Từ lùm xùm của hoa hậu Bảo Ngọc: Vì sao người đẹp Việt thích 'phông bạt' học vấn?

Từ "học bổng toàn phần" đến "sinh viên Harvard"

Ngày 20/6, hoa hậu Bảo Ngọc đăng thư báo trúng tuyển thạc sĩ ngành Khoa học và Chính sách môi trường tại Trường Quan hệ Quốc tế và Công vụ (SIPA) thuộc Đại học Columbia (Mỹ).

Sau bài đăng này, người dùng mạng chỉ ra loạt "sạn" khó tin đối với văn bản chính thức từ một trường đại học thuộc hệ thống Ivy League danh giá như: cụm từ "no tuition" (không tốn học phí) bị viết sai thành "ho tuition"; tên giám đốc phụ trách chương trình là Tiến sĩ Steven Cohen lại dùng tên thân mật "Steve Cohen" trên văn bản có tính pháp lý với chữ ký bị cho là có sự khác biệt; và cách hành văn, định dạng của bức thư thiếu đi sự trang trọng, chuyên nghiệp thường thấy ở các thông báo nhập học từ Đại học Columbia.

Bị nghi ngờ, hoa hậu Bảo Ngọc đăng một bức thư báo trúng tuyển khác thừa nhận đã xử lý hình ảnh vì "một số thông tin cá nhân và dữ liệu cần được bảo mật được ẩn đi nhằm đảm bảo quyền riêng tư".

Sau đó, cô tiếp tục thông tin tới báo chí, cho biết quản trị viên fanpage đã dùng AI để hỗ trợ che thông tin cá nhân trong thư. Việc AI tự động tái tạo sai một số ký tự trên văn bản dẫn đến lỗi như cụm từ "ho tuition" thay vì "no tuition".

Bảo Ngọc nói đây là lỗi kỹ thuật phát sinh ngoài ý muốn và ê-kíp đã thiếu cẩn trọng khi không đối chiếu lại với tài liệu gốc trước khi đăng tải. Dù vậy, lời giải thích thứ 2 của người đẹp vẫn không hề làm dịu đi những tranh luận trên mạng xã hội.

Hoa hậu Bảo Ngọc. Ảnh: FBNV

Bởi lẽ, nếu cụm từ "no tuition" bị biến thành "ho tuition" là lỗi nhận dạng ký tự quang học khá phổ biến của hầu hết mô hình AI thì việc cụm từ "15.000 USD" bị biến thành "no tuition" lại là trường hợp khó lý giải theo logic thông thường.

"15.000 USD" và "no tuition" là 2 cụm từ hoàn toàn khác nhau về độ dài, ý nghĩa và cấu trúc. Để AI tạo ra một cụm từ có ngữ nghĩa cụ thể như vậy, hầu hết trường hợp người dùng phải nhập câu lệnh cụ thể.

Trước Bảo Ngọc, năm 2024, hoa hậu Thùy Tiên từng bị nghi ngờ khi 2 lần khoe tốt nghiệp thạc sĩ ngành Quản trị khách sạn, khu nghỉ dưỡng và chăm sóc sức khỏe (Executive Master of International Business in Hotel, Resort & Wellness Management) của "Trường đại học Quản trị du lịch - khách sạn Thụy Sĩ (SHMS University Center)".

Theo các chuyên gia, trường SHMS mà Thùy Tiên đề cập chỉ có Swiss Hotel Management School - Trường Quản trị khách sạn Thụy Sĩ, hoàn toàn không có trường nào tên là SHMS University Center.

Một chuyên gia cũng đặt vấn đề SHMS hiện chỉ đào tạo ngành Master of Arts in Executive Hospitality Management - một chương trình đào tạo thạc sĩ quản lý khách sạn theo hình thức trực tuyến. Người học sẽ được cấp bằng với tên ngành tương ứng. Văn bằng đại học, thạc sĩ do các trường đại học ở Thụy Sĩ cấp sẽ có chữ "degree" (văn bằng) trong khi hình ảnh được cho là bằng thạc sĩ do SHMS cấp cho Thùy Tiên lại không có chữ này.

Lúc đó, không ít ý kiến cho rằng việc Thùy Tiên viết sai tên trường và thông tin ngành học gây khó hiểu.

Thùy Tiên từng sang Thụy Sĩ dự lễ tốt nghiệp. Ảnh: FBNV

Ngoài ra, hiện tượng người đẹp đua nhau du học cũng đáng lưu ý.

Trong hệ thống giáo dục của một số quốc gia như Mỹ, mô hình đại học tổng hợp (university) có nhiều trường thành viên (graduate school) khá phổ biến. Do chức năng và nhiệm vụ khác nhau, uy tín học thuật giữa trường thành viên cùng đại học thường không đồng đều.

Ngay cả những nhóm đại học danh giá như Ivy League, luôn có các phân viện giáo dục thường xuyên (như Harvard Extension School thuộc Harvard Division of Continuing Education - một đơn vị thuộc Đại học Harvard) hoặc đào tạo chuyên nghiệp (như School of Professional Studies của Đại học Columbia) với tiêu chí tuyển sinh linh hoạt như: không yêu cầu điểm SAT/ACT (đối với đại học) hay GMAT/GRE (đối với sau đại học) hoặc yêu cầu thấp; không xét điểm GPA quá khứ; không đòi hỏi thư giới thiệu hay các hình thức kiểm tra bổ sung khác như viết luận, phỏng vấn...

Tuy nhiên, tính chất mở và nhân văn này bị không ít người đẹp lợi dụng để "tô điểm" cho hồ sơ cá nhân.

Khi tham gia các chương trình đào tạo, khóa học linh hoạt hoặc trực tuyến tại đây, họ cố tình lờ đi tên phân viện, tự xưng là "sinh viên Harvard" hay "sinh viên Đại học Columbia". Hành vi này không chỉ vi phạm tính minh bạch và trung thực trong xây dựng hình ảnh mà còn bóp méo mục đích tốt đẹp của việc đi học (bất kể hệ đào tạo nào) là nâng cấp, hoàn thiện bản thân.

Cái giá "phông bạt trí thức" rất đắt

Phóng viên VietNamNet đặt vấn đề nhiều người đẹp đang có xu hướng "phông bạt" trình độ học vấn thay vì gia thế, tài sản, mối quan hệ, mức sống... như trước đây.

Chuyên gia truyền thông Nguyễn Ngọc Long nói có 3 sự dịch chuyển lớn trong tư duy của công chúng lẫn người làm giải trí.

Trước hết, các sự kiện livestream, bóc "phốt" trên mạng thời gian qua đã tạo nên cuộc "thanh lọc" nhận thức mạnh mẽ. Những cuộc "thanh lọc" này nhiều và thuyết phục tới mức dư luận không chỉ được nghe mà còn hiểu tận gốc rễ rằng người giàu thật không bao giờ khoe khoang tài sản một cách rẻ tiền.

Khán giả hiện đã được "dạy" cách phân biệt đâu là đại gia thật, đâu là kẻ rỗng tuếch "làm màu". Khi mánh lới mượn đồ giả bị bóc trần dễ dàng, giới nghệ sĩ, người nổi tiếng thừa hiểu chiêu bài "phông bạt" vật chất đã hoàn toàn hết hiệu nghiệm và trở nên lố bịch.

Cuộc dịch chuyển thứ 2 là sự thay đổi tận gốc rễ trong gu của khán giả.

Ngay cả khi nghệ sĩ giàu thật, công chúng, đặc biệt là giới trẻ hiện đã không còn bận tâm hay trầm trồ như trước. Họ đòi hỏi người của công chúng phải có tri thức, trách nhiệm xã hội và những cống hiến thực sự cho cộng đồng.

"Khán giả chuộng giá trị sâu sắc nên các người đẹp đành hối hả đi vay mượn sự sâu sắc ấy bằng cách 'phông bạt' bằng cấp. Theo đà này, chuyện 'phông bạt' sẽ không chỉ dừng lại ở tờ giấy trúng tuyển.

Bảo Ngọc thuộc số ít người đẹp xây dựng thành công hình tượng trí thức. Ảnh: FBNV

Sắp tới, rất có thể chúng ta sẽ chứng kiến làn sóng 'phông bạt' lòng nhân ái, ngụy tạo thư cảm ơn từ các hoạt động thiện nguyện, làm đường, xây trường... điều mà dư luận cũng từng lờ mờ nhận ra qua một vài lùm xùm gần đây. Khi mọi chiêu trò bề nổi phản tác dụng, họ buộc phải làm giả những giá trị cốt lõi nhất để mưu cầu sự tôn trọng", ông Long nhận định.

Nguyên nhân cuối khiến nghệ sĩ, người nổi tiếng mạo hiểm, theo ông Long là tâm lý chủ quan cho rằng "check var" tri thức khó hơn nhiều so với tài sản.

"Soi một chiếc túi Hermes rởm hay bóc 'phốt' một hợp đồng thuê siêu xe quá đỗi dễ dàng nhưng để thẩm định ranh giới giữa một chứng chỉ online và tấm bằng thạc sĩ; mập mờ giữa chương trình mở rộng 'đóng tiền là học' và sinh viên đại học danh giá; hay thậm chí dùng AI làm giả thư trúng tuyển... lại đòi hỏi kiến thức chuyên môn vững về hệ thống giáo dục quốc tế.

Một số người đẹp mạo hiểm bấu víu vào mảng xám thông tin để lập lờ, 'đánh lận con đen', hy vọng sự phức tạp của hệ thống học thuật cùng rào cản ngoại ngữ sẽ làm nản lòng những người muốn xác minh. Nhưng họ quên mất cộng đồng mạng bây giờ là một tập hợp trí tuệ khổng lồ.

Màn kịch dẫu tinh vi đến đâu, một khi bị xé toạc thì cái giá phải trả cho sự lừa dối tri thức còn đắt gấp trăm ngàn lần so với việc xách một chiếc túi giả. Vì cái túi, cái đầm trị giá hàng trăm triệu đồng vẫn có thể coi là trang sức. Nhưng 'đeo' tri thức giả khác gì thú nhận trước bàn dân thiên hạ: Tôi có một cái đầu rỗng tuếch?", chuyên gia nêu quan điểm.

Loan Lê