Từ điểm tựa an sinh đến cơ hội việc làm

Không chỉ hỗ trợ người lao động khi mất việc, chính sách này được hoàn thiện theo hướng chủ động hơn, tập trung vào phòng ngừa thất nghiệp, duy trì việc làm, nâng cao kỹ năng nghề và tạo điều kiện để người lao động sớm quay trở lại thị trường lao động.

Phiên giao dịch định kỳ tại Trung tâm Dịch vụ việc làm thành phố Hải Phòng.

Chia sẻ rủi ro, hỗ trợ người lao động

Trong quá trình phát triển của thị trường lao động, thất nghiệp luôn là một trong những rủi ro tác động trực tiếp đến đời sống người lao động. Mất việc không chỉ đồng nghĩa với việc giảm hoặc mất nguồn thu nhập mà còn có thể làm gián đoạn quá trình lao động, ảnh hưởng đến việc duy trì, phát triển kỹ năng và thu hẹp cơ hội tìm kiếm việc làm mới.

Bởi vậy, bảo hiểm thất nghiệp không đơn thuần là chính sách chi trả trợ cấp trong thời gian người lao động chưa có việc làm. Bản chất của chính sách này là chia sẻ rủi ro, hỗ trợ người lao động vượt qua giai đoạn khó khăn, đồng thời tạo điều kiện để họ nâng cao năng lực, tìm kiếm việc làm phù hợp và sớm quay trở lại thị trường lao động.

Trong nhiều năm qua, bảo hiểm thất nghiệp khẳng định vai trò là một trong những trụ cột quan trọng của hệ thống an sinh xã hội. Tuy nhiên, trước những biến động ngày càng nhanh và phức tạp của thị trường lao động, cùng sự phát triển của công nghệ và yêu cầu ngày càng cao về kỹ năng nghề, chính sách này cần tiếp tục được đổi mới để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Luật Việc làm năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1-1-2026, đã tạo hành lang pháp lý quan trọng nhằm hoàn thiện chính sách bảo hiểm thất nghiệp theo hướng chủ động, linh hoạt và gắn kết chặt chẽ hơn với mục tiêu phát triển thị trường lao động. Theo đó, bên cạnh chế độ trợ cấp thất nghiệp, người lao động đủ điều kiện còn được tư vấn, giới thiệu việc làm, hỗ trợ học nghề và nâng cao trình độ kỹ năng nghề, qua đó tăng cơ hội sớm quay trở lại thị trường lao động.

Đáng chú ý, chính sách mới không chỉ hướng tới hỗ trợ người lao động sau khi mất việc mà còn tăng cường các giải pháp phòng ngừa, hạn chế nguy cơ thất nghiệp. Đây là bước chuyển cần thiết, phù hợp với yêu cầu xây dựng thị trường lao động hiện đại, linh hoạt và bền vững.

Thống kê cho thấy, trong 6 tháng đầu năm 2026, cả nước có hơn 1,2 triệu lượt người được tư vấn, giới thiệu việc làm; hơn 15.000 người được hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề. Những kết quả này cho thấy các hoạt động hỗ trợ việc làm, nâng cao năng lực thích ứng và phát triển kỹ năng của người lao động ngày càng được chú trọng.

Từ góc độ chính sách, hiệu quả của bảo hiểm thất nghiệp không chỉ được thể hiện qua việc hỗ trợ người lao động trong thời gian chưa có việc làm mà còn ở khả năng giúp họ tiếp cận thông tin tuyển dụng, nâng cao kỹ năng, chuyển đổi nghề nghiệp và sớm ổn định cuộc sống.

Đào tạo, nâng cao kỹ năng để duy trì việc làm

Sau thời gian làm việc tại một công ty may mặc ở Hải Phòng, chị Vũ Thị Mười quyết định nghỉ việc để lên Hà Nội chăm cháu. Trong thời gian chưa thể quay trở lại làm việc, chị làm thủ tục hưởng bảo hiểm thất nghiệp để có thêm nguồn hỗ trợ.

Chị Vũ Thị Mười cho biết, khoản trợ cấp thất nghiệp đã giúp chị phần nào ổn định cuộc sống trong thời gian chưa có việc làm. Tuy nhiên, điều chị mong muốn hơn cả là sớm tìm được một công việc phù hợp để có thu nhập ổn định. Theo chị, với những lao động phải tạm rời thị trường lao động vì lý do gia đình, việc được cung cấp thông tin tuyển dụng, tư vấn và giới thiệu việc làm là sự hỗ trợ thiết thực, giúp họ có thêm cơ hội quay trở lại làm việc.

Câu chuyện của chị Mười cho thấy, nhu cầu của người lao động sau khi nghỉ việc không chỉ dừng lại ở khoản trợ cấp trước mắt. Điều quan trọng hơn là được tạo điều kiện tiếp cận thông tin, nâng cao kỹ năng và chủ động tìm kiếm một công việc mới. Đây cũng là mục tiêu mà chính sách bảo hiểm thất nghiệp hướng tới trong giai đoạn mới.

Theo Trưởng phòng Bảo hiểm thất nghiệp, Cục Việc làm (Bộ Nội vụ) Trần Tuấn Tú, Luật Việc làm năm 2025 đã bổ sung chính sách hỗ trợ người sử dụng lao động đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề nhằm duy trì việc làm cho người lao động tham gia bảo hiểm thất nghiệp.

Người sử dụng lao động được hỗ trợ khi bị ảnh hưởng hoặc có nguy cơ ảnh hưởng đến việc làm của nhiều người lao động do thay đổi cơ cấu, công nghệ, lý do kinh tế, thiên tai, dịch bệnh hoặc phải di dời, thu hẹp địa điểm sản xuất, kinh doanh. Điều kiện để được hỗ trợ là doanh nghiệp đã đóng đủ bảo hiểm thất nghiệp từ 12 tháng trở lên trong thời gian 24 tháng và có phương án đào tạo nhằm duy trì việc làm cho người lao động.

Theo Nghị định số 374/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Việc làm về bảo hiểm thất nghiệp, mức hỗ trợ tối đa là 1 triệu đồng/người/tháng, với thời gian hỗ trợ không quá 6 tháng. Quy định này giúp doanh nghiệp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, hỗ trợ người lao động thích ứng với những yêu cầu mới của thị trường lao động, đồng thời góp phần hạn chế tình trạng cắt giảm lao động và giảm nguy cơ thất nghiệp.

Những quy định mới cho thấy sự thay đổi rõ nét trong cách tiếp cận chính sách. Thay vì chỉ hỗ trợ người lao động sau khi mất việc, bảo hiểm thất nghiệp đang từng bước mở rộng vai trò theo hướng chủ động hỗ trợ doanh nghiệp duy trì việc làm, đào tạo lại và nâng cao trình độ kỹ năng cho người lao động.

Việc hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn khó khăn có ý nghĩa trực tiếp đối với người lao động. Khi doanh nghiệp duy trì được hoạt động sản xuất, kinh doanh và giữ ổn định lực lượng lao động, nguy cơ mất việc sẽ giảm. Trong nhiều trường hợp, việc giữ được một công việc ổn định có ý nghĩa lâu dài hơn so với việc hỗ trợ người lao động sau khi đã mất việc. Đây là bước chuyển quan trọng của chính sách, từ tập trung hỗ trợ sau khi rủi ro xảy ra sang tăng cường phòng ngừa, duy trì việc làm và hạn chế nguy cơ thất nghiệp kéo dài.

Tư vấn cho người lao động tại Sàn giao dịch việc làm do Trung tâm Dịch vụ việc làm thành phố Hồ Chí Minh tổ chức. Ảnh: Trung Tâm

Mở rộng cơ hội trở lại thị trường

Những biến động của nền kinh tế cùng tác động của chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và sự phát triển nhanh của khoa học, công nghệ đang làm thay đổi nhu cầu tuyển dụng. Một số công việc truyền thống dần được thay thế, trong khi nhiều vị trí việc làm mới đòi hỏi người lao động có trình độ chuyên môn và khả năng thích ứng cao hơn. Điều đó đặt ra yêu cầu người lao động phải thường xuyên cập nhật kiến thức, nâng cao tay nghề để duy trì cơ hội việc làm.

Trong bối cảnh đó, hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng và nâng cao trình độ kỹ năng nghề cần được xem là một trong những giải pháp quan trọng giúp người lao động nâng cao năng lực, mở rộng cơ hội việc làm. Tuy nhiên, hoạt động đào tạo chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi xuất phát từ nhu cầu thực tế của thị trường lao động, gắn với nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp và phù hợp với khả năng, điều kiện của người lao động.

Việc tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp trong quá trình đào tạo cũng có ý nghĩa quan trọng. Khi doanh nghiệp chủ động xác định nhu cầu nhân lực, phối hợp xây dựng chương trình đào tạo và tiếp nhận lao động sau đào tạo, hoạt động này sẽ bám sát hơn yêu cầu thực tiễn, qua đó giúp người lao động có thêm cơ hội tìm được việc làm phù hợp.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống trung tâm dịch vụ việc làm; tăng cường tư vấn, giới thiệu việc làm và kết nối cung - cầu lao động. Việc tổ chức đa dạng các phiên giao dịch việc làm, mở rộng kết nối trực tuyến giữa các địa phương và hiện đại hóa hệ thống trung tâm dịch vụ việc làm sẽ giúp người lao động tiếp cận thông tin tuyển dụng thuận lợi hơn, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm nguồn nhân lực phù hợp.

Luật Việc làm năm 2025 đã tạo cơ sở pháp lý để tiếp tục hoàn thiện chính sách bảo hiểm thất nghiệp theo hướng gắn kết giữa bảo đảm an sinh xã hội và phát triển thị trường lao động. Thông qua hệ thống trung tâm dịch vụ việc làm, người lao động được tiếp cận đồng bộ các dịch vụ từ tư vấn nghề nghiệp, giới thiệu việc làm đến hỗ trợ học nghề, qua đó rút ngắn thời gian thất nghiệp và tăng cơ hội quay trở lại thị trường lao động.

Cùng với việc triển khai hiệu quả các chính sách hỗ trợ, việc đẩy mạnh kết nối cung - cầu lao động, đa dạng hóa các phiên giao dịch việc làm, tăng cường kết nối trực tuyến giữa các địa phương và hiện đại hóa hệ thống trung tâm dịch vụ việc làm sẽ góp phần nâng cao hiệu quả hỗ trợ người lao động, đồng thời đáp ứng tốt hơn nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp.

Từ điểm tựa an sinh, bảo hiểm thất nghiệp đang từng bước phát huy vai trò là cầu nối giữa người lao động với thị trường lao động, góp phần tạo điều kiện để người lao động nâng cao kỹ năng, tìm kiếm việc làm phù hợp và sớm ổn định cuộc sống.

Đức Toàn