi trở thành một viên chức môi giới chứng khoán và cuối cùng lựa chọn nghệ thuật là lối thoát giúp ông trốn khỏi cái cuộc sống tù hãm.

Từ một bức khỏa thân đến quyết định đổi đời của Gauguin

“Nghiên cứu mẫu khỏa thân” được giới phê bình chú ý, tiếp thêm động lực để Gauguin năm 1883 bỏ công việc chứng khoán và theo đuổi hội họa.

Trích đoạn bức tranh Nghiên cứu mẫu khỏa thân (Cô gái đang may áo) được họa sĩ Paul Gauguin vẽ năm 1880. Ảnh: wikipedia.

Các họa sĩ Ấn tượng muốn vẽ lại cuộc sống họ thấy quanh mình, thay vì chỉ tạo nên những bản sao tẻ nhạt theo các bậc thầy cựu truyền. Họ đặc biệt hứng thú với cảnh tượng cuộc sống hiện đại, dù là ở Paris hay ở vùng đồng quê quanh đó. Mục tiêu của họ là vẽ lại chính xác những gì đôi mắt nhìn thấy, ghi nhận cái ấn tượng đọng lại trên võng mạc bởi những sắc màu của thế giới.

Bức Nghiên cứu mẫu khỏa thân của Gauguin, được trưng bày trong triển lãm Ấn tượng lần thứ sáu năm 1881, cũng theo đuổi mục tiêu này. Gauguin không vẽ một bức tranh khỏa thân lý tưởng hóa. Thay vào đó, ông hầu như chỉ ghi nhận những gì mình nhìn thấy: một người phụ nữ bình thường đang làm một công việc thường nhật, trong một bối cảnh nội thất hiện đại.

Một số chi tiết trong tranh mang vẻ “nghệ thuật” một cách chủ đích - như chiếc đàn treo trên tường, có thể do Gauguin vẽ thêm vào cảnh thật. Nó cho thấy cách thể hiện khuôn sáo về lối sống phóng túng của một nghệ sĩ: những nhạc cụ cổ lỗ kiểu này thường được thấy trong tranh của các họa sĩ Lãng mạn thời kỳ trước đó.

Nhưng ngoài chi tiết khá lỗi thời này ra, bức tranh của Gauguin hoàn toàn theo kịp thời đại. Ông đã tuân theo quy trình vẽ của phái Ấn tượng, quan sát kỹ cách ánh sáng tự nhiên chiếu vào khung cảnh, ghi nhận những bóng màu trên cơ thể người phụ nữ, và phần bóng màu xanh lam do đầu gối cô in lên tấm ga màu trắng.

Một trong những nguyên lý trung tâm của chủ nghĩa Ấn tượng là bóng không phải đen mà có màu, tùy theo tính chất của ánh sáng quanh nó. Họ cho rằng ánh sáng tự nhiên hơi có màu vàng vì nó đến từ Mặt trời, do đó bóng phải phảng phất sắc lam, vì xanh lam là màu bổ túc của màu vàng, nằm đối diện màu vàng trên vòng màu.

Như trong tranh của Monet, Renoir và các họa sĩ Ấn tượng khác, màu sắc rất tươi sáng, và Gauguin đã sử dụng kỹ thuật quệt cọ nhanh của phái Ấn tượng để tạo nên hiệu ứng ánh sáng lung linh nhất thời trên tranh.

Người phụ nữ trong tranh có thể là Justine, người hầu gái nhà Gauguin. Mette ngày càng không thích việc chồng mình bỏ quá nhiều thời gian vào nghệ thuật, nên đã cấm ông thuê người mẫu chuyên nghiệp. Có lẽ bà lo ông ngoại tình. Khi nhìn thấy bức tranh, bà đã đuổi Justine ra khỏi nhà.

Một quyết định quan trọng

Bức Nghiên cứu mẫu khỏa thân được các nhà phê bình có tầm ảnh hưởng chú ý. Họ ca ngợi việc bức tranh đã miêu tả chân thực thịt da người nữ cùng với cái trọng tâm của nó: vẻ ngoài của một phụ nữ đương đại bình thường.

Được tiếp sức bởi thành công này, năm 1883, Gauguin đưa ra một quyết định quan trọng. Thị trường chứng khoán Paris vừa sụp đổ, và tuy công việc của ông ở Bertin vẫn được đảm bảo trong thời gian này, nhưng ông vẫn quyết định thôi việc và toàn tâm toàn ý làm nghệ thuật trong vòng một năm.

Mette nổi cơn tam bành. Bà sắp sửa lâm bồn đứa con thứ năm của họ, và bà cho rằng chồng mình đang ích kỷ mà quên đi trách nhiệm làm cha.

George Roddam, Sława Harasymowics

Đông A và NXB Dân Trí