Từ giám sát nguồn lực đến sẻ chia vì cộng đồng: Kiểm toán nhà nước góp phần củng cố khối Đại đoàn kết dân tộc

KTNN đã khẳng định vai trò quan trọng đối với khối Đại đoàn kết toàn dân tộc thông qua việc thực hiện hàng loạt cuộc kiểm toán chuyên sâu đối với Chương trình mục tiêu quốc gia Giảm nghèo bền vững

Đại đoàn kết dân tộc - Nền tảng vững chắc cho thành công giảm nghèo

Chương trình MTQG Giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025 với kinh phí tối thiểu 75.000 tỷ đồng đã khép lại với những thành tựu ấn tượng. Theo các báo cáo tổng kết, chương trình đã đạt và vượt nhiều chỉ tiêu quan trọng do Quốc hội và Chính phủ giao. Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm mạnh, đặc biệt ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số (giảm bình quân trên 3%/năm ở một số giai đoạn), nhiều huyện nghèo và xã đặc biệt khó khăn thoát nghèo. Hàng triệu người dân được tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục, nhà ở và sinh kế bền vững hơn.

Những kết quả này là minh chứng sống động cho sức mạnh của Đại đoàn kết toàn dân tộc. Dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, sự điều hành quyết liệt của Nhà nước, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị từ Trung ương đến cơ sở và sự chung tay của các tầng lớp nhân dân, chương trình đã vượt qua nhiều thách thức như dịch Covid-19, thiên tai, biến đổi khí hậu.

Khi nhân dân thấy rõ nguồn lực nhà nước được quản lý minh bạch, sử dụng hiệu quả và mang lại lợi ích thiết thực, niềm tin của nhân dân vào Đảng, Nhà nước càng được củng cố vững chắc

KTNN đóng vai trò quan trọng trong khối đại đoàn kết ấy. KTNN đã cung cấp những đánh giá khách quan, kịp thời, giúp điều chỉnh chính sách, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực nhà nước. Ông Vũ Văn Tám, nguyên Trưởng phòng Đầu tư dự án 1, KTNN Chuyên ngành V, Trưởng đoàn kiểm toán Chương trình, phân tích: “Giai đoạn đầu, tỷ lệ giải ngân còn thấp do ảnh hưởng của dịch bệnh và chậm trễ trong phân bổ vốn. Qua kiểm toán, chúng tôi đã chỉ ra các nút thắt và kiến nghị các giải pháp, góp phần ban hành các văn bản quan trọng như Nghị quyết 111/2024/QH15 với 8 cơ chế đặc thù, giúp địa phương chủ động triển khai”.

Ông Phạm Hồng Đào, Phó Chánh Văn phòng Quốc gia về giảm nghèo, bổ sung rằng sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, đặc biệt vai trò giám sát của KTNN, đã giúp khắc phục khó khăn, đảm bảo nguồn lực đến đúng đối tượng, đúng mục tiêu – tinh thần cốt lõi của Đại đoàn kết.

Theo các báo cáo, chương trình đã hỗ trợ đa dạng sinh kế, phát triển hạ tầng thiết yếu, giảm bất bình đẳng giữa các vùng miền. Đây không chỉ là thành tựu kinh tế mà còn là chiến thắng của ý chí đoàn kết, giúp củng cố niềm tin của nhân dân vào Đảng và Nhà nước.

Vai trò giám sát của KTNN - Trách nhiệm với khối Đại đoàn kết dân tộc

KTNN đã khẳng định vai trò quan trọng và trách nhiệm cao cả của mình đối với khối Đại đoàn kết toàn dân tộc thông qua việc thực hiện hàng loạt cuộc kiểm toán chuyên sâu, toàn diện đối với Chương trình mục tiêu quốc gia Giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025. Với tinh thần trách nhiệm cao, KTNN không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra, đánh giá mà còn chủ động phát hiện sớm những bất cập, hạn chế trong quá trình triển khai, góp phần điều chỉnh kịp thời, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực công.

Thông qua các kiến nghị cụ thể, KTNN đã góp phần hoàn thiện thể chế chính sách, thúc đẩy cải cách hành chính, đơn giản hóa thủ tục, tăng cường phân cấp cho địa phương

Cụ thể, qua các cuộc kiểm toán giai đoạn đầu, KTNN đã chỉ ra nhiều vấn đề tồn tại như tiến độ phân bổ vốn từ Trung ương xuống địa phương còn chậm, quản lý dự án chưa chặt chẽ, giải ngân vốn sự nghiệp thấp và một số địa phương chưa bố trí đủ vốn đối ứng theo quy định. Đáng chú ý, tỷ lệ giải ngân toàn chương trình giai đoạn 2021-2022 chỉ đạt khoảng 38,6% (trong đó vốn đầu tư đạt 43,2%, vốn sự nghiệp chỉ 29,9%). Những phân tích khách quan, khoa học từ KTNN đã trở thành cơ sở quan trọng để Chính phủ và các bộ, ngành ban hành kịp thời các cơ chế, chính sách điều chỉnh, giúp đẩy nhanh tiến độ giải ngân và nâng cao hiệu quả thực hiện chương trình trong những năm sau.

Đặc biệt, KTNN đã tích cực ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại vào công tác kiểm toán, giúp phát hiện nhanh chóng các sai phạm tiềm ẩn, rút ngắn thời gian kiểm tra, đồng thời nâng cao chất lượng, độ chính xác của kết quả kiểm toán. Những đổi mới này không chỉ góp phần tiết kiệm ngân sách nhà nước mà còn tăng cường tính minh bạch, công khai trong quản lý và sử dụng nguồn lực dành cho giảm nghèo.

Vai trò của KTNN không chỉ dừng lại ở chức năng giám sát truyền thống mà còn mang tính xây dựng sâu sắc. Thông qua các kiến nghị cụ thể, KTNN đã góp phần hoàn thiện thể chế chính sách, thúc đẩy cải cách hành chính, đơn giản hóa thủ tục, tăng cường phân cấp cho địa phương. Những nỗ lực này đã tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các cấp chính quyền cơ sở triển khai chương trình, giúp nguồn lực thực sự đến được với người dân. Khi nhân dân thấy rõ nguồn lực nhà nước được quản lý minh bạch, sử dụng hiệu quả và mang lại lợi ích thiết thực, niềm tin của nhân dân vào Đảng, Nhà nước càng được củng cố vững chắc. Đó chính là nền tảng quan trọng để khơi dậy tinh thần thi đua yêu nước, sự đoàn kết, đồng lòng của toàn dân tộc trong sự nghiệp giảm nghèo bền vững và xây dựng đất nước.

Những công trình nghĩa tình - Biểu tượng sống động của tinh thần “lá lành đùm lá rách”

Một trong những đóng góp nổi bật và giàu tính nhân văn của KTNN là chuỗi hoạt động an sinh xã hội thiết thực, góp phần hiện thực hóa tinh thần tương thân tương ái, “lá lành đùm lá rách” của dân tộc Việt Nam. Với sự quan tâm chỉ đạo sâu sát của lãnh đạo ngành, KTNN đã huy động hiệu quả nguồn lực từ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động, biến trách nhiệm xã hội thành những hành động cụ thể, ý nghĩa.

KTNN khu vực I tổ chức chương trình “Áo ấm cho em” hỗ trợ các em nhỏ vùng cao

Chỉ riêng năm 2024, KTNN và các tổ chức đoàn thể trực thuộc đã chi hơn 3,6 tỷ đồng cho các chương trình an sinh xã hội. Trong đó, nổi bật là xây dựng 6 nhà tình nghĩa (443 triệu đồng), thăm hỏi, tặng quà các gia đình hoàn cảnh khó khăn (1,85 tỷ đồng), hỗ trợ học sinh nghèo vượt khó (773 triệu đồng) và xây dựng cầu, đường giao thông nông thôn (260 triệu đồng).

Nhiều công trình đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng bà con vùng khó khăn: hỗ trợ xây dựng nhà vệ sinh, mở rộng sân trường và hoàn thiện thư viện Trường Tiểu học - Trung học cơ sở Ngọc Lâu (huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình) với kinh phí hơn 200 triệu đồng; khánh thành nhà lưu trú 3 tầng cho Trường Phổ thông dân tộc nội trú THCS & THPT huyện Xín Mần (tỉnh Hà Giang); xây dựng cầu dân sinh “Cùng em vượt lũ tới trường” tại Nghệ An; hỗ trợ nước sinh hoạt cho người dân vùng hạn hán ở Tiền Giang, Bến Tre; trao tặng nhà tình nghĩa cho các gia đình chính sách tại Lai Châu, Đắk Lắk, Thanh Hóa…

Kiểm toán trưởng KTNN chuyên ngành II Lê Đình Thăng trao hỗ trợ xây nhà đại đoàn kết cho đại diện gia đình bà Lê Thị Tòa (xã Tây Hồ, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa)

Những công trình không chỉ mang ý nghĩa vật chất mà còn là cầu nối tình cảm, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân, khơi dậy tinh thần đoàn kết, tự lực vươn lên trong cộng đồng, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa.

Ông Nguyễn Tiến Hùng, nguyên Chủ tịch UBND xã Xín Mần, tỉnh Hà Giang, xúc động chia sẻ: “Các công trình của KTNN đã mang lại giá trị to lớn, không chỉ về vật chất mà còn là động lực tinh thần cho người dân. Phối hợp giữa địa phương và KTNN rất hiệu quả, giúp đơn vị thực hiện tốt hơn mục tiêu giảm nghèo bền vững và củng cố khối đại đoàn kết trong cộng đồng”.

Bên cạnh đó, những hoạt động của Đoàn Thanh niên KTNN như chương trình “Áo ấm cho em”, “Tết tương thân tương ái”, hỗ trợ học sinh khuyết tật vùng dân tộc thiểu số... đã lan tỏa rộng rãi, giáo dục thế hệ trẻ về lòng nhân ái và trách nhiệm xã hội. Bà Bùi Thị Tủm, Hiệu trưởng một trường mầm non ở Hòa Bình, chia sẻ rằng sau khi nhận hỗ trợ, điều kiện học tập của trẻ em vùng cao được cải thiện rõ rệt, cha mẹ yên tâm lao động sản xuất.

Giảm nghèo bền vững - Yếu tố then chốt củng cố đại đoàn kết

Mặc dù đạt nhiều thành tựu, chương trình vẫn đối mặt với nguy cơ tái nghèo do thiên tai, dịch bệnh và một số hạn chế trong sinh kế lâu dài. KTNN đã và đang tiếp tục vai trò giám sát, đề xuất điều chỉnh kịp thời, đảm bảo giảm nghèo không chỉ về số lượng mà còn về chất lượng, mang tính bền vững. Thành công của chương trình đã góp phần giảm bất bình đẳng vùng miền, củng cố niềm tin và sự đoàn kết của nhân dân với Đảng, Nhà nước.

Kiểm toán viên trao đổi, phỏng vấn người dân được thụ hưởng dự án trong khuôn khổ Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững.

Sau khi Chương trình MTQG Giảm nghèo bền vững 2021-2025 hoàn thành, Việt Nam bước vào giai đoạn mới với Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035 (giai đoạn I: 2026-2030). Chương trình tích hợp ba chương trình cũ nhằm khắc phục chồng chéo, tập trung nguồn lực mạnh mẽ hơn cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Mục tiêu cụ thể: duy trì tốc độ giảm nghèo đa chiều 1-1,5%/năm; giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều vùng dân tộc thiểu số xuống dưới 10%; tăng thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số lên bằng khoảng 1/2 mức bình quân chung cả nước; phát triển hạ tầng đồng bộ, sinh kế bền vững, gắn với xây dựng nông thôn mới hiện đại.

KTNN sẽ tiếp tục phát huy vai trò quan trọng trong giám sát, kiểm toán nguồn lực lớn của chương trình mới, đảm bảo minh bạch, hiệu quả và chống thất thoát. Việc ứng dụng công nghệ, nâng cao năng lực kiểm toán viên sẽ giúp phát hiện sớm rủi ro, hỗ trợ địa phương triển khai tốt hơn. Các hoạt động an sinh xã hội của ngành cũng sẽ được duy trì và mở rộng, gắn kết chặt chẽ hơn với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội vùng khó khăn.

Giai đoạn mới nhấn mạnh tinh thần đại đoàn kết dân tộc, huy động sức mạnh toàn dân, kết hợp nguồn lực nhà nước với sự tham gia của cộng đồng, doanh nghiệp. Đây sẽ là nền tảng để thực hiện thắng lợi các nghị quyết của Đảng, đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững.

Qua vai trò giám sát chuyên môn và những hoạt động vì cộng đồng thiết thực, KTNN đã góp phần quan trọng vào thành công của Chương trình Giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025, đồng thời tô thắm thêm truyền thống Đại đoàn kết dân tộc. Từ những con số kiểm toán khách quan đến những công trình nghĩa tình ấm áp tình người, KTNN đã khẳng định: sức mạnh đoàn kết chính là chìa khóa để dân tộc ta vượt qua mọi thách thức, hướng tới tương lai tươi sáng./.

Hoàng Ngân