Từ coi trọng số lượng đến đề cao chất lượng

Trong bối cảnh đầy biến động đó, chất lượng nguồn nhân lực càng trở thành nhân tố cốt lõi, là bệ đỡ vững chắc tạo nên năng lực cạnh tranh vĩ mô của quốc gia. Từ dòng chảy thực tiễn này, một vấn đề mang ý nghĩa chiến lược sâu sắc đã được đặt ra cho định hướng phát triển mới là phải khẩn trương chuyển dịch từ lợi thế lao động giá rẻ sang lợi thế nguồn nhân lực chất lượng cao.

Cái nhìn mang tính biện chứng sâu sắc đối với nguồn lao động đòi hỏi chúng ta không chỉ nhìn vào các con số thống kê bề nổi như số lượng lao động thuần túy hay tỷ lệ người có việc làm, mà phải thẳng thắn nhìn sâu vào những "điểm nghẽn" cấu trúc đang tồn tại. Thực tế khách quan cho thấy, việc thay đổi căn bản tư duy từ coi trọng số lượng sang đề cao chất lượng, hiệu quả sử dụng và khả năng đóng góp thực tế vào năng suất lao động tổng hợp là một bước ngoặt tất yếu mang tính sinh tồn. Thước đo mới cho sự phát triển của thị trường lao động không còn dừng lại ở câu hỏi có bao nhiêu việc làm được tạo ra mỗi năm, mà phải đi sâu vào các câu hỏi thiết thực và định tính hơn, là việc làm đó có bền vững không, có mang lại giá trị gia tăng cao hay không? Người lao động phải được đặt vào tâm thế ổn định với mức thu nhập thỏa đáng, có bảo hiểm xã hội, có cơ hội học tập suốt đời để không ngừng nâng cao trình độ và linh hoạt chuyển đổi nghề nghiệp trước các cú sốc của thị trường.

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, hệ thống các đô thị lớn, nơi đóng vai trò là "đầu tàu" kinh tế, trung tâm của công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số và kinh tế xanh phải là những không gian tiên phong trong việc kiến tạo và thu hút những việc làm có chất lượng cao. Đi đôi với sự phát triển của không gian đô thị là một cuộc cách mạng toàn diện trong giáo dục nghề nghiệp và đào tạo nguồn lực. Hệ thống giáo dục cần chuyển mạnh tư duy từ đào tạo đáp ứng nhu cầu ngắn hạn trước mắt sang chuẩn bị năng lực cạnh tranh dài hạn mang tầm chiến lược cho quốc gia; dịch chuyển từ tư duy nặng về bằng cấp, chứng chỉ sang coi trọng năng lực thực hành thực tế; từ đào tạo theo khả năng sẵn có của nhà trường sang đào tạo linh hoạt theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp và theo chuẩn kỹ năng đầu ra nghiêm ngặt của thị trường.

Rõ ràng, việc khẩn trương chỉ đạo xây dựng Đề án phát triển nguồn nhân lực quốc gia và thị trường lao động hiện đại chính là bước đi cụ thể, căn cơ nhằm hiện thực hóa chiến lược này trên quy mô lớn. Những giải pháp đồng bộ cần được triển khai quyết liệt bao gồm việc rà soát toàn diện thực trạng, xây dựng bản đồ thiếu hụt lao động và kỹ năng theo từng vùng kinh tế, từng ngành nghề trọng điểm. Trên cơ sở đó, việc cơ cấu lại hệ thống trường nghề, xây dựng bộ chỉ số giám sát chất lượng hàng năm, kết nối và liên thông dữ liệu dân cư với dữ liệu việc làm, bảo hiểm sẽ tạo nên một hệ sinh thái quản lý minh bạch, linh hoạt và hội nhập. Đây là những viên gạch nền móng vững chắc giúp tối ưu hóa mối quan hệ giữa cung và cầu trên thị trường lao động...

Như trên đã nói, lợi thế cạnh tranh của một quốc gia trong thế kỷ mới không còn nằm ở cơ bắp giá rẻ mà nằm ở bộ não chất lượng cao và khả năng thích ứng linh hoạt. Khẳng định "chất lượng nguồn lao động là tài sản vô giá" và "chăm lo cho người lao động chính là chăm lo cho tương lai đất nước" đã đặt con người vào vị trí trung tâm, là động lực nội sinh và là mục tiêu tối thượng của mọi chiến lược phát triển. Đầu tư cho nguồn lực con người chính là khoản đầu tư dài hạn mang lại tỷ suất sinh lời lớn nhất cho vận mệnh quốc gia. Khơi dậy, đào tạo, sử dụng, bảo vệ quyền lợi và chuyển hóa hiệu quả nguồn tài sản vô giá này chính là con đường ngắn nhất để đưa đất nước vươn mình mạnh mẽ, tự tin khẳng định vị thế trên trường quốc tế trong kỷ nguyên phát triển mới.

Xây Dựng