Từ hôm nay, thực phẩm bảo vệ sức khỏe bị 'soi' toàn diện

Quyết định 808/QĐ-BYT về quy trình “Cấp, cấp lại Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm đạt yêu cầu Thực hành sản xuất tốt (GMP) thực phẩm bảo vệ sức khỏe (TPBVSK)” của Bộ Y tế chính thức có hiệu lực từ hôm nay, 31/3.

Với quy mô thị trường TPBVSK ở Việt Nam lên tới 2,5 tỷ USD mỗi năm (gần 70.000 tỷ đồng), tăng trưởng nhanh 10-15%/năm, với ước trên 60% người Việt đã từng sử dụng sản phẩm này, chắc chắn, quy định mới của Bộ Y tế sẽ tác động mạnh mẽ.

Từng có nhiều sản phẩm TPBVSK bị thu hồi

Những vụ án phanh phui các loại TPBVSK giả thời gian vừa qua đã cho thấy người tiêu dùng chịu rủi ro cao khi khâu quản lý lỏng lẻo.

Việc cho phép các doanh nghiệp sản xuất TPBVSK chỉ cần công bố là được sản xuất, nhưng cơ quan quản lý lại buông lỏng khâu hậu kiểm, đã dẫn đến người dân phải sử dụng rất nhiều loại sữa mang tên “sản phẩm dinh dưỡng” giả, kém chất lượng, kể cả dành cho bệnh nhân nặng trong bệnh viện.

Vậy quy định mới của Bộ Y tế có khắc phục những lỗ hổng lâu nay trong quản lý mặt hàng này?

Chuẩn hóa kiểm soát bằng “thước đo” gần 170 tiêu chí

Lần đầu tiên, một check list chi tiết với gần 170 tiêu chí được ban hành, bao phủ 10 nhóm nội dung cốt lõi, từ quản lý chất lượng, nhân sự, nhà xưởng, vệ sinh, hồ sơ tài liệu đến sản xuất, kiểm nghiệm, xử lý khiếu nại và tự kiểm tra.

Trao đổi với VietTimes, ông Chu Quốc Thịnh, Quyền Cục trưởng Cục ATTP Bộ Y tế, cho biết điểm mới quan trọng của quy trình cấp, cấp lại Giấy chứng nhận GMP là mọi khâu đều được “định lượng hóa”.

Doanh nghiệp buộc phải chứng minh được năng lực kiểm soát nguyên liệu đầu vào, quy trình sản xuất, kiểm nghiệm thành phẩm và cả việc theo dõi độ ổn định sản phẩm sau khi lưu thông.

Cách tiếp cận này giúp phát hiện và loại bỏ nguy cơ ngay từ đầu, thay vì xử lý khi sản phẩm đã ra thị trường.

Đáng chú ý, Bộ Y tế cũng đưa vào cơ chế huy động chuyên gia độc lập từ các viện kiểm nghiệm trung ương và địa phương tham gia thẩm định. Đây là bước đi nhằm tăng tính khách quan, hạn chế xung đột lợi ích và giảm nguy cơ “nới tay” trong cấp phép.

Đồng thời, việc thống nhất tiêu chí qua check list cũng giúp các đoàn thẩm định có chung “ngôn ngữ kỹ thuật”, tránh tình trạng mỗi nơi hiểu một kiểu.

Ông Chu Quốc Thịnh: Tiêu chí mới cấp GMP đều được “định lượng hóa”.

Theo ông Thịnh, check list còn là công cụ để doanh nghiệp tự đánh giá nội bộ. Đây là điểm then chốt, bởi khi doanh nghiệp chủ động kiểm soát, rủi ro vi phạm sẽ giảm đáng kể.

Quy trình mới cũng yêu cầu rõ trách nhiệm theo dõi sản phẩm sau lưu thông, bao gồm cơ chế thu hồi khi có sự cố. Điều này giúp khép kín vòng đời sản phẩm, thay vì “thả nổi” sau khi bán ra thị trường như trước.

Người tiêu dùng có được bảo vệ?

Với người dân, lợi ích rõ nhất là giảm nguy cơ tiếp cận phải thực phẩm bảo vệ sức khỏe kém chất lượng, không rõ nguồn gốc hoặc chứa thành phần không an toàn.

Khi nguyên liệu đầu vào được kiểm soát, quy trình sản xuất được giám sát chặt, và sản phẩm đầu ra phải qua kiểm nghiệm nghiêm ngặt, xác suất “lọt lưới” của hàng giả, hàng kém chất lượng sẽ giảm mạnh.

Ngoài ra, cơ chế truy xuất và thu hồi rõ ràng giúp người tiêu dùng được bảo vệ tốt hơn khi xảy ra sự cố. Thay vì bị động chịu rủi ro, người dân có thể kỳ vọng vào một hệ thống giám sát chủ động, minh bạch hơn.

Quyết định 808/QĐ-BYT được coi là bước nâng cấp toàn diện hệ thống kiểm soát an toàn thực phẩm đối với TPBVSK, nhằm ngăn chặn thực phẩm bẩn bằng “hàng rào kỹ thuật đủ chặt.

Tuy nhiên, Bộ Y tế cũng cho biết sẽ đồng thời triển khai kế hoạch thẩm định, để tránh ách tắc cấp phép, đảm bảo không làm gián đoạn sản xuất và nguồn cung sản phẩm.

Thanh Hằng